Trong nhiều năm qua, tăng trưởng của Việt Nam chủ yếu dựa vào mở rộng đầu tư, khai thác nguồn lao động dồi dào với lợi thế chi phí thấp. Tuy nhiên, khi những dư địa này dần thu hẹp, bài toán đặt ra không còn là tăng trưởng nhanh bằng mọi giá, mà là tăng trưởng dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và giá trị gia tăng. Đây cũng là thông điệp được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tại Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 14, khi yêu cầu chuyển mạnh mô hình tăng trưởng sang dựa trên khoa học công nghệ, tri thức và con người.
Thông điệp này được đưa ra trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đang ghi nhận những tín hiệu tích cực. 6 tháng đầu năm, GDP tăng 8,18%, mức cao nhất trong gần ba thập niên. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, để duy trì mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong những năm tới, động lực không thể chỉ đến từ mở rộng đầu tư mà phải đến từ năng suất lao động và đổi mới sáng tạo.
PGS.TS. Trần Hoàng Ngân - Chủ tịch Hội đồng tư vấn đột phá phát triển, Trường Đại học Sài Gòn cho biết: "Điều đó cho thấy định hướng chiến lược của chúng ta dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đang đi vào thực tiễn cuộc sống và hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong kỷ nguyên mới này".
Những năm gần đây, năng suất lao động của Việt Nam duy trì mức tăng bình quân khoảng 4,78% mỗi năm, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, khoảng cách với các nước trong khu vực vẫn còn khá lớn. Điều này cho thấy dư địa cải thiện vẫn còn rất lớn, nếu Việt Nam nâng cao hiệu quả ứng dụng khoa học công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực. Nhiều chuyên gia cho rằng, mục tiêu lớn hơn là từng bước làm chủ các công nghệ nền tảng, nâng cao giá trị gia tăng của nền kinh tế.
Ông Lê Hồng Minh - Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty cổ phần Tập đoàn VNG chia sẻ: "Mình đầu tư vào năng lực nghiên cứu cơ bản, năng lực khoa học, có thể không phải phát minh ra những sáng sáng chế mới, nhưng ít nhất là mình có thể mình làm chủ một số công nghệ cơ bản hay công nghệ lõi để có thể tự tin trong quá trình dài hạn xây dựng một nền kinh tế với trụ cột là khoa học công nghệ".
Tuy nhiên, công nghệ sẽ khó trở thành động lực tăng trưởng nếu thiếu một hệ sinh thái đủ mạnh để kết nối nghiên cứu, đào tạo và doanh nghiệp. Đây cũng được xem là một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay.
Riêng tại TP. Hồ Chí Minh, nơi tập trung nhiều trường Đại học, khu công nghệ cao và cộng đồng doanh nghiệp công nghệ nhưng tiềm năng được cho là chưa được khai thác tương xứng vì thiếu cơ chế liên kết và lan tỏa tri thức sang khu vực sản xuất.
Ông Đỗ Thiên Anh Tuấn - Giảng viên Trường Chính sách Công và Quản lý, Đại học Fulbright Việt Nam nêu ý kiến: "Nói một cách gần gũi hơn là ở TP. Hồ Chí Minh, chúng ta sẽ có rất nhiều trung tâm về khởi nghiệp, trung tâm về đổi mới sáng tạo... Chúng ta có làng đại học và khu công nghệ cao nhưng chúng ta không biết tận dụng những "lõi" tri thức đó để có thể lan toả sang cho nền kinh tế".
Chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu cấp thiết. Những chính sách đột phá như Nghị quyết 57, Nghị quyết 71... đặc biệt là Nghị định 179 về phát triển khoa học công nghệ và nguồn nhân lực, đang tạo nền tảng để nâng cao năng suất lao động của Việt Nam. Khi năng suất trở thành động lực tăng trưởng, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế cũng sẽ được nâng lên một cách bền vững.
Bình luận (0)