Thư điện tử email mời phỏng vấn, bảng lương, hóa đơn hay hồ sơ thầu… đều là những nội dung quen thuộc mà nhiều người tiếp xúc hàng ngày khi làm việc. Nhưng cũng chính sự quen thuộc ấy đang bị kẻ gian lợi dụng để che giấu những đường link, tệp tin nguy hiểm. Những email này được ngụy trang ngày càng tinh vi. Vậy đâu là những chi tiết bất thường giúp chúng ta nhận diện trước khi mắc bẫy?
Trên một email giả mạo thư mời phỏng vấn trực tuyến của một doanh nghiệp, người nhận được hướng dẫn truy cập vào một đường link, tải ứng dụng để tham gia phỏng vấn. Khi kiểm tra kỹ sẽ thấy những dấu hiệu đáng ngờ. Trước hết, email cung cấp sẵn mật khẩu để giải nén tệp đính kèm. Đây là chi tiết cần cảnh giác, bởi tệp nén có mật khẩu có thể khiến một số hệ thống bảo mật email không kiểm tra được nội dung bên trong, tạo cơ hội che giấu mã độc. Tiếp đó, người nhận được yêu cầu tải và cài một ứng dụng phần mềm riêng để phỏng vấn. Đáng chú ý nhất là đường link. Dòng địa chỉ hiển thị trông như website chính thức của doanh nghiệp, nhưng đường dẫn thực sự được gắn bên dưới lại có thể đưa người dùng tới nơi tải tệp độc hại. Như vậy, từ nội dung thư mời, tệp đính kèm đến đường link, tất cả đều được sắp đặt để khiến người nhận tin tưởng và tự tay tải mã độc về máy tính của mình.
Đối với mã nguồn của loại mã độc được các đối tượng sử dụng, một khi người dùng tải về và kích hoạt, mã độc có thể âm thầm thu thập dữ liệu, tài khoản và mật khẩu lưu trên thiết bị. Nhưng đánh cắp dữ liệu mới chỉ là bước đầu.
Đối tượng Phan Xuân Anh cho biết: "Qua quen biết trên mạng, biết đến có những mã độc để xâm nhập máy tính. Khi người dùng tải mã độc về, mã độc sẽ lấy cắp thông tin của người dùng như tài khoản, mật khẩu. Khi người dùng dính mã độc sẽ lấy facebook của người dùng để chạy quảng cáo".
Sau khi đánh cắp dữ liệu, các đối tượng tập hợp và trao đổi thông tin qua các nhóm chat trên Telegram, sử dụng tài khoản ẩn danh để che giấu danh tính. Đáng chú ý, đây không đơn thuần là hành vi của một cá nhân, mà có thể là cả một quy trình với nhiều nhóm đối tượng tham gia, từ tạo mã độc, phát tán đến khai thác dữ liệu đánh cắp được.
Thượng tá Nguyễn Đức Dũng - Trưởng phòng 7, Cục An ninh mạng, Bộ Công an cho biết: "Các đối tượng phân chia rất bài bản, có đối tượng là người viết ra virus mã độc bán cho nhóm đối tượng thứ hai để trực tiếp sử dụng công cụ phương tiện này. Nhóm đối tượng thứ ba sau khi lấy được dữ liệu trên máy nạn nhân sẽ đánh giá phân tích dữ liệu thu được của nạn nhân".
Trung tá Hà Quang Hiếu - Phó Trưởng phòng An ninh điều tra, Công an tỉnh Thanh Hóa khuyến cáo: "Tuyệt đối không cung cấp mã OTP và kích vào các đường link lạ cũng như cung cấp mật khẩu cho bất kỳ tổ chức cá nhân nào. Đồng thời cần xác lập mật khẩu hai lớp cũng như hệ thống bảo vệ để bảo vệ tài khoản của mình".
Khi nhận được một email có tệp đính kèm hoặc đường dẫn tải file, người dùng có thể thực hiện 4 bước kiểm chứng sau:
Bước 1: Kiểm tra kỹ địa chỉ email người gửi
Bước 2: Kiểm tra đường dẫn trước khi truy cập. Với máy tính: Rê chuột vào đường link, quan sát địa chỉ hiển thị ở góc bên trái màn hình để xác định địa chỉ thực tế. Với điện thoại: Nhấn và giữ đường link để xem địa chỉ website trước khi mở.
Bước 3: Bật tính năng "Hiển thị đuôi file" trên máy tính Window.
Bước 4: Truy cập trang virustotal.com để quét kiểm tra tệp hoặc đường link đáng ngờ trước khi mở.
Một email có thể giả mạo người gửi. Một đường link có thể che giấu địa chỉ thật. Và một tệp đính kèm có thể chứa mã độc. Vì vậy, đừng vội nhấp chuột chỉ vì nội dung email có vẻ quen thuộc hay đáng tin. Hãy kiểm tra người gửi, xác minh đường dẫn và nguồn gốc tệp tin trước khi tải về thiết bị.
Bình luận (0)