SpaceX IPO kỷ lục: Cơn sốt đầu tư hay phép thử của phố Wall?

Những con số ấn tượng trong màn IPO của SpaceX

Đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của SpaceX ngày 12/6 được truyền thông Mỹ mô tả là một trong những sự kiện tài chính đáng chú ý nhất năm nay. Công ty tên lửa và trí tuệ nhân tạo của tỷ phú Elon Musk đã huy động được 75 tỷ USD, gấp khoảng 3 lần so với đợt chào bán lớn thứ 2 tại Mỹ của Alibaba.

Với giá trị thị trường 2.000 tỷ USD, SpaceX đã trở thành công ty niêm yết lớn thứ 6 của Mỹ. 

Một con số đáng chú ý nữa là 1,26 nghìn tỷ USD. Khối tài sản ròng này đã đưa Elon Musk trở thành tỷ phú nghìn tỷ đầu tiên trên thế giới. Ông sở hữu gần một nửa cổ phần của SpaceX. 

IPO SpaceX: Sức hút từ các nhà đầu tư nhỏ lẻ

Đằng sau con số định giá kỷ lục của SpaceX, có một động lực rất lớn đến từ các nhà đầu tư nhỏ lẻ. Quyết định dành tới 30% lượng cổ phiếu chào bán cho công chúng đã biến SpaceX trở thành thương vụ được đăng ký mua nhiều nhất lịch sử.

Dù tỷ lệ phân phối thực tế thấp hơn kỳ vọng, nhiều người đặt mua hàng trăm cổ phiếu chỉ nhận được vài chục đơn vị - cơn sốt gom hàng vẫn bùng nổ trên thị trường mở.

Số liệu từ Vanda Research cho thấy, dòng tiền từ các nhà đầu tư cá nhân đổ vào SpaceX đạt 453 triệu USD, chiếm 4% tổng khối lượng giao dịch cổ phiếu đơn lẻ trên toàn Phố Wall, cao gấp 3,5 lần gã khổng lồ ngành chip Nvidia.

Sự hậu thuẫn tuyệt đối từ làn sóng nhỏ lẻ này không chỉ giúp cổ phiếu SpaceX tăng vọt hơn 19% trong ngày đầu lên sàn, mà còn minh chứng cho niềm tin của công chúng vào câu chuyện kinh tế vũ trụ của Elon Musk.

SpaceX: Con đường đến vốn hóa thị trường gần 2.000 tỷ USD

Trong những ngày đầu thành lập SpaceX vào năm 2002, chính nhà sáng lập Elon Musk từng nghĩ rằng công ty này sẽ thất bại. Thế nhưng 24 năm sau, SpaceX đã có màn màn ra mắt thị trường lập kỷ lục. Việc này đánh dấu một cột mốc mới đối với thị trường vốn Mỹ, khi công ty huy động được nguồn vốn quy mô lớn để mở rộng các chương trình phát triển công nghệ trong giai đoạn tới.

Ông Elon Musk - Tổng Giám đốc điều hành SpaceX cho biết: "Ban đầu tôi từng cho rằng SpaceX có chưa đầy 10% cơ hội thành công. Thực tế, tôi đã thẳng thắn nói với mọi người rằng: chúng ta có thể sẽ thất bại, nhưng dù sao thì vẫn nên thử. Bởi vì nếu chúng ta không làm, nếu không có một công ty mới tiến vào lĩnh vực không gian, chúng ta sẽ không bao giờ có thể trở thành một văn minh thực sự vươn tầm vũ trụ".

Thành công mang tính hiện tượng của SpaceX đã giải tỏa cơn khát IPO kéo dài của Phố Wall suốt nhiều năm qua. Số vốn kỷ lục 75 tỷ USD được huy động không chỉ làm giàu cho các quỹ đầu tư lớn như Alphabet hay Valor Equity Partners, mà còn trực tiếp biến hơn 4.400 nhân viên và cựu nhân viên của hãng thành triệu phú đô la.

Các chuyên gia nhận định, đây là một trong những đợt IPO hiếm hoi tạo ra số lượng lớn triệu phú xuất thân từ lực lượng lao động kỹ thuật và sản xuất, thay vì chỉ tập trung trong giới điều hành và đầu tư mạo hiểm.

Ông Bret Johnsen - Giám đốc Tài chính SpaceX cho hay: "Đây là bước đi tiếp theo trên cuộc hành trình mới chỉ vừa bắt đầu. Không có gì tuyệt vời hơn việc giờ đây mọi người đều có cơ hội trở thành một phần trong hành trình của SpaceX thông qua việc sở hữu cổ phiếu".

Khoản vốn khổng lồ chính là nguồn lực để nuôi dưỡng tham vọng của tỷ phú Elon Musk. SpaceX không còn đơn thuần là một công ty sản xuất tên lửa. Đây là một tổ hợp khổng lồ bao gồm mạng lưới internet vệ tinh Starlink, nền tảng mạng xã hội X và cả công ty trí tuệ nhân tạo xAI với chatbot Grok.

