Thúc đẩy dòng vốn vào sản xuất, kinh doanh

Nỗ lực thúc đẩy vốn cho tăng trưởng kinh tế

Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế tiếp tục phục hồi, nguồn vốn cho vay cũng đang tăng trưởng khá nhanh. Tín dụng đã tăng hơn 10,2%, tính đến cuối tháng 8. Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, dư nợ cho vay nền kinh tế vượt 20,5 triệu tỷ đồng. Trong đó, hơn 77% dư nợ tập trung cho sản xuất kinh doanh và các động lực tăng trưởng, các lĩnh vực ưu tiên theo chỉ đạo của Chính phủ.

Chỉ còn chưa đầy 4 tháng nữa là hết năm, đây cũng là thời điểm mà nhu cầu vốn của doanh nghiệp tăng cao, để chuẩn bị cho các đơn hàng Tết. Các địa phương cũng phải chạy nước rút để đạt được mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Vì vậy, Ủy ban nhân dân TP Hà Nội và Ngân hàng Nhà nước Khu vực 1 vừa tổ chức hội nghị để khơi thông nguồn lực tài chính, ngân hàng cho tăng trưởng kinh tế, không chỉ cho năm nay, mà còn cho các năm tiếp theo.

Báo cáo cho thấy, tổng nhu cầu vốn đầu tư cho giai đoạn từ nay tới 2030 của Hà Nội khoảng 5 triệu tỷ đồng. Nguồn vốn đầu tư công sẽ đóng vai trò dẫn dắt, kích hoạt các nguồn vốn xã hội. Do đó, áp lực huy động vốn là rất lớn. Trong khi đó, quy mô huy động vốn trên địa bàn hiện vào khoảng 7,8 triệu tỷ đồng, theo thống kê từ Ngân hàng Nhà nước khu vực 1. Đây là nguồn lực rất lớn cho sự phát triển kinh tế của Thủ đô.

Tập trung vốn cho các dự án lớn, có tính lan tỏa

Tuy nhiên, Hà Nội cũng như nhiều địa phương khác, đang chịu sức ép khi tăng trưởng tín dụng cho vay ra, hiện cao hơn so với huy động vốn gửi vào. Do đó, vấn đề hiện tại là cần tăng khả năng kết nối vốn với các dự án có hiệu quả, các dự án hạ tầng trọng điểm, phục vụ cho sự phát triển chung.

Như dự án đầu tư xây dựng cầu Trần Hưng Đạo bắc qua sông Hồng, có tổng mức đầu tư gần 8.000 tỷ đồng. Dự án được cấp sẵn hạn mức vay vốn khoảng 3.000 tỷ đồng. Thi công tới đâu, giải ngân tới đó. Nhờ sẵn vốn nên ở đây tiến hành thi công cả ngày lẫn đêm, để sớm đưa dự án vào sử dụng. 

Hà Nội đang có khoảng 29 dự án lớn, công trình quan trọng được các ngân hàng cam kết giải ngân với số vốn trên 63.000 tỷ đồng. Đại diện các ngân hàng cho biết cho vay các dự án trọng điểm vừa góp phần mở rộng dư nợ tín dụng, vừa tạo hiệu ứng lan tỏa đến đầu tư, sản xuất. Đặc biệt khi các dự án lớn thường có nhiều nhà thầu, nhà cung cấp, giúp ngân hàng có thể cho vay theo chuỗi.

Tuy nhiên, các dự án đầu tư hạ tầng thường yêu cầu nguồn vốn lớn và dài hạn, đòi hỏi các ngân hàng phải có phương án bố trí vốn kịp thời. Nhằm tạo dư địa cho vay, Ngân hàng Nhà nước mới cho phép nới tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn lên 40%, nhưng để bảo đảm an toàn, các ngân hàng phải có biện pháp kiểm soát, cân đối vốn phù hợp.

