Tăng cường bảo vệ quyền, lợi ích của người lao động Việt Nam ở nước ngoài

Rà soát quy định thu hút người lao động có tay nghề về nước

Chiều 14/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình về dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, qua các buổi thảo luận Tổ và thảo luận trên Hội trường trong đợt 1, Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI về dự án Luật, đã có 70 lượt ý kiến của các đại biểu Quốc hội, 2 ý kiến bằng văn bản của đại biểu và 6 ý kiến bằng văn bản của các Đoàn đại biểu Quốc hội. Các ý kiến tập trung vào 34 nhóm vấn đề. Cơ quan chủ trì soạn thảo đã phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội trong quá trình tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo.

Về chính sách của Nhà nước, theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải, trên cơ sở ý kiến của một số đại biểu Quốc hội về nguy cơ chảy máu chất xám, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng ưu tiên đưa người lao động đã qua đào tạo có trình độ chuyên môn kỹ thuật thay cho chuyên môn kỹ thuật cao đi làm việc ở nước ngoài. Mức độ chuyên môn kỹ thuật ngành nghề thị trường lao động cụ thể sẽ giao cho Chính phủ quy định, bảo đảm gắn với cân đối cung cầu nhân lực trong nước.

Đồng thời, Bộ Nội vụ cũng đã rà soát quy định chính sách thu hút người lao động có tay nghề về nước thông qua tăng cường kết nối, thông tin việc làm trong nước phù hợp với kinh nghiệm kỹ năng của người lao động, hỗ trợ khởi nghiệp, các nội dung này được quy định tại Điều 60, Điều 61 Luật hiện hành; thực hiện quản lý người lao động bằng mã số, dữ liệu để khai thác, phát huy hiệu quả nguồn nhân lực về nước; việc công nhận, thừa nhận chứng chỉ, kỹ năng nghề của người lao động đã được quy định tại Luật việc làm. Bộ Nội vụ cho biết sẽ tiếp tục tăng cường đàm phán nội dung này với các quốc gia tiếp nhận lao động Việt Nam.

Về điều kiện cấp giấy phép và các điều quy định chi tiết về trình tự, hồ sơ, thủ tục hành chính, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã mở rộng phạm vi hạn chế đối với người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp và doanh nghiệp đã bị thu hồi giấy phép do vi phạm nghiêm trọng. 

Về chuẩn bị nguồn lao động, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã bổ sung, chỉnh lý tại Điều 18, cụ thể: về doanh nghiệp trực tiếp hoặc phối hợp với các đơn vị có chức năng tổ chức chính trị xã hội để thông tin tuyên truyền về hoạt động chuẩn bị nguồn; bổ sung thêm các nội dung cơ bản của văn bản cam kết giữa hai bên; chỉnh lý trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc công bố thông tin, xử lý vi phạm theo thẩm quyền hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý.

Về nghĩa vụ của doanh nghiệp dịch vụ, dự thảo Luật đã chỉnh lý, mở rộng phạm vi sửa đổi tại điều 26, cụ thể: bổ sung trách nhiệm cập nhật trên trang thông tin điện tử và cơ sở dữ liệu khi có thay đổi thông tin; bổ sung thời hạn hoàn trả tiền dịch vụ các khoản thu khác từ người lao động trong trường hợp doanh nghiệp không thực hiện đúng cam kết về thời gian chờ xuất cảnh; bổ sung quy định doanh nghiệp phải có người đại diện ở nước ngoài để hỗ trợ bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động và giải quyết các vụ việc phát sinh.

Về hợp đồng đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài là nội dung mới, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã bổ sung trách nhiệm quy định các khoản thu mà doanh nghiệp được thu từ người lao động làm cơ sở để người lao động và doanh nghiệp thỏa thuận các khoản thu, mức thu từ người lao động, các khoản hỗ trợ khác được ghi trong hợp đồng, bảo đảm người lao động được cung cấp đầy đủ, minh bạch thông tin về chi phí trước khi ký kết.

