Sinh viên rèn bản lĩnh trước những yêu cầu mới của hội nhập

Theo Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội (Sở Nội vụ), nhu cầu tuyển dụng đang dịch chuyển từ ưu tiên số lượng sang chú trọng chất lượng, trong đó lao động có trình độ đại học trở lên chiếm 24,31% tổng nhu cầu tuyển dụng trong quý I/2026.

Xu hướng này cho thấy yêu cầu đối với người lao động ngày càng cao, đồng thời đặt ra đòi hỏi gắn kết chặt chẽ hơn giữa đào tạo và thực tiễn.

Trước những yêu cầu mới từ môi trường việc làm, nhiều bạn trẻ lựa chọn tham gia các hoạt động nghiên cứu và sân chơi học thuật như một cách để mở rộng hiểu biết, rèn luyện tư duy và thử sức với những vấn đề đang đặt ra trong đời sống kinh tế - xã hội.

Một trong những hoạt động thu hút sự quan tâm của đông đảo người trẻ thời gian qua là Economist Up 2026 do Khoa Kinh tế quốc tế, Học viện Ngoại giao tổ chức. Chương trình năm nay có sự tham gia của gần 400 khách mời, học sinh và sinh viên đến từ nhiều trường đại học trên địa bàn Hà Nội.

Phát biểu tại chương trình, TS. Nguyễn Thị Thìn, Phó Giám đốc Học viện Ngoại giao, cho biết những thách thức về mở rộng thị trường, tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA), ứng phó với các rào cản thương mại hay nâng cao năng lực cạnh tranh là những vấn đề rất thực tế mà doanh nghiệp đang phải đối mặt hiện nay.

Xuất phát từ những vấn đề đó, cuộc thi năm nay lựa chọn chủ đề “Nâng cao giá trị gia tăng cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam tại thị trường Hoa Kỳ”.

Đây là nội dung gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế trong bối cảnh Việt Nam tham gia ngày càng sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Không chỉ hướng tới gia tăng sản lượng xuất khẩu, nhiều doanh nghiệp đang đứng trước yêu cầu nâng cao giá trị sản phẩm, xây dựng thương hiệu và gia tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Hoa Kỳ là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng của Việt Nam. Tuy nhiên, việc tiếp cận và mở rộng thị phần tại đây không đơn giản khi hàng hóa phải đáp ứng nhiều yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn kỹ thuật, chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và các quy định liên quan đến phòng vệ thương mại. Đây cũng là những vấn đề mà nhiều doanh nghiệp đang phải tìm lời giải.

Với định hướng gắn nội dung học thuật với các vấn đề của nền kinh tế, cuộc thi yêu cầu các đội nghiên cứu dữ liệu, xây dựng đề án và đề xuất giải pháp cho những chủ đề cụ thể. Đội CHICKEY đã giành giải Nhất với đề án tập trung vào giải pháp nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm cà phê Robusta của Việt Nam tại thị trường Hoa Kỳ.

Quá trình nghiên cứu không chỉ đòi hỏi người tham gia vận dụng kiến thức chuyên ngành mà còn phải tìm hiểu về thị trường, chính sách thương mại, năng lực cạnh tranh của sản phẩm và những yêu cầu đặt ra đối với hoạt động xuất khẩu trong giai đoạn hiện nay.

Hành trang không chỉ là kiến thức

Những bài toán được đặt ra trong các hoạt động học thuật không chỉ giúp người học hiểu rõ hơn những yêu cầu của nền kinh tế mà còn góp phần hình thành những năng lực cần thiết cho chặng đường nghề nghiệp phía trước.

Trong bối cảnh yêu cầu tuyển dụng ngày càng cao, việc tích lũy kiến thức chuyên môn thôi là chưa đủ. Khả năng nghiên cứu, phân tích, làm việc nhóm, thích ứng với thay đổi và giải quyết vấn đề đang trở thành những yếu tố được nhiều nhà tuyển dụng quan tâm.

Theo nhiều bạn trẻ tham gia chương trình, điều nhận được sau mỗi cuộc thi không chỉ là trải nghiệm học thuật mà còn là cơ hội rèn luyện những năng lực khó có thể hình thành nếu chỉ học trên giảng đường.

Bạn Phương Thảo, sinh viên Học viện Ngoại giao, cho biết sức hút lớn nhất của các cuộc thi học thuật về kinh tế hiện nay nằm ở tính thực tiễn. Theo Thảo, thay vì chỉ tiếp cận lý thuyết trên giảng đường, người học có cơ hội nghiên cứu và tiếp cận những bài toán mà doanh nghiệp đang đối mặt.

“Các cuộc thi như Economist Up đóng vai trò rất tốt trong việc thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn. Khi tham gia, sinh viên phải vận dụng kiến thức đã học để xử lý các vấn đề từ rào cản kỹ thuật cho đến áp lực cạnh tranh”, Phương Thảo chia sẻ.

Nữ sinh cho biết trước đây bản thân chủ yếu theo dõi các vấn đề kinh tế quốc tế ở mức độ cập nhật thông tin thời sự. Tuy nhiên, quá trình học tập và tham gia các hoạt động nghiên cứu giúp cô nhận ra những biến động về thương mại, chuỗi cung ứng hay chính sách kinh tế toàn cầu đều có thể tác động đến môi trường việc làm và cơ hội phát triển của người trẻ.

Đồng quan điểm, bạn Đức Mạnh, sinh viên năm thứ hai Học viện Ngoại giao, cho rằng các sân chơi học thuật tạo cơ hội để sinh viên vận dụng những điều đã học vào phân tích các vấn đề đang diễn ra trong thực tế.

Theo Mạnh, quá trình nghiên cứu, làm việc nhóm và bảo vệ quan điểm giúp người học hiểu rằng kinh tế không chỉ tồn tại trong giáo trình mà hiện diện trong nhiều khía cạnh của đời sống xã hội. Việc theo dõi các vấn đề liên quan đến thương mại, đầu tư hay xu hướng phát triển của kinh tế thế giới cũng giúp người trẻ hiểu rõ hơn về môi trường mà mình sẽ tham gia sau khi tốt nghiệp.

Điều đáng chú ý là khi được hỏi về hành trang quan trọng nhất cho tương lai, cả hai đều không đặt nặng điểm số hay bằng cấp. Theo Phương Thảo, năng lực tự học, tư duy nhạy bén và tinh thần không ngừng hoàn thiện bản thân là những yếu tố cần thiết để thích ứng với những thay đổi của môi trường làm việc. Trong khi đó, Đức Mạnh cho rằng khả năng học hỏi và thích nghi mới là lợi thế bền vững của người trẻ trong bối cảnh nền kinh tế liên tục vận động và thay đổi.

Những chia sẻ của các bạn trẻ cho thấy hành trang bước vào tương lai không còn được đo bằng điểm số hay tấm bằng tốt nghiệp. Bên cạnh nền tảng chuyên môn, khả năng học hỏi liên tục, tư duy độc lập và năng lực thích ứng đang trở thành những yếu tố được nhiều người trẻ chú trọng chuẩn bị. Đây cũng là cách để họ chủ động hơn trước những cơ hội và thách thức trong bối cảnh đất nước ngày càng hội nhập sâu rộng với nền kinh tế thế giới.