Tiếng súng săn giữa đại ngàn và những hệ lụy sinh thái

Lâm Đồng là địa phương có diện tích rừng lớn nhất cả nước, nơi hội tụ nhiều hệ sinh thái đặc trưng của Nam Tây Nguyên, đồng thời là "ngôi nhà" của hàng trăm loài động vật hoang dã, trong đó có nhiều loài quý, hiếm cần được bảo vệ. Mỗi cá thể bị săn bắt không chỉ là một sinh mạng bị tước đoạt, mà còn là một mắt xích của hệ sinh thái bị lấy đi khỏi tự nhiên.

Khi đại ngàn trở thành "điểm săn"

Thực tế từ những vụ việc vừa được lực lượng Công an tỉnh Lâm Đồng phát hiện cho thấy, săn bắt động vật hoang dã không còn là những hành vi tự phát mà đang diễn biến ngày càng tinh vi, có sự chuẩn bị về phương tiện, công cụ và cả đầu ra tiêu thụ.

Rạng sáng ngày 4/1/2026, tại khu vực xã Đam Rông 4, lực lượng Phòng Cảnh sát Kinh tế phối hợp Công an địa phương phát hiện Ma Văn Phừ và Ma Văn Chín đang vận chuyển nhiều cá thể động vật hoang dã cùng các bộ phận súng nén hơi đã tháo rời. Điều tra xác định, trước đó hai đối tượng đã sử dụng súng nén hơi săn bắn 3 cá thể sóc bay và 1 cá thể khỉ trong rừng. Vụ án đã được khởi tố để tiếp tục điều tra.

Chưa đầy sáu tháng sau, cũng tại địa bàn này, thêm một vụ săn bắt quy mô lớn hơn tiếp tục bị phát hiện. Ba đối tượng Thào Seo Phổi, Thào Seo Dình và Vàng A Thu bị bắt giữ khi đang vận chuyển động vật hoang dã cùng ba khẩu súng nén hơi. Theo cơ quan điều tra, chỉ trong ba ngày, các đối tượng đã săn bắn 7 cá thể sóc và 3 cá thể khỉ, sau đó sơ chế để đưa đi tiêu thụ.

Nếu trước đây, việc tiêu thụ động vật hoang dã chủ yếu diễn ra thông qua các giao dịch trực tiếp thì nay, không gian mạng đang trở thành "chợ" mới của loại hàng hóa bất hợp pháp này.

Điển hình là vụ Dương Đức Tài, trú tại xã Cát Tiên 3, sử dụng Facebook, Zalo, TikTok và YouTube để quảng cáo, mua bán chim mồi giả được chế tạo từ chim hoang dã. Từ cuối năm 2022 đến tháng 5/2026, đối tượng đã bẫy, giết các loài chim bìm bịp, chim cuốc, chim chằng nghịch để chế tạo sản phẩm bán trên phạm vi cả nước. Chỉ riêng giai đoạn 2025-2026, cơ quan điều tra xác định đối tượng đã tiêu thụ 4.380 sản phẩm, thu lợi bất chính hơn 116 triệu đồng.

Ba vụ việc với những phương thức khác nhau nhưng đều phản ánh một thực tế đáng lo ngại: phía sau mỗi cá thể động vật bị sát hại là cả một chuỗi cung - cầu, từ người săn bắt, người thu mua, người chế biến đến người tiêu dùng. Khi thị trường còn tồn tại, những cánh rừng vẫn tiếp tục bị xâm hại.

Giữ lại tiếng gọi của rừng

Động vật hoang dã không chỉ là một phần của thiên nhiên mà còn giữ vai trò duy trì sự cân bằng của hệ sinh thái. Nhiều loài chim, linh trưởng và thú nhỏ là "người gieo rừng" thầm lặng, góp phần phát tán hạt giống, tái tạo thảm thực vật và duy trì chuỗi thức ăn trong tự nhiên. Khi một loài biến mất, sự mất cân bằng sẽ lan rộng đến nhiều loài khác.

Vì vậy, những vụ săn bắt động vật hoang dã không chỉ để lại hậu quả trước mắt là số lượng cá thể bị suy giảm. Điều đáng lo ngại hơn là sự tổn thương lâu dài đối với các hệ sinh thái rừng, ảnh hưởng đến nguồn tài nguyên thiên nhiên, chất lượng môi trường và mục tiêu phát triển kinh tế xanh, du lịch sinh thái mà Lâm Đồng đang hướng tới.

Thực tế cũng cho thấy, mọi hành vi săn bắt đều bắt đầu từ nhu cầu tiêu thụ. Một con chim bị biến thành chim mồi giả, một cá thể khỉ hay sóc bị đưa lên bàn nhậu, hay một sản phẩm có nguồn gốc từ động vật hoang dã được giao dịch thành công trên mạng xã hội đều có thể trở thành động lực cho những cuộc săn tiếp theo.

Một cú nhấp chuột mua một sản phẩm có nguồn gốc từ động vật hoang dã, một lần tiếp tay cho hoạt động săn bắt trái phép hay một sự thờ ơ trước hành vi vi phạm đều có thể góp phần đẩy nhiều loài động vật đến gần hơn với nguy cơ biến mất khỏi tự nhiên

Đó là lý do cuộc chiến bảo vệ động vật hoang dã không thể chỉ đặt lên vai lực lượng chức năng. Bên cạnh việc xử lý nghiêm các đối tượng vi phạm, điều quan trọng hơn là chấm dứt nhu cầu tiêu thụ, không tiếp tay cho việc mua bán, quảng bá các sản phẩm có nguồn gốc từ động vật hoang dã và kịp thời tố giác các hành vi vi phạm.

Theo Công an tỉnh Lâm Đồng, việc triển khai Kế hoạch số 628 của Bộ Công an và Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tạo chuyển biến tích cực trong công tác phòng, chống các hành vi xâm hại động vật hoang dã trên địa bàn. Với sự vào cuộc đồng bộ của các đơn vị nghiệp vụ và Công an cấp cơ sở, từ tuyên truyền, tập huấn nghiệp vụ, tăng cường tuần tra, kiểm soát đến đấu tranh trên không gian mạng, nhiều vụ săn bắt, vận chuyển, tàng trữ và mua bán trái phép động vật hoang dã đã được phát hiện, xử lý kịp thời, góp phần bảo vệ đa dạng sinh học và giữ gìn an ninh, trật tự.

Tuy nhiên, cuộc chiến bảo vệ động vật hoang dã sẽ chưa thể dừng lại nếu vẫn còn những người coi thiên nhiên là nguồn lợi để khai thác đến cạn kiệt.

Bởi khi tiếng súng săn còn vang lên giữa đại ngàn, điều mất đi không chỉ là sinh mạng của một cá thể động vật, mà còn là sự nguyên vẹn của những cánh rừng và tương lai của hệ sinh thái mà con người đang phụ thuộc để tồn tại.