Ngay trong những ngày đầu triển khai, trên các diễn đàn mạng xã hội ô tô đã lan truyền một văn bản yêu cầu chủ xe động cơ diesel (máy dầu) phải ký "Cam kết tự nguyện thực hiện kiểm tra khí thải", tự chịu trách nhiệm nếu xảy ra sự cố vỡ lốc máy. Thông tin này lập tức tạo ra sự băn khoăn lớn. Tuy nhiên, theo khẳng định từ cơ quan quản lý, văn bản này hoàn toàn không áp dụng đại trà cho mọi phương tiện.
Từ ngày 1/3, ô tô sản xuất trước năm 1999 cần đáp ứng tiêu chuẩn khí thải mức 1; xe sản xuất giai đoạn 1999-2016 cần đáp ứng mức 2; mức 3 với xe xuất xưởng từ 2017 đến hết năm 2021; cuối cùng là mức 4 với xe sản xuất từ năm 2022
Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, việc đo khí thải được thực hiện theo các tiêu chuẩn hiện hành. Với ô tô sử dụng động cơ xăng, việc đo nồng độ CO, HC thực hiện theo TCVN 6204:2008.
Với ô tô sử dụng động cơ diesel, quy trình đo áp dụng theo TCVN 7663:2007, trong đó phải thực hiện chu trình gia tốc tự do ít nhất ba lần và lấy giá trị trung bình cộng của ba lần đo sau cùng làm kết quả.
Kết quả đo được công nhận khi chênh lệch giữa giá trị đo lớn nhất và nhỏ nhất của ba chu trình gia tốc tự do sau cùng không vượt quá 10 (% HSU).
Đáng chú ý, đối với xe động cơ diesel, khi thực hiện chu trình gia tốc tự do, đăng kiểm viên phải đạp bàn ga nhanh đến hết hành trình để động cơ đạt số vòng quay lớn nhất theo thiết kế của nhà sản xuất. Đây là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo kết quả đo chính xác.
Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều xe đã qua sử dụng bị hư hỏng hoặc không được bảo dưỡng, sửa chữa theo khuyến cáo của nhà sản xuất có thể gặp tình trạng bộ điều tốc (có chức năng giữ số vòng quay tối đa của động cơ không vượt quá giá trị thiết kế của nhà sản xuất) hoạt động không đúng thiết kế hoặc bị hư hỏng.
Khi đó, số vòng quay tối đa của động cơ thực tế có thể vượt quá giới hạn của nhà sản xuất, tiềm ẩn nguy cơ hư hỏng động cơ như gãy tay biên, vỡ nắp xi lanh…
Hiện nay, cơ sở dữ liệu của các cơ sở đăng kiểm chưa đầy đủ thông tin về số vòng quay tối đa của động cơ theo thiết kế của nhà sản xuất để làm căn cứ đối chiếu.
Tuy nhiên, Cục Đăng kiểm Việt Nam đã có hướng dẫn các cơ sở đăng kiểm thực hiện. Cụ thể, thực tế, hầu hết các xe lắp động cơ diesel đều có bảng đồng hồ chỉ số vòng quay thực tế của xe. Trên đồng hồ này, có hiển thị "vùng màu đỏ" là vùng chỉ số vòng quay nguy hiểm của động cơ.
Tùy từng nhà sản xuất sẽ khuyến cáo không hoạt động hoặc không hoạt động lâu dài tại số vòng quay này, cũng như cảnh báo cho lái xe biết hiện trạng số vòng quay thực tế của động cơ trong quá trình sử dụng để tránh các hỏng hóc phát sinh cũng như có biện pháp kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa kịp thời.
Trước khi đo khí thải, đăng kiểm viên kiểm tra số vòng quay lớn nhất của động cơ phát hiện vẫn nằm trong vùng màu đỏ và xác định không vượt quá số vòng quay lớn nhất của động cơ theo thiết kế của nhà sản xuất, vẫn thực hiện đo khói.
