Thúc đẩy xã hội hóa, hiện thực hóa mục tiêu tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai

Việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về nguồn lực, từ đội ngũ giáo viên đến hạ tầng và môi trường học tập. Trong bối cảnh đó, đẩy mạnh xã hội hóa được nhiều chuyên gia, đại biểu Quốc hội nhìn nhận là hướng đi chiến lược, giúp tháo gỡ những "nút thắt" tồn tại lâu nay của hệ thống giáo dục.

Giải bài toán nhân lực, hạ tầng bằng xã hội hóa

Trao đổi với phóng viên, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng, cho rằng xã hội hóa trong dạy học tiếng Anh là giải pháp phù hợp với các định hướng lớn về nâng cao năng lực ngoại ngữ quốc gia với tinh thần của Nghị quyết 71-NQ/TW.

Theo bà, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, tiếng Anh không còn là môn học đơn thuần mà trở thành công cụ thiết yếu để tiếp cận tri thức và cơ hội phát triển. Tuy nhiên, hệ thống giáo dục hiện vẫn đối mặt với những hạn chế về giáo viên đạt chuẩn quốc tế và môi trường sử dụng ngôn ngữ.

Trong khi đó, nhu cầu của học sinh và phụ huynh đang chuyển mạnh từ học ngữ pháp sang năng lực giao tiếp thực tế, tạo ra khoảng cách đáng kể giữa cung và cầu.

Việc huy động nguồn lực xã hội, đặc biệt từ khu vực tư nhân và hợp tác quốc tế, được kỳ vọng sẽ bổ khuyết cho hệ thống công lập. Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh, xã hội hóa không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý hay thương mại hóa giáo dục.

Để đảm bảo công bằng và chất lượng, cần thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ, minh bạch, tránh tình trạng chi phí bị đẩy lên cao hoặc chất lượng không đồng đều.

Trao quyền tự chủ cho nhà trường

Đồng quan điểm, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Đoàn Lâm Đồng) cho rằng xã hội hóa không chỉ là giải pháp tình thế mà là yếu tố then chốt để hiện thực hóa mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai.

Theo bà, trong điều kiện ngân sách còn hạn chế, việc huy động nguồn lực ngoài công lập là tất yếu, đặc biệt trong đầu tư công nghệ, trí tuệ nhân tạo và giáo trình quốc tế.

Sự tham gia của các tổ chức giáo dục và doanh nghiệp EdTech được ví như "luồng gió mới", góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy, tạo môi trường học tập hiện đại, tương tác cao.

Đáng chú ý, xã hội hóa còn mở ra cơ hội nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên. Thay vì các chương trình tập huấn mang tính hình thức, giáo viên có thể trực tiếp tiếp cận môi trường quốc tế, học liệu chuẩn hóa và chuyên gia nước ngoài.

Để phát huy hiệu quả, đại biểu Tú Anh đề xuất cần trao quyền tự chủ nhiều hơn cho nhà trường trong việc lựa chọn đối tác, xây dựng chương trình phù hợp với nhu cầu thực tế.

Tuy nhiên, quyền tự chủ phải đi kèm cơ chế hậu kiểm minh bạch, đảm bảo loại bỏ các đơn vị kém chất lượng và tránh tư duy kinh doanh thuần túy trong giáo dục.

Đảm bảo công bằng, lấy người học làm trung tâm

Một trong những lợi ích lớn của mô hình xã hội hóa là góp phần "bình dân hóa" giáo dục chất lượng cao. Theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, chi phí học tại các trung tâm ngoại ngữ hiện nay đang tạo áp lực tài chính lớn, dẫn đến chênh lệch cơ hội giữa các nhóm học sinh.

Việc đưa các chương trình tiếng Anh tăng cường vào trường học sẽ giúp giảm chi phí, tiết kiệm thời gian di chuyển và đảm bảo tính liên thông với chương trình chính khóa.

Đặc biệt, các chương trình này cần tuân thủ nguyên tắc tự nguyện, minh bạch và phù hợp với lứa tuổi, đặt lợi ích học sinh lên hàng đầu.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh cũng nhấn mạnh, mọi hình thức gây áp lực hoặc hạn chế quyền lựa chọn của học sinh đều không thể chấp nhận. Đồng thời, cần công khai các khoản thu, tăng cường giám sát từ nhà trường, phụ huynh và cơ quan quản lý.

Thiết lập "màng lọc" chất lượng

Trước nguy cơ "vàng thau lẫn lộn", các đại biểu cho rằng cần xây dựng hành lang pháp lý chặt chẽ để kiểm soát hoạt động liên kết giáo dục.

Theo đó, cần chuẩn hóa điều kiện tham gia của các đơn vị, minh bạch thông tin về chương trình và học phí, thiết lập cơ chế kiểm định độc lập và đảm bảo nguyên tắc tự nguyện.

Bên cạnh đó, chất lượng đầu ra phải trở thành thước đo quan trọng. Nếu không đạt cam kết, nhà trường cần có quyền chấm dứt hợp tác để bảo vệ quyền lợi người học.

Việc tổ chức lớp học cũng cần linh hoạt, không chèn ép vào chương trình chính khóa, đảm bảo sự đồng thuận của phụ huynh và học sinh.

Các chuyên gia nhận định, chỉ khi được vận hành đúng hướng, minh bạch và đặt chất lượng lên hàng đầu, xã hội hóa mới thực sự trở thành "chìa khóa" đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, đáp ứng yêu cầu hội nhập trong giai đoạn mới.