Tháo gỡ rào cản, khơi thông nguồn lực đầu tư từ kiều bào

Tại tọa đàm "Kiều bào với cơ hội đầu tư tại Việt Nam: Tháo gỡ rào cản - Khơi thông nguồn lực" tổ chức sáng 28/2 tại TP Hồ Chí Minh, các chuyên gia pháp lý, đại diện cơ quan quản lý nhà nước và đại diện kiều bào đã chia sẻ các vướng mắc và giải pháp cho người Việt Nam ở nước ngoài có nhu cầu đầu tư vào trong nước.

Theo thống kê, hiện có trên 6 triệu người Việt Nam sinh sống tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ. Lượng kiều hối chuyển về nước duy trì ổn định khoảng 16-18 tỷ USD mỗi năm, riêng TP Hồ Chí Minh chiếm khoảng 40–50% tổng lượng kiều hối cả nước. Trong 10 năm qua, tổng kiều hối đạt trên 190 tỷ USD, đưa Việt Nam liên tục nằm trong nhóm 10 quốc gia nhận kiều hối lớn nhất thế giới.

Theo ông Nguyễn Vũ Minh Hoàng, Tổng Thư ký Hội liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài tại TP Hồ Chí Minh, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN) là nguồn lực tài chính cũng là lực lượng trí thức và đổi mới sáng tạo đáng kể. Hiện có khoảng 500.000 chuyên gia, trí thức trình độ cao gốc Việt đang làm việc trong các lĩnh vực mũi nhọn như AI, y sinh, năng lượng mới, tài chính - ngân hàng, công nghệ bán dẫn. Nhiều người giữ vị trí quan trọng tại các tập đoàn, viện nghiên cứu, trường đại học hàng đầu thế giới. Với chính sách mở cửa và vị thế của Việt Nam ngày càng tăng trên trường quốc tế, nhu cầu đầu tư trở lại trong nước và đóng góp cho quê hương của kiều bào ngày càng tăng.

Dù tiềm năng lớn, các chuyên gia chỉ ra nhiều kiều bào khi trở về Việt Nam tìm hiểu cơ hội đầu tư vẫn gặp không ít khó khăn. Các vướng mắc phổ biến gồm: thủ tục hành chính liên quan đến cư trú, xác nhận nhân thân còn nhiều bước; quy định đầu tư thiếu tính liên thông; khó tiếp cận hệ thống thông tin pháp lý đồng bộ; sự khác biệt giữa môi trường pháp lý trong nước và quốc tế khiến việc chuyển vốn, thành lập doanh nghiệp, sở hữu tài sản còn lúng túng.

Ông Nguyễn Triều Lưu, Phó ban chuyên môn nghiệp vụ, đào tạo Hội Luật gia TP Hồ Chí Minh, nguyên Trưởng phòng Hộ tịch - Quốc tịch Sở Tư pháp TP Hồ Chí Minh, phân tích những điểm mới của Luật Quốc tịch Việt Nam sửa đổi, bổ sung năm 2025, có hiệu lực từ 1/7/2025.

Theo đó, luật tạo điều kiện cho người có cha, mẹ, ông bà là công dân Việt Nam được nhập quốc tịch; người Việt Nam định cư ở nước ngoài được trở lại quốc tịch Việt Nam; đồng thời thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, doanh nhân, nhà đầu tư nước ngoài đóng góp cho sự phát triển đất nước.

