Thử thách của phim Việt thể nghiệm phong cách giả tài liệu

Ra mắt báo chí truyền thông chiều 5/6, phim điện ảnh Lầu chú Hỏa - Lời nguyền con ma nhà họ Hứa gây chú ý không chỉ bởi màu sắc kinh dị, mà còn vì đây là một trong những nỗ lực của các nhà làm phim trẻ với phong cách giả tài liệu (found footage). Đây vốn là dòng phim khó làm và càng khó chinh phục khán giả đại chúng.

Sau buổi chiếu đầu tiên, tác phẩm nhận về nhiều phản hồi tích cực từ người xem. Không ít khán giả gọi đây là "trải nghiệm kinh dị dữ dội nhất trên màn ảnh Việt", đặc biệt ấn tượng với cảm giác chân thật mà bộ phim tạo dựng xuyên suốt thời lượng phim.

Câu chuyện của Lầu chú Hỏa theo chân một nhóm sáng tạo nội dung trên mạng xã hội (streamer) bước vào biệt thự bỏ hoang của nhà họ Hứa để giải mã lời đồn về oán linh cô Hứa. Thay vì cách kể điện ảnh truyền thống, bộ phim sử dụng góc nhìn camera cầm tay, hình ảnh rung lắc, ánh sáng hạn chế và cảm giác hiện trường liên tục vốn là đặc trưng của phong cách giả tài liệu.

Đạo diễn Hùng Trần cho biết: "Phim giả tài liệu không thể đưa vào những cảnh hồi tưởng của nhân vật, hoặc một số thủ pháp như phim thông thường. Vì thế khán giả sẽ được thấy những gì nhân vật thấy, được cảm những gì nhân vật cảm. Đó là đặc tính của thể loại phim này. Chính yếu tố chân thật ấy trở thành lợi thế lớn nhất nhưng cũng là thách thức lớn nhất của dòng phim giả tài liệu".

Khác với phim kinh dị thông thường vốn dựa nhiều vào kỹ xảo hoặc hù dọa (jump-scare), phim giả tài liệu đòi hỏi người xem phải tin rằng mọi thứ đang diễn ra là thật. Chỉ cần diễn xuất gượng, nhịp phim lệch hoặc bối cảnh thiếu thuyết phục, cảm giác nhập vai sẽ lập tức đổ vỡ. Đó cũng là lý do phong cách này hiếm khi xuất hiện trong điện ảnh Việt, nơi thị trường vẫn ưu tiên các công thức an toàn, dễ tiếp cận số đông và ít rủi ro doanh thu hơn.

Việc Lầu chú Hỏa lựa chọn phát hành thêm định dạng 4DX cho thấy tham vọng đẩy trải nghiệm nhập vai lên cao hơn. Ghế rung, hiệu ứng khói, gió hay âm thanh vòm được kỳ vọng sẽ nhân đôi cảm giác hoảng loạn cho khán giả. Tuy nhiên, phim thể nghiệm luôn đứng trước bài toán khó: càng mới lạ càng dễ gây chia rẽ cảm nhận. Với found footage, không ít khán giả có thể bị chóng mặt vì góc quay rung liên tục hoặc cảm thấy khó theo dõi nếu quen nhịp kể tuyến tính thông thường.

Ngay cả sự so sánh với Bệnh viện ma ám (Gonjiam: Haunted Asylum) - tác phẩm kinh dị nổi tiếng của Hàn Quốc cũng cho thấy áp lực dành cho ekip Việt. Nhà sản xuất Lee Jin Sung cho biết đơn vị sản xuất Gonjiam đã đồng hành phát triển dự án và hỗ trợ kinh nghiệm làm phim giả tài liệu. Tuy vậy, ông nhấn mạnh Lầu chú Hỏa là một tác phẩm độc lập, dựa trên chất liệu văn hóa và câu chuyện riêng của Việt Nam.

Ở góc độ thị trường, sự xuất hiện của những thử nghiệm như Lầu chú Hỏa cho thấy điện ảnh Việt đang bắt đầu tìm cách mở rộng biên độ thể loại, thay vì chỉ xoay quanh hài, tình cảm hoặc kinh dị công thức. Nhưng để dòng phim này tồn tại lâu dài, điều quan trọng không chỉ là "làm khác", mà còn phải tạo được trải nghiệm đủ thuyết phục để giữ khán giả ở lại với rạp chiếu.

Một trong những lựa chọn đáng chú ý của đạo diễn Hùng Trần là gần như không để cô Hứa lộ mặt rõ ràng trong phim. Theo anh, điều đáng sợ nhất không nằm ở việc nhìn thấy quỷ dữ, mà nằm ở khoảng trống tưởng tượng của người xem.

Nhân vật cô Hứa do diễn viên Trương Huỳnh Như đảm nhận. Dù là trung tâm của nỗi ám ảnh trong phim, nữ diễn viên lại xuất hiện rất hạn chế trên màn ảnh. Chính sự "ẩn mặt" này lại vô tình tạo hiệu ứng tò mò mạnh hơn cho khán giả. Các diễn viên trẻ Phụng Hoàng (vai Nhàn), Hồ Bảo Kha (vai người yêu cô Hứa), Trần Kỳ Anh, Chi Bảo, Nguyễn Minh Thời và Dũng Hà ghi điểm vì nhập vai chân thật. Các diễn viên được tuyển chọn theo tiêu chí có khả năng diễn xuất, hợp vai để mang lại trải nghiệm tốt cho khán giả.

Lầu chú Hỏa là tín hiệu cho thấy điện ảnh Việt đang có những đạo diễn trẻ muốn bước ra khỏi vùng an toàn. Trong bối cảnh khán giả ngày càng tiếp xúc nhiều với phim quốc tế trên nền tảng số, việc điện ảnh nội địa dám thử nghiệm ngôn ngữ kể chuyện mới không chỉ là câu chuyện sáng tạo, mà còn là bước đi cần thiết để giữ khán giả trẻ ở lại với rạp phim Việt. Dù thể nghiệm luôn đi cùng rủi ro. Nhưng nếu không có những phép thử, điện ảnh Việt sẽ rất khó tạo ra những bước chuyển mình thật sự trong tương lai. Bộ phim sẽ chính thức ra rạp từ 12/6/2026.