Niềm tin ấy không chỉ gửi gắm nơi tượng đá uy nghiêm trấn giữ Chùa Cầu suốt 400 năm qua, mà còn sống động trong tiếng trống trận đêm Giao thừa. Khi "Ông Chó" bước ra từ huyền thoại để nhảy múa, đó là lúc một nghi thức "Tống cựu - Nghinh tân" độc bản của phố Hội bắt đầu.
Múa Thiên Cẩu tại Hội An.
Từ tượng đá Chùa Cầu đến điệu múa thiêng
Nếu ai đó hỏi linh vật nào gắn bó nhất với vận mệnh của vùng đất này, người già phố Hội sẽ chỉ tay về phía Chùa Cầu. Ở hai đầu cây cầu cổ kính ấy là hai cặp tượng linh thú trấn giữ: một đầu là Thần Hầu (Khỉ), đầu kia chính là Thiên Cẩu (Chó).
Theo truyền thuyết, Thiên Cẩu tại Chùa Cầu mang sứ mệnh trấn yểm thủy quái nằm dưới lòng đất, giữ cho phố xá bình yên trước thiên tai, địch họa. Suốt hàng trăm năm, Thiên Cẩu đá đứng đó, lặng lẽ bảo vệ sự bình an cho cộng đồng. Và rồi, cứ mỗi độ xuân về, tinh thần uy dũng ấy lại được "thiêng hóa" qua điệu múa mang tính nghi lễ, để "Ông Chó" có thể rời bệ đá, đi đến từng nhà dân trừ tà, ban phúc.
Chính mối liên hệ mật thiết này khiến múa Thiên Cẩu ở Hội An không đơn thuần là trò diễn xướng dân gian, mà là sự thăng hoa của tín ngưỡng thờ thần trấn trạch – một nét văn hóa "độc bản" mà không nơi nào có được.
Không phải múa Lân, đây là "Chó nhà Trời"
Nhiều du khách lần đầu đón Tết ở Hội An thường reo lên "Múa Lân!" khi thấy đoàn diễu hành. Nhưng hãy nhìn kỹ: Linh vật này không có vẻ mặt hỷ hả nhân thú của con Lân. Thiên Cẩu mang hình tướng oai nghiêm, trán dồ, mũi to ba ngấn và đặc biệt là chiếc sừng độc nhất ngạo nghễ trên đầu.
Nếu Lân mang đến niềm vui, thì Thiên Cẩu mang đến sự bình an. Với năng lượng dương cực mạnh (tính Hỏa), Thiên Cẩu đi đến đâu là u khí, tà ma của năm cũ bị đẩy lùi đến đó. Những động tác múa như "chưng cộ" (leo lên cao) hay vờn mây không chỉ là kỹ thuật biểu diễn, mà là những chuyển động mô phỏng hành trình của thần thú từ trời cao xuống trần gian để thanh tẩy đất đai.
Người dân Hội An và du khách háo hức xem múa Thiên Cẩu.
Nghi thức "Tống Ôn - Nghinh Phúc" thời điểm mạnh khi trời đất giao hòa
Điều đặc biệt nhất là Thiên Cẩu thường chỉ xuất hiện vào thời khắc thiêng liêng nhất: Giây phút giao hòa giữa năm cũ và năm mới.
Khi tiếng chuông chùa vừa điểm, báo hiệu sự chuyển giao của đất trời, Đoàn Nghinh Xuân bắt đầu hành trình. Đi tiên phong là Thiên Cẩu với những bước nhảy mạnh mẽ để thực hiện nghi thức "Tống Ôn" (đuổi cái xấu). Người Hội An tin rằng, phải có cái uy của "Chó nhà Trời" mới đủ sức quét sạch những xui rủi, u ám của năm cũ.
Chỉ khi không gian tâm linh đã được Thiên Cẩu làm sạch, thì nghi thức "Nghinh Phúc" mới bắt đầu. Lúc này, ba ông Phước - Lộc - Thọ với nụ cười hiền hậu mới bước vào, tay cầm quạt và thoi vàng, dán lên cửa nhà gia chủ một lá bùa đỏ hoặc tặng chữ thiêng qua thư pháp. Đó là lời ấn chứng cho một năm mới "Sạch - Sang", vạn sự hanh thông.
Ba vị Tam Đa chúc tết nhà người dân.
Gõ cửa từng nhà - Trao gửi bình an
Trong không khí linh thiêng của đêm trừ tịch, Đoàn Nghinh Xuân sẽ lần lượt dừng chân trước những ngôi nhà cổ rêu phong. Không phân biệt giàu nghèo, Thiên Cẩu và ba vị Tam Đa vào tận nơi, đi một vòng quanh nhà để ban phước lành cho gia đình.
Giữa làn khói trầm hương bảng lảng, sự kết nối giữa con người và thần linh, giữa tượng đá Chùa Cầu và điệu múa sống động trở nên gần gũi hơn bao giờ hết. Người dân đón nhận lá bùa may mắn không chỉ như một món quà Xuân, mà như một sự bảo chứng từ vị thần bảo hộ của hang trăm năm phố cổ.
Xuyên qua nhiều thế kỷ, dù vật đổi sao dời, người Hội An vẫn gìn giữ tục lệ này như giữ gìn "hồn cốt" của phố. Để mỗi sáng mùng 1, khi nhìn thấy lá bùa đỏ thắm dán trước cửa, họ lại mỉm cười xác tín: Thiên Cẩu đã ghé qua, và bình an mãi ở lại.
Bình luận (0)