Một thay đổi quan trọng là bỏ quy định "người nhập quốc tịch Việt Nam thì phải thôi quốc tịch nước ngoài". Người xin nhập hoặc trở lại quốc tịch Việt Nam được giữ quốc tịch nước ngoài nếu đáp ứng điều kiện luật định và được Chủ tịch nước cho phép, với yêu cầu không sử dụng quốc tịch nước ngoài để phương hại đến lợi ích quốc gia. Luật cũng bổ sung giấy tờ chứng minh quốc tịch Việt Nam như căn cước công dân, giấy xác nhận có quốc tịch Việt Nam; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Theo ông Lưu, nhu cầu đầu tư, đứng tên tài sản của kiều bào vào trong nước ngày càng nhiều và điều này đã được luật cho phép. Việc sửa đổi luật thể hiện rõ định hướng mở cửa, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho kiều bào giữ, trở lại quốc tịch Việt Nam, tạo điều kiện cho thế hệ thứ 2 và thứ 3 của người Việt ở nước ngoài được sở hữu tài sản,đồng thời tháo gỡ một trong những nút thắt quan trọng liên quan đến quyền cư trú, sở hữu tài sản và tham gia đầu tư kinh doanh tại Việt Nam.

Cơ chế hỗ trợ và giải pháp khơi thông nguồn lực

Tuy nhiên, hoàn thiện pháp luật về quốc tịch mới là bước đầu. Để dòng vốn và tri thức kiều bào thực sự được khơi thông, cần có cơ chế hỗ trợ đồng bộ và chuyên biệt.

Tại tọa đàm, Thạc sĩ Luật Võ Hồng Tú, Tổng Giám đốc Công ty Luật TNHH Minh Tú, đơn vị tổ chức sự kiện, cho biết để nguồn lực này được phát huy hiệu quả, "cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý minh bạch, cải cách thủ tục hành chính và tạo môi trường đầu tư ổn định, an toàn."

Ông Tú chia sẻ trong hơn 10 tư vấn pháp lý cho kiều bào đầu tư vào trong nước, hai điểm nghẽn lớn nhất cộng đồng này gặp cản trở là thủ tục hành chính và minh bạch thông tin. Ông đề xuất cần minh bạch hóa thông tin pháp lý, xây dựng cơ chế hỗ trợ mang tính "một cửa" dành riêng cho nhà đầu tư kiều bào, giúp họ được tư vấn đầy đủ về cư trú, quốc tịch, đầu tư, sở hữu nhà ở và các rủi ro pháp lý có thể phát sinh. Đây là điều kiện quan trọng để giảm chi phí tuân thủ và củng cố niềm tin khi đưa nguồn lực về nước.

"Kiều bào luôn luôn ngóng về quê hương, bây giờ luật đã được cải thiện theo hướng minh bạch, dữ liệu hóa hơn, tự động dòng vốn đầu tư sẽ đổ về, đặc biệt là thị trường bất động sản sắp tới sẽ rất sôi động với sự góp mặt của các nhà đầu tư kiều bào", ông Tú nhận định.

Ông Lưu Vinh, sinh sống tại Mỹ, chia sẻ tại tọa đàm: trước đây gần như không có cơ hội nào cho người gốc Việt được sở hữu nhà ở. Gần đây chính sách đã thay đổi, cơ hội cho người Việt ở nước ngoài đã nhiều hơn. "Những buổi tọa đàm như thế này rất tốt, cho chúng cho chúng tôi thêm thông tin, tự tin tìm hiểu kênh đầu tư về nước", ông nói.

Với hơn 6 triệu người Việt đang sinh sống tại các quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới, nguồn lực tri thức và kinh tế từ cộng đồng này ngày càng lớn mạnh. Các góc nhìn của các diễn giả, chuyên gia pháp lý sẽ giúp kiều bào nhận diện rõ môi trường đầu tư tại Việt Nam hiện nay, đặc biệt là những chính sách mới, hành lang pháp lý ngày càng minh bạch và cơ hội tham gia sâu vào các lĩnh vực giàu tiềm năng. Thông qua trao đổi trực tiếp với cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp, kiều bào được giải đáp những vướng mắc về thủ tục, quyền sở hữu tài sản, phương thức đầu tư cũng như cách kết nối với hệ sinh thái kinh doanh trong nước, từ đó giảm rủi ro và củng cố niềm tin khi đưa nguồn lực về quê hương.