Ấn Độ nỗ lực cân bằng ảnh hưởng, củng cố vị thế tại Đông Âu

Đây là chuyến thăm đầu tiên của một Thủ tướng Ấn Độ tới Ba Lan kể từ năm 1979 và chuyến thăm đầu tiên của một Thủ tướng Ấn Độ tới Ukraine kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao cách đây hơn 30 năm.

Chuyến đi mang nhiều thông điệp và kỳ vọng của Ấn Độ với các quốc gia Đông Âu - bước đi nhằm thể hiện sự cân bằng trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ để tăng cường vị thế của nước này trên toàn cầu.

Ấn Độ nỗ lực gia tăng ảnh hưởng tại Đông Âu

Đối với Ba Lan, đây là chuyến thăm đầu tiên của Thủ tướng Ấn Độ tới quốc gia này trong 45 năm qua. Ba lĩnh vực ưu tiên trong chuyến thăm là công nghệ, an ninh và quốc phòng. Một điểm đáng chú ý là thương mại song phương của hai nước tăng trưởng rất đáng kể - ở mức 6 tỷ USD, khiến Ba Lan trở thành đối tác thương mại lớn nhất của Ấn Độ ở Trung và Đông Âu. Một số công ty Ấn Độ đã đạt những thành công nhất định vào nhiều lĩnh vực, từ công nghệ thông tin đến dược phẩm, sản xuất, xe nông nghiệp đến điện tử, thép, kim loại và hóa chất… và ngược lại.

Sau Ba Lan, Thủ tướng Ấn Độ sẽ có chuyến thăm chính thức tới Kiev. Đây là chuyến thăm đầu tiên tới Ukraine của một Thủ tướng Ấn Độ sau khi thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước vào năm 1992. Trong chuyến thăm, Thủ tướng Modi sẽ hội đàm với Tổng thống Zelensky để thảo luận về hợp tác song phương và đa phương, một số văn bản dự kiến sẽ được ký kết giữa Ukraine và Ấn Độ.

Liên quan tới cuộc xung đột Nga - Ukraine, Ấn Độ nhất quán chủ trương không đứng về bên nào, ủng hộ tìm kiếm các giải pháp hòa bình cho xung đột.

Theo các chuyên gia, chuyến thăm là một dấu hiệu rõ ràng cho thấy Ấn Độ tăng cường củng cố quan hệ với các quốc gia Đông Âu, sẵn sàng tham gia tích cực hơn vào các vấn đề toàn cầu, sử dụng đòn bẩy ngoại giao và chiến lược của mình để thúc đẩy hòa bình, ổn định và hợp tác trong một thế giới đa cực.

Vai trò trung gian hòa giải giữa Nga và Ukraine của Ấn Độ

Theo các nguồn tin được chính giới Ấn Độ tiết lộ, khả năng là sẽ không có một kế hoạch hòa bình bình nào được Thủ tướng Ấn Độ Modi đề xuất nhân chuyến công du này. Tuy nhiên, dư luận Ấn Độ cho rằng việc ông Modi tiến hành chuyến thăm Ukraine vào thời điểm này đã phát đi một thông điệp rất quan trọng của Ấn Độ không chỉ tới Nga và Ukraine mà là cả thế giới. Theo đó, Ấn Độ sẽ theo đuổi một đường lối ngoại giao trung lập đến cùng.

Cách đây hơn 1 tháng, ông Modi đã đến thăm Nga, nay ông đến Ukraine. Báo chí Ấn Độ gọi đó là đường lối đối ngoại "đứng trên đôi chân của chính mình" mà không cần phải sợ mất lòng bên nào. Dư luận Ấn Độ cũng cho rằng chính đường lối đối ngoại trung lập tuyệt đối này sẽ giúp tạo ra niềm tin đối với cả hai bên, tạo tiền đề để Ấn Độ có thể phát huy mạnh mẽ hơn vai trò trung gian hòa giải cho điểm nóng này.

Lợi thế và thách thức đối với Ấn Độ

Ấn Độ hiện là nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới và là quốc gia đông dân nhất hành tinh. Thế mạnh của Ấn Độ chính là một thị trường rộng lớn và sức ảnh hưởng về kinh tế. New Delhi hiện mua tới 60% tổng lượng vũ khí xuất khẩu của Nga và cũng là khách hàng nhập khẩu dầu từ Nga lớn nhất thế giới.

Với Ukraine, Ấn Độ chắc chắn cũng là một đối tác kinh tế giàu tiềm năng. Ấn Độ hiện nhập khẩu nhiều dầu ăn, hóa chất và một số thiết bị máy móc, lò phản ứng hạt nhân từ Ukraine. Có một số nguồn tin còn tiết lộ Thủ tướng Ấn Độ Modi lần này có thể sẽ mang đến một số đề xuất đầu tư, thúc đẩy quá trình tái thiết Ukraine thời hậu chiến, trong đó có thể xây dựng một số nhà máy tiêu chuẩn châu Âu của Ấn Độ tại Ukraine. Đó là lợi thế.

Còn thách thức chắc chắn là làm sao tìm ra được một lối đi để có thể thực sự thúc đẩy một giải pháp hòa bình giữa Nga và Ukraine. Cho tới lúc này, lối đi ấy được cho vẫn còn rất tù mù. Do đó, những gì mà dư luận Ấn Độ kỳ vọng vào chuyến công du lần này là tạo ra tiền đề, thậm chí chỉ là những viên gạch ban đầu để tạo dựng lòng tin về một Ấn Độ trung lập, một trung gian hòa giải thực sự vì lợi ích của tất cả các bên. Qua đó, đến khi nào cơ hội hòa bình chín muồi, Ấn Độ sẽ có thể nhanh chóng phát huy được vai trò của mình.

Chuyến thăm Ba Lan và Ukraine của Thủ tướng Ấn Độ Modi đánh dấu sự tiếp nối nỗ lực nhằm nâng cao vị thế của châu Âu trong chính sách đối ngoại của Ấn Độ trong thập kỷ qua. Theo các chuyên gia, chuyến thăm của ông Modi sẽ lấp đầy một mắt xích còn thiếu là khu vực Trung Âu trong chính sách châu Âu của Ấn Độ vào thời điểm này.