Tảng băng trôi lớn nhất thế giới tan rã sau 40 năm

(Ảnh: AFP)

Từng được ghi nhận là một trong những tảng băng cổ xưa và đồ sộ nhất thế giới, A23a đang tan rã nhanh chóng trong vùng biển ấm hơn và có thể biến mất hoàn toàn chỉ trong vài tuần tới.

Hồi đầu năm nay, A23a nặng gần 1.000 tỷ tấn, với diện tích hơn gấp đôi thành phố London - từng được ví như một "siêu băng", gây lo ngại khi tiến sát tới khu vực kiếm ăn của chim cánh cụt trên một hòn đảo xa xôi thuộc Nam Đại Tây Dương. Tuy nhiên, nó đã nhanh chóng trôi dạt đi nơi khác.

Theo phân tích hình ảnh vệ tinh của chương trình quan sát Trái đất Copernicus (EU), A23a hiện chỉ còn chưa tới một nửa kích thước ban đầu, nhưng vẫn trải dài khoảng 1.770 km², với chiều rộng lớn nhất khoảng 60 km. Trong vài tuần gần đây, nhiều mảng băng khổng lồ tách ra, có mảng riêng lẻ đạt diện tích tới 400 km², cùng vô số mảnh nhỏ trôi nổi, đủ lớn để đe dọa tàu thuyền trong khu vực.

Tiến sĩ Andrew Meijers, nhà hải dương học thuộc Cơ quan Khảo sát Nam Cực Anh, nhận định: "A23a đang tan rã một cách dữ dội khi trôi xa hơn về phía Bắc, do nước biển quá ấm để duy trì cấu trúc".

A23a được hình thành năm 1986 khi tách khỏi thềm băng Nam Cực, nhưng sau đó nhanh chóng mắc kẹt tại Biển Weddell và nằm yên dưới đáy biển suốt hơn 30 năm. Đến năm 2020, tảng băng thoát ra, rồi bị cuốn theo dòng hải lưu mạnh mẽ vòng quanh Nam Cực - thường được gọi là "đại lộ băng trôi" - tiến vào Nam Đại Tây Dương.

Đầu năm nay, A23a từng mắc cạn gần đảo South Georgia, dấy lên lo ngại rằng nó có thể cản trở đường kiếm ăn của các đàn chim cánh cụt và hải cẩu đang nuôi con non. Nhưng đến cuối tháng 5, nó đã tách khỏi đáy biển và tiếp tục trôi đi. Những hình ảnh vệ tinh gần đây cho thấy khối băng khổng lồ này di chuyển nhanh hơn, có ngày dịch chuyển tới 20 km.

Sự tiếp xúc kéo dài với làn nước ấm hơn và những con sóng dữ dội khiến A23a tan rã nhanh chóng. Mặc dù vậy, các nhà khoa học vẫn vô cùng ngạc nhiên trước độ bền bỉ của nó. "Phần lớn các tảng băng trôi không thể tồn tại được lâu như vậy. Nhưng A23a quá lớn, nên mới có thể đi xa và tồn tại lâu hơn bình thường" - ông Meijers giải thích, đồng thời nhấn mạnh - "Một khi đã rời khỏi vùng biển băng giá quanh Nam Cực, tất cả băng trôi đều phải đối diện với số phận chung: tan biến".

Hiện tượng băng tách rời khỏi thềm băng là một quá trình tự nhiên. Tuy nhiên, các nhà khoa học cảnh báo tốc độ mất băng ở Nam Cực đang tăng nhanh, nhiều khả năng chịu tác động từ biến đổi khí hậu do con người gây ra.