Bảo đảm quyền lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp

Báo cáo ý kiến về việc Chính phủ tiếp thu, giải trình, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản thống nhất với các nội dung giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật được nêu tại Báo cáo và các dự thảo Luật đã được chỉnh lý. Nội dung tiếp thu, giải trình, chỉnh lý đã đáp ứng yêu cầu về tính hợp hiến, hợp pháp, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Dự thảo Luật sau khi được tiếp thu, chỉnh lý gồm 3 Điều, không thay đổi về tổng số điều so với dự thảo Luật đã trình Quốc hội; sửa đổi, bổ sung 41/74 điều của Luật hiện hành.

Thường trực Ủy ban bày tỏ thống nhất với các nội dung đã được tiếp thu, giải trình và chỉnh lý trong dự thảo Luật, trong đó có một số nội dung lớn:

Thứ nhất, thống nhất việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý quy định về chính sách của Nhà nước (tại Điều 4) đã thể chế hóa các chủ trương của Đảng; quy định rõ chính sách ưu tiên đưa người lao động đã qua đào tạo, có trình độ chuyên môn kỹ thuật đi làm việc ở nước ngoài (không chỉ giới hạn ưu tiên đối với người lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao), đồng thời, tăng cường kết nối thông tin việc làm cho người lao động về nước với thị trường lao động trong nước.

Thứ hai, tán thành việc bãi bỏ các quy định về hồ sơ, trình tự, thủ tục, mẫu Giấy phép (tại các điều 11, 12, 13, 14, 15) và giao Chính phủ quy định chi tiết để phù hợp quy định tại Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị. 

Thứ ba, thống nhất việc chỉnh lý các quy định nhằm bảo vệ tốt hơn người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài. Trong đó, bổ sung quy định giao Bộ trưởng Bộ Nội vụ quy định cụ thể các chi phí khác ngoài tiền dịch vụ mà doanh nghiệp có thể thu từ người lao động trong quá trình tạo nguồn và tuyển chọn người lao động đi làm việc ở nước ngoài (Điều 21); yêu cầu phải ghi đầy đủ các chi phí khác trong văn bản hợp đồng giữa các bên...

Thứ tư, tán thành với các nội dung tiếp thu, chỉnh lý về chuẩn bị nguồn lao động, điều kiện cấp Giấy phép và đối tượng người lao động được đưa đi làm việc ở nước ngoài.

Kết luận nội dung Phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản tán thành với nội dung giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật. Qua quá trình phối hợp, Cơ quan chủ trì soạn thảo và Cơ quan chủ trì thẩm tra đã cơ bản thống nhất về các nội dung của dự thảo Luật, không còn có ý kiến khác nhau về các nội dung. Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị tiếp tục hoàn thiện các dự thảo Luật, bảo đảm các quy định rõ ràng, chặt chẽ, thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và thực tiễn, đồng thời bảo đảm quyền lợi ích hợp pháp của người dân, tổ chức doanh nghiệp phù hợp với đặc thù.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị các cơ quan khẩn trương hoàn thiện dự thảo Luật và Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý, tập trung rà soát những nội dung đã tiếp thu, những vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm và các quy định có liên quan trực tiếp đến tổ chức thi hành; kịp thời xử lý những nội dung chưa rõ, chưa thống nhất hoặc có thể phát sinh vướng mắc, khoảng trống pháp lý trong quá trình thực hiện; đồng thời tiếp tục hoàn thiện ngôn ngữ, thể thức, kỹ thuật lập pháp để đảm bảo tính chính xác, tính chặt chẽ; tiếp tục rà soát các dự thảo, nghị định, thông tư, quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, bảo đảm các nội dung được quy định đầy đủ, cụ thể, đồng bộ và có thể triển khai thực hiện ngay khi Luật có hiệu lực.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nêu rõ, các cơ quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ để gửi cho các đại biểu Quốc hội chậm nhất là ngày 22 tháng 8 năm 2026 để trình Quốc hội xem xét biểu quyết thông qua theo chương trình của Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.