Thế giới số của con và những nỗi lo của cha mẹ

Một báo cáo mới đây từ Common Sense Media khảo sát thái độ đối với trí tuệ nhân tạo (AI) của các bậc phụ huynh và thanh thiếu niên từ 12 đến 17 tuổi cho thấy rằng trong khi các gia đình nhìn thấy tiềm năng to lớn của công nghệ này, đồng thời họ cũng đang phải đối mặt với một sự pha trộn phức tạp giữa lạc quan, lo ngại và bất an. Đa số phụ huynh tin rằng AI sẽ định hình lại xã hội một cách căn bản. Gần 2/3 (65%) cho rằng AI sẽ thay đổi cuộc sống một cách mạnh mẽ như cách internet hay trước đó điện từng tạo nên, mở ra một kỷ nguyên hoàn toàn mới nhưng các mối lo cũng theo đó mà trở nên nhiều hơn, gây bối rối, căng thẳng.

Thanh thiếu niên có xu hướng xem AI là một cơ hội, trong khi các bậc phụ huynh thận trọng hơn về những rủi ro của nó. Tuy nhiên, cả hai nhóm đều tin rằng AI sẽ trở nên gắn bó mật thiết với cuộc sống hàng ngày. 7/10 phụ huynh và 6/10 thanh thiếu niên tham gia khảo sát nghĩ rằng khi những đứa trẻ ngày nay trưởng thành, con người sẽ phụ thuộc vào AI đến mức không thể hoạt động nếu thiếu nó.

Nhưng có một thực tế là trong khi cha mẹ thường cho rằng con cái mình sử dụng AI cho mục đích sáng tạo hoặc tương tác xã hội, chẳng hạn như tạo hình ảnh hoặc tìm kiếm bạn bè. Trong khi thực ra, thanh thiếu niên cho biết họ chủ yếu sử dụng AI vì những lý do thực tế hơn, như tìm kiếm thông tin (59%) và nhận trợ giúp để làm bài tập về nhà hoặc bài tập trên lớp (55%).

Các nghiên cứu gần đây khác cho thấy AI đang dần trở thành công cụ quen thuộc, được sử dụng thường xuyên với thanh thiếu niên. Một cuộc khảo sát năm 2025 của Trung tâm nghiên cứu Pew cho thấy khoảng 2/3 thanh thiếu niên cho biết họ sử dụng chatbot AI để được trợ giúp trong việc học tập, lên ý tưởng hoặc nghiên cứu các chủ đề. Cuộc khảo sát nhấn mạnh tốc độ tích hợp nhanh chóng của các công cụ AI tạo sinh vào cuộc sống học tập hàng ngày của thanh thiếu niên.

Giáo dục có lẽ là điểm gây căng thẳng lớn nhất giữa cha mẹ và thanh thiếu niên. Hơn một nửa số thanh thiếu niên (58%) được hỏi tin rằng AI sẽ tác động tích cực đến việc học tập của họ. Cha mẹ thì ít tin tưởng hơn nhiều. Chỉ có 41% nghĩ rằng AI sẽ giúp con cái học tập tốt hơn. Sự khác biệt này còn mở rộng đến cách sử dụng AI trong việc học tập. Một nửa số phụ huynh trong khảo sát cho rằng việc sử dụng AI để làm bài tập có thể mang lại những hậu quả không tốt, trong khi một nửa số thanh thiếu niên cho rằng đó là một ý tưởng sáng tạo và nên được khuyến khích. Mặc dù có những bất đồng, cả hai nhóm đều đồng ý rằng trường học nên dạy học sinh cách sử dụng AI một cách có trách nhiệm.

Phần lớn phụ huynh cho biết họ lo lắng về các vấn đề như AI thu thập dữ liệu cá nhân của trẻ em mà không có sự cho phép, lạm dụng dữ liệu đó hoặc mạo danh người khác trên mạng. Đồng thời, nhiều người thừa nhận họ không hiểu đầy đủ về công nghệ mà con cái họ có thể đang sử dụng. Vì thế một trong những điều mà đông đảo phụ huynh mong đợi đó là các công ty làm cho hệ thống AI an toàn hơn cho người dùng trẻ tuổi thay vì chỉ dựa vào các hướng dẫn tự nguyện. Nói cách khác, các gia đình không phản đối AI, nhưng họ muốn có những quy tắc rõ ràng khi công nghệ này trở thành một phần của cuộc sống hàng ngày.