Trường hợp không có căn cứ xác định số vòng quay lớn nhất của động cơ theo thiết kế của nhà sản xuất, đăng kiểm viên phải giải thích cho chủ xe hiểu để đưa xe vào cơ sở bảo dưỡng, sửa chữa chính hãng để kiểm tra, điều chỉnh bộ điều tốc về đúng với giá trị theo thiết kế của nhà sản xuất trước khi kiểm định.
Trường hợp chủ xe vẫn muốn tiếp tục kiểm định, sẽ phải ký văn bản cam kết. Cục Đăng kiểm nhấn mạnh, văn bản cam kết chỉ sử dụng riêng đối với trường hợp này, khi nghi ngờ số vòng quay thực tế của động cơ vượt quá số vòng quay lớn nhất theo thiết kế của nhà sản xuất, nhưng chủ xe vẫn muốn thực hiện đo khí thải sau khi đã được giải thích đầy đủ.
Ngược lại, nếu có căn cứ xác định số vòng quay thực tế vượt quá mức thiết kế của nhà sản xuất, dù chủ xe ký cam kết cũng không được thực hiện đo khí thải, nhằm tránh nguy cơ hư hỏng động cơ.
Theo ông Nguyễn Tô An, Phó cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam, việc yêu cầu ký cam kết ngoài trường hợp nêu trên hoặc không giải thích rõ lý do là không đúng hướng dẫn của Cục Đăng kiểm. Đồng thời, đây chỉ là giải pháp tạm thời trong giai đoạn đầu triển khai quy định mới.
Hiện Cục đang trong thời gian thu thập cơ sở dữ liệu từ các nhà sản xuất để cung cấp cho các cơ sở đăng kiểm số vòng quay lớn nhất của động cơ theo thiết kế của nhà sản xuất. Sau khi hoàn thành việc cung cấp cơ sở dữ liệu này, không cần thiết phải sử dụng bản cam kết nêu trên.
Có thể thấy, phương pháp kiểm tra khí thải mới là một bước tiến khoa học nhằm loại bỏ triệt để các "xe mù" xả khói đen, tác nhân hàng đầu gây mù quang hóa và bệnh hô hấp tại đô thị. Thay vì hoang mang trước những thông tin chưa toàn diện trên mạng, Cục Đăng kiểm Việt Nam khuyến cáo người dân nên tập trung vào việc bảo dưỡng định kỳ. Các hạng mục như thay dầu, thay lọc gió, vệ sinh buồng đốt, kiểm tra kim phun và hệ thống xử lý khí thải chính là "tấm vé vàng" giúp phương tiện nhẹ nhàng vượt qua kỳ đăng kiểm.
Mẫu biên bản đang lan truyền trên mạng thực chất là Phụ lục IV, được ban hành kèm theo Văn bản số 534/ĐKVN-PTGTĐB ngày 13/2/2026 của Cục Đăng kiểm Việt Nam. Nội dung biên bản nêu rõ: "Tôi tự nguyện yêu cầu Cơ sở đăng kiểm thực hiện đo khí thải... và cam kết chịu hoàn toàn trách nhiệm, tự chi trả mọi chi phí sửa chữa đối với các hư hỏng, sự cố kỹ thuật của động cơ phát sinh trong và sau quá trình đo".
Chính cụm từ "tự chi trả mọi chi phí sửa chữa" đã đánh trúng tâm lý lo sợ của các tài xế, khi quy trình đo khí thải mới bắt buộc phải áp dụng phương pháp "gia tốc tự do", tức đạp bàn đạp ga nhanh, hết hành trình kịch sàn. So với động cơ xăng, động cơ diesel cháy chậm hơn, có tỷ số nén cao, tạo áp lực lớn lên các chi tiết máy, do đó việc "đạp thốc ga" khiến nhiều người e ngại rủi ro kỹ thuật như cong tay biên hay hỏng động cơ.
Tuy nhiên, việc thay đổi phương pháp đo này không phải là quyết định bộc phát mà được xây dựng trên một nền tảng pháp lý vững chắc và đồng bộ. Cụ thể, quy trình mới được thực hiện nhằm kịp thời đáp ứng lộ trình siết chặt tiêu chuẩn khí thải theo Quyết định số 43/2025/QĐ-TTg.
Bình luận (0)