Lúc 8h20 ngày 2/7/1976, Quốc hội khóa VI chính thức thông qua Nghị quyết đặt tên thành phố Sài Gòn - Gia Định là TP Hồ Chí Minh. Đó là một thời khắc lịch sử thiêng liêng, đánh dấu sự thống nhất trọn vẹn của đất nước cả về địa lý, chính trị lẫn tinh thần. Khát vọng ấy đã được bắt đầu từ 30 năm trước đó.
Bộ phim tài liệu Một đề xuất lịch sử đưa người xem trở về năm 1946, khi một nhóm trí thức miền Nam tại Hà Nội thay mặt đồng bào Nam Bộ gửi tới Quốc hội và Chính phủ Trung ương một bản kiến nghị mang ý nghĩa lịch sử.
Người khởi xướng bản đề xuất đó là Bác sĩ, Nhà giáo Nhân dân Trần Hữu Nghiệp. Trong cuộc họp ngày 25/8/1946 tại Phòng Nam Bộ ở Hà Nội, ông đề nghị đổi tên thành phố Sài Gòn thành TP Hồ Chí Minh nhằm thể hiện lòng biết ơn đối với vị lãnh tụ đã dẫn dắt dân tộc đi tìm độc lập, đồng thời khẳng định ý chí sắt son của nhân dân Nam Bộ luôn hướng về Tổ quốc. Bản kiến nghị khi đó viết rõ: đề nghị đổi tên TP Sài Gòn là TP Hồ Chí Minh để tượng trưng cho tinh thần chiến đấu, hy sinh và quyết tâm trở về với Tổ quốc của đồng bào Nam Bộ.
Bộ phim nhấn mạnh, đây không phải là một ý tưởng mang tính cá nhân đơn lẻ. Đằng sau chữ ký của bác sĩ Trần Hữu Nghiệp và 57 trí thức miền Nam là tâm nguyện chung của hàng triệu người dân Sài Gòn - Gia Định và Nam Bộ trong bối cảnh đất nước còn chia cắt, chiến tranh kéo dài.
Thông qua lời kể của bác sĩ Trần Kiều Miên - con gái của Bác sĩ, Nhà giáo Nhân dân Trần Hữu Nghiệp - người xem hiểu hơn về con người phía sau bản đề xuất lịch sử. "Tôi đã biết ba tôi là một bác sĩ, là một nhà giáo. Nhưng sau này khi đọc lại những tư liệu cũ, tôi mới biết ba tôi là một nhân chứng lịch sử đặc biệt", bà chia sẻ.
Bên cạnh câu chuyện lịch sử, phim cũng khắc họa cuộc đời đầy cống hiến của bác sĩ Trần Hữu Nghiệp. Sinh ra trên quê hương Bến Tre giàu truyền thống yêu nước, ông sớm hun đúc tinh thần dân tộc. Sau khi tốt nghiệp y khoa tại Pháp, ông trở về nước tham gia cách mạng. Ông từng là Hiệu trưởng đầu tiên của Trường Cán bộ y tế Trung ương thuộc Bộ Y tế và sau đó giữ vai trò quan trọng trong đào tạo y khoa tại chiến trường miền Nam.
Năm 1965, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, ông trở lại căn cứ Trung ương Cục miền Nam. Đây là một quyết định không chỉ thể hiện năng lực chuyên môn, mà còn cho thấy bản lĩnh và tinh thần dấn thân của một trí thức cách mạng.
Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục cống hiến cho ngành y với vai trò giảng dạy tại Trường Quản lý y tế phía Nam cho đến khi nghỉ hưu năm 1979. Những đóng góp của ông cho nền y học nước nhà không chỉ nằm ở chuyên môn, mà còn ở việc đào tạo nhiều thế hệ cán bộ y tế mang tinh thần "thầy thuốc như mẹ hiền" trong hoàn cảnh chiến tranh và hòa bình.
Trong suốt cuộc đời, bác sĩ Trần Hữu Nghiệp từng gắn bó với nhiều nhân vật lịch sử lớn như Chủ tịch Hồ Chí Minh, Ca Văn Thỉnh, Nguyễn Thị Định, Phạm Ngọc Thạch, Nguyễn Văn Thủ… Ông qua đời năm 2006 tại TP Hồ Chí Minh, để lại một di sản lớn về tri thức, nhân cách và tinh thần yêu nước.
Ngày nay, tượng đài của ông được đặt tại Khu Đền thờ nữ Anh hùng Nguyễn Thị Định, vườn tượng tri thức ở Quy Nhơn và Khu Di tích Trung ương Cục miền Nam. Tên ông cũng được đặt cho một con đường tại Thành phố Hồ Chí Minh và một ngôi trường trên quê hương Bến Tre.
Bộ phim dành nhiều thời lượng phân tích giá trị lịch sử của đề xuất năm 1946 thông qua các tư liệu báo chí, nghiên cứu lịch sử và chia sẻ của nhân chứng, nguyên lãnh đạo TP Hồ Chí Minh.
Điểm đáng chú ý là tác phẩm không áp đặt kết luận, mà để lịch sử tự lên tiếng qua tư liệu, nhân chứng và dòng chảy thời gian. Phim cũng cho thấy trong suốt 30 năm trước thời điểm Nghị quyết năm 1976 được ban hành, nhiều thế hệ người dân Nam Bộ đã quen gọi thành phố của mình là TP Hồ Chí Minh như một biểu tượng tinh thần. Từ câu thơ của Tố Hữu: "Ai đi Nam Bộ Tiền Giang, Hậu Giang Ai vô TP Hồ Chí Minh rực rỡ tên vàng…", tên gọi ấy đã hiện diện trong tâm thức nhân dân từ rất lâu trước khi trở thành tên gọi chính thức.
Hậu trường thực hiện phim tài liệu "Một đề xuất lịch sử" (Ảnh: ĐPCC)
Gần nửa thế kỷ kể từ ngày chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, thành phố này đã không ngừng khẳng định vai trò đầu tàu, tiên phong trên nhiều lĩnh vực. TP Hồ Chí Minh đang thể hiện khát vọng mới: tiên phong đổi mới, sáng tạo và bứt phá để "đi trước, về đích trước". Những thành tựu về kinh tế, khoa học, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế chính là minh chứng rõ nét cho bản lĩnh của một đô thị đặc biệt - nơi hội tụ trí tuệ, năng lượng phát triển và tinh thần dám nghĩ, dám làm của nhiều thế hệ công dân thành phố mang tên Bác.
Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, TP Hồ Chí Minh tiếp tục mang trên mình sứ mệnh tiên phong, không chỉ là đầu tàu kinh tế của cả nước mà còn là biểu tượng của khát vọng vươn lên mạnh mẽ của Việt Nam trong thời đại mới.
Bình luận (0)