Tạo đồng thuận từ chính sách tái định cư

Tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, Quốc hội khóa 16 đang diễn ra tại Hà Nội, Quốc hội sẽ xem xét sửa đổi lần đầu đối với Luật Đất đai, Luật có tác động trực tiếp tới đời sống người dân và nhiều lĩnh vực của nền kinh tế.

Trong dự thảo đang được lấy ý kiến do Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì xây dựng, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất đang nhận được nhiều ý kiến đóng góp. Đáng chú ý, theo Nghị quyết 21, Ban Chấp hành Trung ương xác định yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy "bồi thường tài sản bị thu hồi" sang tư duy "tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất". Thực tế cho thấy, khi ở nơi mới bảo đảm hạ tầng và điều kiện sống, người dân đồng thuận hơn, công tác giải phóng mặt bằng cũng thuận lợi hơn.

Như với 39 hộ gia đình nằm trong dự án cải tạo, mở rộng đường tỉnh 295B đã nhanh chóng nhận phần đất tái định cư của mình khi chính quyền đưa ra phương án tái định cư phù hợp. Tới nay, nhiều ngôi nhà mới đã gần hoàn thành. 

Ông Nguyễn Văn Thủy, Phường Đồng Nguyên, tỉnh Bắc Ninh chia sẻ: "Tái định cư này có thuận lợi, một là gần nơi ở cũ, hai là điện nước hạ tầng cơ sở rất tốt. Việc học hành cho các cháu cũng rất thuận lợi." Còn ông Nguyễn Văn Tuấn, Phường Đồng Nguyên, tỉnh Bắc Ninh cũng cho biết: "Bên nhà cũ ẩm thấp, đường cũ không được như bên này, bên này thoáng, công việc thuận lợi hơn. Nhà mình đang mong từng ngày một để tháng 10 này lên nhà mới, không những mình mà cả dãy này ai cũng hài lòng".

Theo đại diện chính quyền địa phương, không phải dự án nào cũng thuận lợi ngay trong việc thuyết phục người dân hay tìm khu đất tái định cư phù hợp. Nhưng điều quan trọng là các bên cần có sự đối thoại và xem xét kỹ về hạ tầng nơi tái định cư để người dân hài lòng. Trong dự thảo Luật Đất đai sửa đổi lần này, địa phương cũng kiến nghị những điểm cần làm rõ để quá trình giải phóng mặt bằng, tái định cư được thực hiện rõ ràng hơn.

"Quy định các hộ gia đình  khi thu hồi đất, có trường hợp các hộ gia đình có nhiều thế hệ ở chung một thửa đất nên chúng tôi rất mong muốn quy định rõ hơn đối tượng được chia đất tái định cư là một lô hay nhiều lô đất", ông Phạm Hoàng Hạnh, Phó Chủ tịch UBND phường Đồng Nguyên, tỉnh Bắc Ninh kiến ngghij

Đáng chú ý, trong Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi có nội dung với trường hợp dự án thực hiện thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất đã hết thời hạn thỏa thuận hoặc thời gian gia hạn mà đã thoả thuận được trên 75% diện tích đất và trên 75% số lượng người sử dụng đất thì Hội đồng nhân dân cấp tỉnh xem xét, thông qua việc thu hồi phần diện tích còn lại để giao đất, cho thuê đất cho chủ đầu tư. Đây là nội dung được đánh giá sẽ giúp hạn chế tình trạng dự án bị kéo dài, gây lãng phí nguồn lực.

