Thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi): Miễn trách nhiệm pháp lý với cán bộ, công chức không vụ lợi

Chiều 23/4, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ nhất, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Thủ đô với 488/492 đại biểu tham gia tán thành. Luật Thủ đô gồm 9 chương với 36 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1 tháng 7 năm 2026, trừ quy định tại khoản 2 Điều này. Quy định tại khoản 4 Điều 8 và khoản 6 Điều 36 của Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày Luật này được thông qua.

Luật Thủ đô cho phép Hà Nội chủ động thí điểm các cơ chế, chính sách mới, thậm chí khác với quy định của luật, nghị quyết hiện hành hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật điều chỉnh. Đây được xem là bước đột phá nhằm tạo dư địa cho Thủ đô phát triển nhanh, linh hoạt, thích ứng với yêu cầu thực tiễn.

Tuy nhiên, việc thí điểm không áp dụng đối với các lĩnh vực nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại, tôn giáo và chủ quyền quốc gia. Quy định này nhằm bảo đảm nguyên tắc ổn định, thống nhất trong những vấn đề cốt lõi của quốc gia.

Dự thảo Luật cũng quy định xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, trục lợi, nhũng nhiễu của cán bộ, công chức, viên chức và các hành vi vi phạm khác trong việc thực hiện Luật này. Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị; cán bộ, công chức, viên chức, người tham gia xây dựng, ban hành, thi hành Luật Thủ đô và văn bản được ban hành được loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý trong trường hợp không vụ lợi, đã thực hiện đúng quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục trong quá trình thực hiện nhiệm vụ nhưng vẫn xảy ra thiệt hại.

Liên quan quy định này, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo về việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cho biết, tại Điều 34, Dự thảo Luật được hoàn thiện theo hướng quy định rõ nguyên tắc loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý đối với trường hợp thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, không vụ lợi nhưng vẫn phát sinh thiệt hại. Đồng thời, làm rõ đây không phải điều kiện duy nhất mà đặt trong tổng thể cơ chế kiểm soát quyền lực, giám sát và trách nhiệm giải trình; không bổ sung tiêu chí "chuẩn mực chuyên môn" do chưa có nội hàm pháp lý thống nhất, tránh gây khó khăn trong áp dụng.

Đối với cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thủ đô, dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng bảo đảm chặt chẽ, khả thi và sát thực tiễn hơn. Nhiều nội dung quan trọng được làm rõ, như thẩm quyền của chính quyền thành phố trong quy hoạch, quản lý không gian phát triển; yêu cầu phối hợp với các bộ, ngành liên quan để kiểm soát chặt chẽ, nhất là đối với không gian tầm cao.

Dự thảo trao quyền cho HĐND thành phố quyết định chính sách, tiêu chí cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị nhằm xử lý các vấn đề về mật độ dân cư, môi trường và phát triển đô thị; giữ quy định cụ thể về các trường hợp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước để bảo đảm an ninh, trật tự.

Trong lĩnh vực giáo dục, UBND thành phố được phép bổ sung chương trình giáo dục địa phương nhưng không làm thay đổi mục tiêu, nội dung cốt lõi của chương trình giáo dục quốc gia.

Trong lĩnh vực y tế, dự thảo quy định rõ trách nhiệm của các cơ sở y tế trên địa bàn trong việc hỗ trợ hệ thống y tế Thủ đô, nhất là cấp cứu ngoại viện và phối hợp chăm sóc sức khỏe.

Bên cạnh đó, HĐND thành phố được quyết định áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt đối với các dự án lớn, quan trọng sau khi có sự đồng ý của cấp có thẩm quyền và tham vấn các bộ, ngành liên quan; đồng thời được quyết định gia hạn không quá 6 tháng để hoàn thiện điều kiện khởi công xây dựng công trình đối với các dự án thực hiện theo Nghị quyết số 258 của Quốc hội.