Tại hội thảo "Nghiên cứu tạo lập chính sách cho thị trường nhà ở xã hội" do Đại học Kinh tế - Luật thuộc ĐHQG TP Hồ Chí Minh tổ chức sáng nay (18/9), nhóm nghiên cứu đã công bố những báo cáo khảo sát về nhu cầu nhà ở xã hội hiện tại.
Trong số hơn 1.100 người chưa sở hữu nhà ở được khảo sát, 92% trả lời chưa từng nộp hồ sơ với lý do họ tin "không đến lượt mình". Có 41 người đã nộp nhưng không biết hồ sơ của mình đã đi về đâu; 22 người đã nộp và bị từ chối, chỉ một trường hợp cho biết đã sở hữu được một căn NOXH.
PGS.TS Trần Thị Hồng Liên - đại diện nhóm nghiên cứu - chia sẻ báo cáo nghiên cứu phát triển chính sách tạo tập thị trường NOXH tại Việt Nam, sáng 18/9.
Nhóm nghiên cứu cho biết đây là nhóm có nhu cầu mua nhà ở thực, không thờ ơ với nhà ở. Gần 88% trong nhóm này là thế hệ Y và Z - tức độ tuổi lập gia đình, sinh con, tích lũy tài sản. 65% có thu nhập dưới 20 triệu đồng/tháng. Đông nhất là lao động di cư (29%), rồi đến nhân viên văn phòng, sinh viên, công nhân xây dựng, công chức – viên chức. Khảo sát được thực hiện tháng 4 và 5/2026, tại 30/34 tỉnh thành.
Theo nhóm khảo sát, tài chính cũng là một trong số những vấn đề người mua nhà ở quan tâm nhất. 22% trong số được hỏi cho biết thu nhập chưa đủ để nghĩ đến mua nhà. Các lý do khác không liên quan đến tài chính là: không biết đăng ký thế nào (22%) và 19% cho biết điều kiện thủ tục "quá rắc rối". 16% nữa cho rằng "mình chắc không thuộc diện được xét".
Về giá, nhóm được hỏi cho biết mức mong đợi phổ biến nhất cho căn 50 m² là 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng.
Với câu hỏi, "người dân có tin rằng mình mua được nhà ở xã hội không?" Những người cho rằng "trong tầm tay" là những người đã vững tài chính, còn nhóm cần nhà ở xã hội nhất vẫn cảm thấy xa vời.
Từ độ vênh về nhu cầu và thực tế tiếp cận, PGS.TS Trần Thị Hồng Liên, đại diện nhóm nghiên cứu đưa ra đề xuất chính sách NOXH phải chuyển từ tư duy "có chính sách là đủ" sang "người dân phải thấy mình tiếp cận được chính sách".
"Tạo ra chính sách tốt nhưng chưa đủ, mà cần phải làm cho người dân cảm thấy họ có thể tiếp cận và sử dụng chính sách đó", TS Liên nói.
Từ đó, nhóm đề xuất truyền thông phải nhắm vào việc gỡ tâm lý e ngại, đồng thời, cần một cổng thông tin riêng cho NOXH, một công cụ để người dân tự kiểm tra xem mình có đủ điều kiện không, công bố thời gian xử lý hồ sơ dự kiến, và kể lại những trường hợp đã đăng ký thành công để người dân hình dung được cơ hội.
Chính sách nên được thiết kế theo đúng hành trình người dân đi qua từ lúc tìm hiểu, kiểm tra điều kiện, chuẩn bị giấy tờ, chờ xét duyệt, ký hợp đồng cho tới sau khi nhận nhà và liên thông dữ liệu VNeID để bớt đi những xác nhận thủ công.
Nhóm cũng đề xuất thí điểm mô hình sở hữu từng phần theo cách Anh đang làm: mua trước 10–75% giá trị căn hộ, phần còn lại trả tiền thuê, rồi mua dần lên khi có tiền. Khác với thuê mua hiện nay, vốn chỉ trao quyền sở hữu sau khi trả xong toàn bộ, cách này cho người dân cảm giác đã là chủ nhà ngay từ đầu.
"Nghiên cứu phát triển chính sách tạo lập thị trường nhà ở xã hội tại Việt Nam" của Trường Đại học Kinh tế – Luật, ĐHQG TP Hồ Chí Minh với 11 thành viên thực hiện. Đề tài nghiên cứu cả hai phía cung và cầu, kết hợp phân tích chính sách, kinh nghiệm quốc tế và khảo sát thực địa nhằm đưa ra các kiến nghị thực tế giúp thị trường nhà ở xã hội gần gũi hơn với người có nhu cầu.
Một góc khu nhà ở tái định cư tại TP Hồ Chí Minh.
Đến tháng 8/2026, cả nước có 809 dự án đang triển khai với 729.150 căn, trong đó 246 dự án đã hoàn thành với 184.040 căn, đạt 73% chỉ tiêu. Mục tiêu Chính phủ đặt ra đến 2030 cả nước phải có ít nhất 1 triệu căn NOXH.
Tuy vậy, thực tế và nhu cầu vẫn còn khoảng cách khá xa. Nhóm nghiên cứu ước tính nhu cầu NOXH ở đô thị vào khoảng 3,12 triệu hộ, tương đương gần 156 triệu m² sàn. Kịch bản cơ sở về năng lực cung đạt 1,2–1,3 triệu căn, đáp ứng khoảng 40%.
PGS.TS Trần Thị Hồng Liên chia sẻ: "Chúng ta phải cân nhắc nhà ở xã hội là một phần trong thị trường nhà ở nhà ở và cần phát triển thêm một nhóm nữa sẽ đáp ứng tốt hơn nhu cầu về nhà ở của người dân hiện nay, đó là nhà ở thương mại vừa túi tiền. Tức là nhà ở thương mại nhưng có sự khống chế về giá bán, nó phù hợp với mức thu nhập của từng địa phương khác nhau. Đây là kiến nghị quan trọng nhất mà chúng tôi muốn gửi tới trong đề tài này",
Bình luận (0)