Sau những ồn ào trục lợi từ thiện trên phim ảnh, điều đọng lại là cái tình, sự bao dung của người Việt

Trong đường đua phim Việt mùa lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4, Anh Hùng của đạo diễn Võ Thạch Thảo là mảng màu khá khác biệt. Thu hút sự chú ý khi đề cập đến câu chuyện mang tính thời sự, nóng bỏng về trục lời từ thiện online, về sự tác động của mạng xã hội đến với đời sống con người nhưng Anh Hùng thực tế lại mở ra câu chuyện sâu sắc hơn và cũng gần gũi hơn hết với khán giả Việt. Đó là chuyện về gia đình, về những người cha bươn chải cuộc sống, gánh trọn những lo toan, chấp nhận cả việc mạo hiểm, đánh đổi chỉ để con có được sự bình yên. Đó cũng là những người mẹ gom góp cả đời mong dành dụm vốn liếng cho con, cho cháu, là tình bạn, tình đồng nghiệp, tình xóm giềng...

Có những thời điểm, tất cả các mối quan hệ ấy bị đặt vào sự thử thách, phán xét căng thẳng đến nghẹt thở. "Sự thật tối thượng" như cách mà một kênh truyền thông hư cấu trong phim theo đuổi, đã bằng cách nhân danh sự thật, tìm kiếm sự thật để bất chấp tất cả đào sâu vào mọi ngóc ngách.

Hình ảnh "rừng" điện thoại, máy quay chĩa vào nhân vật trước đó được tung hô nồng nhiệt là người hùng, phút sau lại bị ào ào "tấn công" bằng nhiều ngôn từ nặng nề... tạo nên cảm giác ngột ngạt, căng thẳng cực độ. Để có thể vạch mặt kẻ lừa đảo, đám đông trở nên nóng nảy. Bất kể phía trước họ chỉ là một nữ sinh chưa đủ tuổi thành niên không có khả năng phản ứng, tự vệ. Bất kể phía dưới chân họ là cô bé yếu ớt với mạng sống mong manh chỉ tính bằng từng tháng. Bị lật tẩy, bị phán xét, anh Hùng không chỉ bị lột bỏ "vỏ bọc siêu nhân" mà còn phải đối diện với mọi người, với gia đình bằng con người xấu xí, nhiều tổn thương mà anh từng cố gắng che giấu.

Sau tất cả, còn gì đẹp hơn là tình người và niềm tin vào cuộc sống

Khoảng 30 phút đầu tiên, Anh Hùng hơi chậm rãi trong cách giới thiệu, đặt để từng nhân vật vào vị trí, vào câu chuyện của mình. Sau đó là quãng thời gian cao trào của những kịch tính, những áp lực dồn dập, những tình huống nghẹt thở, sự đảo chiều chóng mặt của dư luận... Nếu không phải là Thái Hòa, nhân vật Hùng sẽ khó lột tả hết được chiều sâu, sự phức tạp về tâm lý ẩn sau gương mặt khắc khổ, những biểu cảm dữ dội nén chặt trong ánh mắt, những lời nói bất cần, trong cú đấm trời giáng. Nhân vật ở trong "vùng xám" của sự cảm thông và cảm giác khó chấp nhận với hành vi cấu kết, dàn dựng để lừa đảo.

Chia sẻ về cách xây dựng nhân vật, đạo diễn Võ Thạch Thảo cho biết: "Thảo không nghĩ mình đang làm về một anh hùng. Thảo nghĩ mình đang đứng trước một con người bị dồn đến giới hạn. Một người đàn ông mà nếu cuộc đời rộng lượng hơn với anh một chút, có lẽ anh đã không phải lựa chọn như vậy.

Điều khiến Thảo suy nghĩ nhất không phải là việc anh làm đúng hay sai, mà là khoảnh khắc anh buộc phải tự cho phép mình làm điều sai - và sống tiếp với điều đó. Có những quyết định không đến từ bản chất xấu, mà đến từ nỗi sợ mất đi người mình yêu thương nhất. Với Thảo, anh Hùng không đại diện cho điều gì lớn lao. Anh chỉ là một lát cắt rất nhỏ của xã hội - nơi rất nhiều người đang sống trong trạng thái chông chênh giữa đúng và sai mỗi ngày. Nhưng cũng chính ở đó, Thảo nhìn thấy một điều rất đẹp: dù đi lệch, con người ta vẫn có nhu cầu quay lại, vẫn có khả năng chịu trách nhiệm và sửa sai".

