Tình trạng vô gia cư và ăn xin gia tăng ở nền kinh tế số 1 châu Âu

Tình trạng vô gia cư là một vấn đề nghiêm trọng và ngày càng gia tăng ở nhiều quốc gia có nền kinh tế phát triển như Mỹ, Đức, Anh, Pháp và cả Singapore. Tại Đức - nền kinh tế số 1 châu Âu, tình trạng vô gia cư vẫn là một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng trong năm 2025, với hơn nửa triệu người không có chỗ ở ổn định.

Nam giới vẫn chiếm đa số trong nhóm người vô gia cư, tuy nhiên tình trạng này ở thanh thiếu niên đang gia tăng đáng lo ngại, trong khi người tị nạn cũng đối mặt với nguy cơ sống lang thang cao hơn. Đặc biệt, khi băng tuyết mùa đông bao trùm phần lớn diện tích châu Âu, với mức nhiệt tại thủ đô Berlin thường xuyên xuống ngưỡng -4 đến -6 độ C, giá lạnh càng khiến cuộc sống của những người vô gia cư thêm phần khắc nghiệt.

Chỉ riêng tại Berlin, ước tính có khoảng 40.000 - 50.000 người thiếu chỗ ở ổn định. Sở Xã hội Berlin dự đoán số người vô gia cư tại thủ đô nước Đức có thể tăng 60% lên 85.600 người vào năm 2029 nếu không có biện pháp can thiệp hiệu quả. Mặc dù thành phố cung cấp hỗ trợ thông qua các nhà tạm trú và các tổ chức từ thiện, tình trạng thiếu nhà ở cùng chi phí sinh hoạt leo thang vẫn là thách thức dai dẳng, dẫn đến sự hình thành các khu lều tạm bợ và sự phụ thuộc vào các dịch vụ khẩn cấp.

Lương hưu của bà Cecilia không đủ để trang trải cuộc sống, vì vậy bà phải đi ăn xin trên các tuyến tàu điện ngầm. Đáng buồn, bà chỉ là một trong số rất nhiều người ăn xin tại Berlin. Hàng ngày, bà di chuyển giữa các bến tàu điện ngầm, như bến Zoo, rồi đến các trung tâm phát thực phẩm miễn phí, với nguyên tắc càng xin được nhiều đồ ăn thì càng đỡ phải xin tiền. Thỉnh thoảng, bà được người thân cho ngủ nhờ, còn phần lớn thời gian bà ngủ ngoài đường phố.

Chia sẻ về cuộc sống của mình, bà Cecilia cho biết bà thường tìm đến những nơi có đông người vô gia cư, đặc biệt là phụ nữ, để ngủ cùng. Mọi người chia nhau chiếc lều nhỏ, vừa bớt cô đơn, vừa giảm cảm giác sợ hãi khi đêm xuống.

Khi màn đêm buông xuống, anh Claude xuất hiện tại khu quán bar Neukolln sành điệu ở Berlin, cố gắng xin tiền qua đường. Đây cũng là khu vực quen thuộc của anh, bởi trước đây từng là lối về căn hộ cũ. Trước đại dịch COVID-19, anh là kỹ thuật viên của một công ty tổ chức sự kiện. Tuy nhiên, chỉ trong thời gian ngắn, anh mất việc, rơi vào nghiện ngập và trở thành người vô gia cư. Hiện mỗi ngày, anh cần xin được khoảng 40 - 50 Euro để mua thực phẩm và thuốc cai nghiện.

Những người như bà Cecilia hay anh Claude phụ thuộc nhiều vào các tổ chức phúc lợi để có nơi ăn chốn ở, ít nhất là để vượt qua mùa đông khắc nghiệt. Ngay tại một quốc gia giàu có như Đức, câu hỏi đặt ra là vì sao vẫn có nhiều người phải đi ăn xin.

Theo thống kê của chính phủ Đức, đến cuối năm 2025, có khoảng 13 triệu người sống trong tình trạng nghèo khổ, dù nhiều người trong số đó vẫn có việc làm hoặc nhận trợ cấp xã hội. Nợ nần, mất việc làm và bệnh tật được xem là những nguyên nhân chính đẩy họ vào cảnh ăn xin. Thống kê cũng cho thấy 57% người vô gia cư buộc phải ra đường sau khi chấm dứt hợp đồng thuê nhà, trong khi khoảng 25% số người ngủ ngoài đường là phụ nữ.

Trước thực trạng đó, nhiều người dân Berlin cho biết họ thường xuyên bị xin tiền trên đường phố, song không phải lúc nào cũng có khả năng giúp đỡ. Một số người chia sẻ họ chỉ cho tiền vài lần, sau đó buộc phải từ chối vì bản thân cũng gặp khó khăn tài chính.

Vòng luẩn quẩn của bài toán ăn xin và vô gia cư tại Đức được mô tả là nghèo đói dẫn đến ăn xin, cảm giác xấu hổ khiến một số người tìm đến rượu và các chất kích thích, rồi tiếp tục rơi vào cảnh nghèo đói và lang thang.

Bên cạnh đó, vẫn có những trường hợp dù có việc làm ổn định nhưng vẫn trở thành người vô gia cư. Ông Denny, một đầu bếp tay nghề cao, đã không có nhà gần nửa năm nay sau khi chuyển đến Berlin sinh sống, bị cướp lấy mất giấy tờ và tiền bạc. Trong thời gian qua, ông tìm được việc làm tại một nhà tạm trú cho người vô gia cư và hiểu rõ những nhu cầu cơ bản của những người tìm đến đây xin tá túc qua đêm.

Theo ông Denny, những người phải lang thang từ sáng sớm đến tối muộn chỉ mong có một bữa ăn nóng để lấy lại sức lực. Giá thuê căn hộ tại Berlin hiện ở mức rất cao, trở thành rào cản lớn đối với người thu nhập thấp. Ước tính, nhu cầu nhà ở xã hội tại Đức đến năm 2030 có thể lên tới 2,4 triệu căn.