Để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng các trung tâm dữ liệu khổng lồ ngoài không gian và đưa người lên định cư tại sao Hỏa, SpaceX bắt buộc phải IPO để tìm kiếm dòng tiền mặt, trong bối cảnh công ty này đã thua lỗ tới 8,7 tỷ USD chỉ tính từ đầu năm ngoái đến nay.

Tuy nhiên, đằng sau ánh hào quang của con số 2.000 tỷ USD giá trị thị trường là không ít hoài nghi từ các nhà phân tích giá trị. SpaceX lên sàn với mức định giá cao gấp 112 lần doanh thu năm ngoái, bất chấp khoản lỗ lũy kế hơn 41 tỷ USD kể từ khi thành lập. Nhiều chuyên gia cảnh báo con số dự báo thị trường rộng mở 28,5 nghìn tỷ USD mà SpaceX đưa ra là ảo tưởng.

Ông Keith Snyder - Nhà phân tích cao cấp, Hãng nghiên cứu CFRA cho biết: "SpaceX đã thu về 75 tỷ USD tiền mặt từ đợt IPO này. Nhưng với tốc độ chi tiêu hiện tại, số tiền đó sẽ trụ được trong bao lâu? Có lẽ chỉ được vài năm. Đó là chưa tính đến trường hợp họ buộc phải tăng mạnh chi phí đầu tư khi có thêm nguồn tiền mới này".

Tương lai của cổ phiếu này hiện phụ thuộc hoàn toàn vào việc liệu siêu tên lửa Starship có thể vận hành thương mại ổn định hay không, cùng áp lực chứng minh lợi nhuận thực tế từ mạng lưới vệ tinh Starlink. Cơn sốt IPO đã khép lại và giờ là lúc SpaceX phải chứng minh họ có thể mang lại lợi nhuận bền vững cho các nhà đầu tư đại chúng, thay vì chỉ bán cho họ những giấc mơ vươn tới các vì sao.

Áp lực từ làn sóng IPO công nghệ

Việc SpaceX tiến hành phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng được kỳ vọng sẽ mở đường cho hàng loạt kỳ lân công nghệ khác nhanh chóng gia nhập thị trường đại chúng. Tuy nhiên, đằng sau sự hào hứng đó, giới chuyên gia lại đưa ra những cảnh báo đáng ngại về áp lực dòng tiền và nguy cơ tạo ra một bong bóng tài chính mới.

IPO là viết tắt của phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng. Điều này đồng nghĩa với việc đây là lần đầu tiên một công ty tư nhân chuyển sang mô hình đại chúng bằng cách chào bán cổ phiếu rộng rãi cho cộng đồng các nhà đầu tư phổ thông. Trước đây, quyền rót vốn vào các kỳ lân công nghệ chỉ dành cho các quỹ mạo hiểm hay giới siêu giàu. Nhưng sau IPO, cổ phiếu sẽ được giao dịch công khai trên các sàn chứng khoán. Nhờ vậy, những nhà đầu tư bình thường cũng có thể sở hữu một phần hoặc nắm giữ cổ phần của các doanh nghiệp này.

Quan trọng hơn, SpaceX đang tạo cú hích tâm lý mạnh mẽ cho các kỳ lân thế hệ tiếp theo. Giới chuyên gia dự báo, hai gã khổng lồ AI là OpenAI và Anthropic sẽ gia nhập thị trường đại chúng ngay trong năm nay.

Thành công của SpaceX là tín hiệu tích cực để họ dốc toàn lực cho đợt phát hành của mình. Trong bối cảnh khát vốn để tái đầu tư vào cơ sở hạ tầng, dòng tiền từ công chúng lúc này gần như là yếu tố sống còn với các công ty AI. Tuy nhiên, vấn đề là liệu thị trường có đủ dòng tiền để tài trợ cho những siêu thương vụ IPO liên tiếp hay không?

GS. Boone Bowles - Trường Kinh doanh Mays, Đại học Texas A&M, Mỹ cho biết: "Các nhà đầu tư có thể phải bán bớt danh mục hiện tại hoặc rút tiền tiết kiệm để đổ vào đây. Điều này làm tăng rủi ro khi dòng tiền bị co cụm quá mức vào một vài doanh nghiệp lớn. Đó là lý do nhiều người lo ngại về một bong bóng AI".

Rõ ràng, việc SpaceX mở đường lên sàn chứng khoán là bài kiểm tra áp lực đối với sức bền của dòng tiền trên Phố Wall. Làn sóng IPO công nghệ thế hệ mới đang mang đến những cơ hội đầu tư đầy hứa hẹn, nhưng nó cũng đồng thời đặt thị trường trước thử thách: Hoặc là giúp thị trường tăng trưởng, hoặc là gây ra một bong bóng tài chính mới.