Ở tình huống mang tính bước ngoặt của phim, khi sự cố nguy hiểm đến tính mạng ngoài dự kiến xảy ra với Vinh (Đoàn Thế Vinh đóng), Hùng đã không bỏ chàng thanh niên ở lại. "Có lẽ, “anh hùng” trong bộ phim này không nằm ở hành động, mà nằm ở lựa chọn sau cùng - lựa chọn đối diện, lựa chọn trả giá, và lựa chọn giữ lại phần tử tế còn sót lại trong mình" - đạo diễn bày tỏ về hướng đi của mình cũng như thông điệp mà phim mong muốn chuyển tải.

Trải lòng với Thời báo VTV, Võ Thạch Thảo một lần nữa kể lại rằng, cảm hứng làm phim của chị đến từ việc xem video được lan truyền trong thời điểm cơn bão Yagi hoành hành, ghi lại cảnh những đoàn xe tải chắn gió cho người đi xe máy. Những hình ảnh ấy thực sự khiến chị cảm động và thôi thúc chị kể câu chuyện về cái tình của người Việt. "Trong cuộc sống hối hả bươn chải vất vả hàng ngày, không phải lúc nào người ta cũng có thể nói với nhau những lời đẹp đẽ, nhẹ nhàng, cũng không dễ dàng lúc nào cũng sẵn lòng cho đi. Nhưng ở những khoảnh khắc quan trọng, tôi thấy người Việt Nam mới đẹp, mới bao dung làm sao". Tình người ấy chính là "từ khóa" cho phim Anh Hùng.

Nhà sản xuất Timothy Linh Bùi cũng cho biết, anh mong rằng khi xem phim xong khán giả sẽ muốn làm người tốt, làm những điều tốt đẹp cho cuộc sống.

Khi được hỏi có chọn cách tha thứ và giúp đỡ, bao dung với nhân vật Hùng như đã làm trong phim hay không, NSƯT Lê Thiện và diễn viên Hồng Ánh cùng cho rằng họ sẽ hành động như bà Tím hay Thu - dù họ là nạn nhân trong vụ lừa đảo.

Phá vỡ những "nhãn dán"

Nhân vật chính Anh Hùng bị giằng xé giữa hai "nhãn dán": là một anh hùng, siêu nhân không biết mệt mỏi trong mắt con gái và một "tội đồ" với thủ đoạn để trục lợi từ lòng thương của mọi người thông qua mạng xã hội. Nhưng khi anh chấp nhận đối diện với những lỗi lầm của chính mình, anh đã gỡ bỏ được áp lực của sự giả dối, sự gồng gánh che giấu cảm xúc.

Có ý kiến cho rằng, cộng đồng mạng trong phim "quay xe" quá nhanh, liệu có phần dễ dãi với sai lầm của Hùng hay không? Nhưng thực tế, bên cạnh những ý kiến ủng hộ, hướng đến sự hòa giải, yêu thương vẫn ngập tràn những bình luận nặng nề. Dư luận không hoàn toàn đảo chiều, chỉ là đến một thời điểm, sự phán xét trở nên không còn cấp bách bằng việc cứu lấy sinh mệnh đang gặp nguy hiểm. Hùng cũng tự ghi lấy món nợ từ mọi người chứ không nghiễm nhiên thoát tội. Kết phim cho thấy không cần phải là một "anh hùng" cá biệt được dán nhãn, được "tag" trong các video mà ai cũng có thể biến những hành động nhỏ bé thường ngày trở thành điều tốt đẹp lớn lao, lan tỏa niềm tin về cuộc sống.

Với phim Anh Hùng, NSƯT Lê Thiện ở tuổi ngoài 80 cũng là minh chứng cho việc phá vỡ những "nhãn dán" định kiến về tuổi tác. Dù đi lại cũng ít nhiều khó khăn, bà vẫn quyết tâm phối hợp ăn ý cùng Thái Hòa trong cảnh diễn leo tường đầy thử thách. Có những va chạm đã để lại thương tích nhỏ ở chân của nghệ sĩ lão thành nhưng không làm bà mất tinh thần làm việc. Bà cũng vui vẻ nói rằng mình... quậy nhất đoàn phim, luôn khiến cho mọi người cảm thấy thoải mái, hào hứng.

Còn với đạo diễn Võ Thạch Thảo, cô thêm một lần khẳng định không muốn "nhãn dán" về giới chi phối cái nhìn của công chúng về công việc. Cô cũng cho biết không đóng khung bản thân trong vùng sở trường là các mối quan hệ gia đình (trước đó Võ Thạch Thảo từng rất thành công với các bộ phim truyền hình Gạo nếp, gạo tẻ và Cây táo nở hoa - PV), mà muốn khai thác rộng hơn về mối quan hệ giữa người với người, khám phá, chiêm nghiệm về cuộc sống, xã hội qua những lát cát nhẹ nhàng nhưng cũng không kém phần sắc, bén.