Phân nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ để hỗ trợ vốn phù hợp

Bên cạnh các dự án lớn, các dự án trọng điểm, Ngân hàng Nhà nước đã định hướng tập trung vốn cho sản xuất kinh doanh, các động lực tăng trưởng như đầu tư, xuất khẩu, tiêu dùng.

Thống kê sơ bộ cho thấy dư nợ cho vay với các lĩnh vực ưu tiên như cho vay nông nghiệp, nông thôn đang chiếm khoảng 22% tổng dư nợ. Cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng chiếm hơn 20% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Dù quy mô lớn nhưng đây lại là nhóm còn gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận vốn.

Một số ý kiến cho rằng, mỗi nhóm doanh nghiệp, hay mỗi lĩnh vực đều có đặc thù riêng, với những khó khăn, thuận lợi riêng. Chẳng hạn như có những doanh nghiệp nhỏ, hạn chế về tài sản bảo đảm, nhưng dòng tiền lại về đều đặn hàng tháng… Do đó, các ngân hàng cần phân nhóm doanh nghiệp để có các biện pháp tháo gỡ phù hợp.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, các doanh nghiệp thường hoạt động theo chuỗi từ vùng trồng nguyên liệu, đơn vị thu mua, tới nhà máy sản xuất, chế biến nông sản. Một số doanh nghiệp kỳ vọng các ngân hàng sẽ mở rộng hơn nữa hoạt động cho vay theo chuỗi, đặc biệt là các doanh nghiệp đầu chuỗi, để họ có vốn, tạm ứng cho nông dân từ đầu mùa vụ.

Riêng với khó khăn về thiếu tài sản bảo đảm, các doanh nghiệp đề xuất ngành ngân hàng có thể linh hoạt chấp thuận thế chấp các loại máy móc có giá trị lớn, hoặc mở rộng đối tượng được xem xét nhận tài sản bảo đảm trong các khu, cụm công nghiệp.

Ngoài ra, để giảm áp lực lãi vay, các doanh nghiệp cũng kiến nghị hệ thống ngân hàng cần đánh giá hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp để xem xét giảm lãi suất. Bởi nếu giữ lãi vay cao sẽ khiến chi phí sản xuất tăng cao, làm giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp, đồng nghĩa ảnh hưởng tới khả năng trả nợ ngân hàng.

TS. Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội, đề xuất: "Chúng tôi mong muốn điều chỉnh hiện nay là điều chỉnh theo lộ trình. Chúng tôi biết là không thể yêu cầu hệ thống ngân hàng có thể giảm từ 3 đến 5%, rất khó. Những dự án nào đang mang lại nhiều hoạt động sản xuất kinh doanh, mở rộng về mặt thị trường và các sản phẩm dịch vụ có sự tăng trưởng mang tính bền chắc thì ngân hàng họ sẽ ưu tiên và đưa ra những khoản vay phù hợp".

Việc đánh giá đúng đặc thù và sức khỏe tài chính của từng nhóm doanh nghiệp sẽ giúp dòng vốn đến đúng địa chỉ, đúng nhu cầu. Đây cũng là cơ sở để ngân hàng vừa hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn về vốn, vừa kiểm soát rủi ro và tạo động lực cho tăng trưởng.

Vốn ngân hàng đóng vai trò quan trọng nhưng không phải là duy nhất. Bởi đa phần vốn ngân hàng là nguồn tiền gửi ngắn hạn. Do đó, cần mở rộng thêm các kênh dẫn vốn khác để tránh rủi ro.

Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo, tăng cường hợp tác với các quỹ đầu tư và các định chế tài chính, nhằm đa dạng hóa nguồn vốn cho doanh nghiệp. Đồng thời, yêu cầu Bộ Tài chính thực hiện hiệu quả các giải pháp phát triển thị trường vốn, trái phiếu doanh nghiệp, chứng khoán để bổ sung nguồn lực cho tăng trưởng. Phát triển đồng bộ thị trường vốn mới là chìa khóa quan trọng để huy động nguồn lực cho tăng trưởng bền vững.