Quy hoạch Lâm Đồng vào "giờ chót": nhiều kỳ vọng và áp lực

Những ngày này, Lâm Đồng đang bước vào giai đoạn nước rút hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Tiến độ hồ sơ được thúc đẩy liên tục, các cuộc họp chuyên môn được tổ chức dày hơn, nhưng phía sau áp lực hoàn thành đúng thời hạn là kỳ vọng lớn hơn nhiều: tháo gỡ những "điểm nghẽn" kéo dài nhiều năm đối với phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Bởi thực tế, quy hoạch không chỉ là câu chuyện định hình không gian phát triển trên bản đồ. Với người dân, đó là quyền được xây dựng nhà cửa, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, ổn định sinh kế. Với doanh nghiệp, đó là cơ sở pháp lý để quyết định đầu tư, mở rộng dự án hay tiếp tục chờ đợi.

Người dân, doanh nghiệp cùng "kẹt" vì quy hoạch

Ở các phường đô thị Đà Lạt, Bảo Lộc và nhiều khu vực phía Nam Lâm Đồng, tình trạng chồng lấn quy hoạch, điều chỉnh kéo dài hoặc thiếu đồng bộ giữa các loại quy hoạch đang khiến nhiều dự án và khu dân cư rơi vào trạng thái "đứng chờ".

Tại một số phường trung tâm, không ít hộ dân nhiều năm qua gặp khó trong việc xin giấy phép xây dựng, sửa chữa nhà ở hoặc tách thửa do liên quan đến định hướng quy hoạch mới. Có những khu vực người dân sinh sống ổn định từ lâu nhưng vẫn không dám đầu tư lớn vì lo ngại thay đổi quy hoạch hoặc nguy cơ bị thu hồi đất.

Sống trong khu vực nằm trong định hướng quy hoạch nhiều năm, ông N.V.H. (người dân tại khu vực trung tâm Lâm Đồng) cho biết gia đình muốn sửa lại nhà và mở rộng sản xuất nhưng vẫn phải chờ các thông tin quy hoạch chính thức. "Người dân không phản đối quy hoạch, vì ai cũng muốn địa phương phát triển. Nhưng điều bà con mong nhất là quy hoạch rõ ràng để biết đất của mình được làm gì, có được xây dựng hay tiếp tục phải chờ", ông H. chia sẻ.

Theo nhiều người dân, việc quy hoạch kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến giá trị đất đai mà còn khiến tâm lý đầu tư, sản xuất bị chững lại vì lo ngại phát sinh thay đổi trong tương lai.

Ở các phường, xã khu vực phía Nam, nhiều dự án khu dân cư, du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng cũng đang chờ điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất hoặc chờ đồng bộ với quy hoạch tỉnh để tiếp tục triển khai. Không ít nhà đầu tư đã hoàn tất bước nghiên cứu dự án nhưng vẫn phải "nằm chờ" vì chưa xác định rõ định hướng phát triển hạ tầng và chức năng sử dụng đất.

Một doanh nghiệp đầu tư du lịch tại phường Bảo Lộc cho biết, điều doanh nghiệp cần nhất lúc này không phải ưu đãi mới hay câu chuyện mở cửa, mời gọi nhà đầu tư; mà là sự rõ ràng và ổn định của quy hoạch.

"Khi quy hoạch chưa rõ, doanh nghiệp rất khó tính toán dài hạn. Có dự án đã nghiên cứu nhiều năm nhưng vẫn phải chờ vì chưa xác định được định hướng giao thông, hạ tầng hay không gian phát triển sẽ thay đổi như thế nào", đại diện doanh nghiệp chia sẻ

Theo ý kiến từ doanh nghiệp, tâm lý "nghe ngóng quy hoạch" hiện không chỉ diễn ra trong lĩnh vực bất động sản, mà còn lan sang du lịch, logistics, nông nghiệp công nghệ cao và năng lượng.

Một trong những điểm nghẽn lớn hiện nay là sự chồng lấn giữa quy hoạch khoáng sản với quy hoạch dân cư, đô thị và hạ tầng.

Theo UBND tỉnh Lâm Đồng, hiện còn khoảng 25.766 ha thuộc các công trình, dự án, khu dân cư và khu vực không có quặng nhưng chưa được đưa ra khỏi quy hoạch khoáng sản.

Trong số này có nhiều khu vực liên quan trực tiếp đến dân sinh và phát triển kinh tế như dự án Trường Cao đẳng Cộng đồng Đắk Nông (cũ), các khu dân cư hiện hữu tại xã Trường Xuân, xã Nhân Cơ, xã Quảng Tín hay diện tích phục vụ mở rộng, nâng công suất Nhà máy alumin Nhân Cơ.

Việc chưa xử lý dứt điểm tình trạng chồng lấn khiến nhiều địa phương gặp khó trong triển khai trường học, trạm y tế, khu dân cư và các dự án phát triển kinh tế. Không chỉ chính quyền lúng túng trong triển khai đầu tư công, người dân cũng gặp khó trong thực hiện các quyền sử dụng đất cơ bản.

Ở góc độ phát triển, sự chậm trễ của quy hoạch không chỉ làm đình trệ các dự án đầu tư, mà còn kéo theo nhiều chi phí xã hội khó đo đếm. 

Khi đất đai chưa thể khai thác hiệu quả, doanh nghiệp chậm triển khai dự án, người dân không thể xây dựng hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, nguồn lực phát triển cũng bị "đóng băng".

Quy hoạch phải mở đường cho phát triển

Trong bối cảnh Lâm Đồng sau sáp nhập đang đứng trước yêu cầu mở rộng không gian phát triển theo hướng liên kết cao nguyên - duyên hải - Tây Nguyên, việc hoàn thiện quy hoạch được xem là bước đi mang tính chiến lược nhằm tái định hình dư địa tăng trưởng cho địa phương.

Theo định hướng quy hoạch, Lâm Đồng sẽ phát triển hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược như cao tốc Dầu Giây - Liên Khương, Nha Trang - Liên Khương, Liên Khương - Buôn Ma Thuột; cùng các tuyến kết nối Quốc lộ 28B, Quốc lộ 55 và hệ thống logistics liên vùng.

Tuy nhiên, để những dự án này có thể triển khai thực tế, điều kiện tiên quyết vẫn là một quy hoạch đồng bộ, rõ ràng và ổn định.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lâm Đồng Lê Trọng Yên nhấn mạnh: "Mục tiêu cuối cùng của mọi điều chỉnh quy hoạch phải là phục vụ Nhân dân. Ở Lâm Đồng, điều đó có nghĩa là trả lại quyền sử dụng đất cho người dân, cho phép xây dựng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất; địa phương triển khai trường học, trạm y tế, khu dân cư, khu công nghiệp và các dự án năng lượng sạch… Đây là những thứ trực tiếp nâng cao chất lượng sống cho người dân trên địa bàn".

Theo lãnh đạo tỉnh, quy hoạch không chỉ để "vẽ không gian phát triển", mà còn phải tạo điều kiện để người dân được sử dụng hợp pháp quyền tài sản của mình, đồng thời khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp và địa phương.

Điều mà người dân và doanh nghiệp chờ đợi hiện nay vì thế không đơn thuần là một bản quy hoạch được phê duyệt đúng thời hạn. Điều được kỳ vọng hơn cả là một lộ trình phát triển rõ ràng, ổn định và khả thi để những dự án dang dở có thể tiếp tục, những khu dân cư "treo" được tháo gỡ và nguồn lực phát triển không tiếp tục bị lãng phí trong chờ đợi.