Cùng với yêu cầu tinh gọn bộ máy, việc sắp xếp lại hệ thống các đơn vị sự nghiệp công lập đang được triển khai ở nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, với các vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên, đây là câu chuyện khá đặc biệt bởi đối tượng quản lý không chỉ là đất rừng, mà còn là các hệ sinh thái, nguồn gen và nhiều loài động thực vật quý hiếm.
Nếu các vườn quốc gia liên tỉnh được phân cấp về địa phương quản lý, làm thế nào để việc sắp xếp bộ máy vẫn bảo đảm tính thống nhất không làm đứt gãy thành quả bảo tồn mà Việt Nam đã đạt được hơn 60 năm qua.
Voọc mông trắng, một trong những loài quý hiếm được phân bố trên địa bàn các tỉnh Ninh Bình, Thanh Hóa, Hòa Bình cũ và Hà Nam cũ. Ranh giới hành chính này đã từng gây khó khăn khi Vườn quốc gia Cúc Phương muốn cứu loài này khỏi bị tuyệt chủng. Bởi vậy khi xem xét việc phân cấp quản lý Vườn này về địa phương, các nhà khoa học bày tỏ lo ngại.
Ông Lê Trọng Đạt, Trưởng phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế, Vườn quốc gia Cúc Phương cho biết, việc thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa các địa phương từng khiến công tác di dời, gây nuôi và phục hồi quần thể voọc chưa được quan tâm đúng mức.
Để số lượng loài đã được bảo tồn không bị suy giảm, cơ chế đầu tiên được kiến nghị là không thể sáp nhập cơ học hay chia tách mà không để ý đến nơi sinh sống của các loài động vật.
Ông Nguyễn Hữu Dũng, Chủ tịch Hiệp hội Các vườn quốc gia và Khu bảo tồn thiên nhiên nhận định, nếu có sự chuyển đổi mô hình quản lý thì điều quan trọng nhất vẫn là giữ được tính toàn vẹn của hệ sinh thái. Việc bảo tồn cần được tổ chức theo ranh giới tự nhiên thay vì ranh giới hành chính.
Một mấu chốt khác để "giữ rừng" thành công là việc sắp xếp phải thuận lợi cho thu hút nguồn lực quốc tế. Chương trình Bảo tồn Rùa châu Á đang cứu hộ 22 loài rùa trên khắp Việt Nam. Nếu chia nhỏ 22 loài này gồm 2.700 cá thể về từng địa phương thì liệu nguồn lực của họ có thể chia đều cho các địa phương?
Trong bối cảnh hiện nay gần 190 Vườn quốc gia, khu bảo tồn đang phân tán trực thuộc từ cấp Chi cục, cấp Sở đến cấp Trung ương, một cơ chế cốt lõi mới cũng được khuyến nghị đó là tinh gọn thành mô hình quản trị 2 cấp.
"Các hoạt động bảo tồn thiên nhiên ở các địa bàn vẫn do Ban quản lý thực hiện là chính. Trung ương nắm vai trò điều phối quản lý và về mặt chính sách và quan trọng hơn là ngân sách, nhằm mục đích đặt mục tiêu bảo tồn thiên nhiên, bảo tồn đa dạng sinh học là mục tiêu tối thượng", ông Trịnh Lê Nguyên, Giám đốc Trung tâm Con người và Thiên nhiên nhấn mạnh.
Với chính quyền địa phương, khi sắp xếp lại các Vườn quốc gia, khu bảo tồn, muốn giữ rừng, nhất thiết phải quán triệt tư duy xuyên suốt.
Một khu bảo tồn có thể có diện tích không lớn so với tổng diện tích rừng ở trên cả nước. Tuy nhiên nó lại là sinh cảnh để lưu giữ những loài quý hiếm, thậm chí là những loài chỉ có duy nhất ở trên thế giới. Chính bởi vậy, trong công cuộc sắp xếp lại các vườn quốc gia thì cần phải tập trung mọi giải pháp cho việc bảo tồn những tài sản sinh thái này.
Bình luận (0)