Những quy định mới trong Dự thảo Luật Đất đai sửa không chỉ hướng tới tháo gỡ những điểm nghẽn trong công tác giải phóng mặt bằng, mà còn đặt mục tiêu hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Khi người dân được bảo đảm quyền lợi, có nơi ở mới với điều kiện sống tốt; doanh nghiệp có cơ chế rõ ràng để triển khai dự án thì quá trình thu hồi đất sẽ nhận được sự đồng thuận cao hơn. Đó cũng là cơ sở để các dự án được triển khai nhanh, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Theo thống kê, cả nước có khoảng 4.500 dự án bất động sản gặp vướng mắc với tổng vốn tồn đọng khoảng 3,3 triệu tỷ đồng. Thời gian qua, các bộ ngành đã tích cực vào cuộc để tháo gỡ dần vướng mắc. Tính đến nay, các cơ quan chức năng đã tháo gỡ khó khăn cho hơn 1.000 dự án, qua đó khơi thông khoảng hơn 800 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, có những dự án nằm ở cơ chế chính sách, cần có sự thay đổi đột phá trong chính sách pháp luật. Bởi vậy, trong dự thảo Luật Đất đai lần này, nhiều ý kiến kỳ vọng, Luật sẽ có những quy định mới về các cơ chế tháo gỡ cho các nhóm dự án, để nhanh chóng khơi thông nguồn lực đất đai khổng lồ từ các dự tồn động.

Vướng mắc pháp lý như một nút thắt cổ chai khiến nhiều dự án bị chậm chễ thời gian qua. Khó khăn chủ yếu nằm ở thay đổi quy hoạch, pháp luật thay đổi qua các thời kỳ hay định giá đất khó khăn.

Thành phố Hà Nội vừa qua đã yêu cầu chủ đầu tư của 300 dự án chậm triển khai khẩn trương hoàn tất thủ tục, khởi công trong tháng 8. Nếu chậm tiến độ hoặc không đủ năng lực, thành phố sẽ thu hồi dự án. 

Ông Vũ Trọng Hùng, Phó Trưởng Phòng Kinh tế, UBND xã Hoài Đức, TP. Hà Nội cho biết: "Khi có sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền thì các dự án chậm triển khai trên địa bàn, chủ đầu tư cũng đã có các chuyển biến, đặc biệt là liên quan đến công tác phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền. Đối với Luật Đất đai dự kiến sửa đổi, cá nhân tôi cũng đánh giá chủ đầu tư sẽ phải tăng cường phối hợp trách nhiệm với cơ quan liên quan, trường hợp mà chủ đầu tư không có động thái hoặc phối hợp không chặt chẽ thì sẽ có chế tài như thu hồi dự án".

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, nếu được tháo gỡ, hàng triệu tỷ đồng nguồn lực đang bị đóng băng trong các dự án chậm triển khai có thể được đưa trở lại để phục vụ phát triển kinh tế. Đây cũng là vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp mong mỏi từ lâu. Ông Trần Anh Tuấn, Chủ tịch Hội đồng quản trị TUTA Group chia sẻ: "Thông thường các Luật, Nghị định, thông tư bao giờ cũng sẽ có chuyển tiếp nhưng nếu chuyển tiếp đó không rõ ràng thì với các dự án đã thực thi sẽ rất khó khăn để thực hiện, không chỉ khó khăn cho doanh nghiệp này còn khó cho cơ quan chức năng thực thi."

Ông Mẫn Ngọc Anh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Hanaka cũng cho biết: "Xác định tính tiền sử dụng đất, tôi nghĩ rằng trong quy định của sửa đổi Luật đất đai, việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất hoặc xác định tiền sử dụng đất cho doanh nghiệp hoặc hộ cá nhân nộp tiền sử dụng đất được chuyển sang đất có chức năng ở thì trong thời hạn tối đa là 3 tháng chứ không nên kéo dài quá lâu. Vì kéo dài sẽ lãng phí tài nguyên đất đai, lãng phí tiền của của Nhà nước về các thủ tục hành chính, chậm đưa đất vào sử dụng."

Việc xử lý các vướng mắc sẽ tạo điều kiện để nhiều dự án được triển khai, từ đó cải thiện nguồn cung, góp phần ổn định mặt bằng giá và tăng cơ hội tiếp cận nhà ở cho người dân.