Tiếp nối thành công của mùa 1, Đài Truyền hình Việt Nam tiếp tục hành trình Vietnam Wild Live tại một vùng đất mà thiên nhiên không kém phần hùng vĩ và bí ẩn. Đó là Vườn Quốc gia Cát Tiên thuộc Thành phố Đồng Nai. Là người đã gắn bó với chương trình từ những ngày đầu tiên đến nay, NSND Nguyễn Hoàng Lâm - Phó Trưởng ban Chuyên đề - Khoa giáo, Đài THVN đã chia sẻ về sự thay đổi không gian tác nghiệp bằng một tâm thế đầy cởi mở. Với anh, sự khắc nghiệt hay thay đổi thời tiết khó lường không phải rào cản, mà chính là chiếc chìa khóa đắt giá nhất để mở ra trọn vẹn một "bữa tiệc" nguyên bản và đầy bất ngờ mang tên Cát Tiên. Cùng lắng nghe những chia sẻ của anh về những điều thú vị sẽ có trong Vietnam Wild Live mùa 2 trước giờ chương trình lên sóng.
NSND Nguyễn Hoàng Lâm
Lý do nào khiến ê-kíp Vietnam Wild Live lựa chọn Vườn quốc gia Cát Tiên làm điểm đến cho mùa 2, thưa anh?
NSND Nguyễn Hoàng Lâm: Cát Tiên có những đặc điểm rất riêng của một khu vực bảo tồn, mang đến những điều thú vị mà ở những nơi khác, cụ thể là Côn Đảo, không có. Có thể nói, Cát Tiên được thiên nhiên ưu đãi với sự phong phú về thổ nhưỡng, khí hậu. Chính điều đó tạo nên sự đa dạng vốn có của các loài sinh vật nơi đây.
Một điểm đặc biệt nữa là hoạt động về đêm của các loài thú ở Cát Tiên dường như phong phú hơn nhiều nơi khác. Nếu ở Côn Đảo, hoạt động của các loài chim vào ban đêm chủ yếu là nghỉ ngơi, chim bố, chim mẹ chăm sóc con, thì ở Cát Tiên, ban đêm lại mở ra cả một thế giới hoạt động. Chúng ta có thể quan sát những loài hoạt động trên cạn và dưới nước. Chính sự phong phú ấy tạo nên sức hấp dẫn đặc biệt của Cát Tiên, đủ sức vẫy gọi tất cả những người yêu thiên nhiên, từ các nhà nghiên cứu chuyên sâu cho đến những khán giả bình thường nhất.
Chuyển địa bàn tác nghiệp từ không gian biển đảo Côn Đảo sang hệ sinh thái rừng mưa nhiệt đới Cát Tiên, cảm giác của anh lúc này thiên về sự phấn khích trước cái mới hay áp lực trước những biến số có thể đến?
NSND Nguyễn Hoàng Lâm: Có cả hai cảm nhận, và đối diện với hai cảm nhận ấy cũng chính là hai đáp án để cho những phiên live của mùa 2 được diễn ra.
Thứ nhất là với cái mới thì sự phấn khích hay tò mò sẽ đặt ra một bài toán cần giải, đó là ta sẽ đem được điều gì khác biệt tới khán giả khi họ đã có một mức độ cảm xúc và cảm nhận ở mùa 1. Ta sẽ phải làm gì để không đi lại con đường cũ, những lối mòn cũ, vừa phải tươi mới hơn nhưng những kinh nghiệm thu nạp được ở Côn Đảo chắc chắn vẫn có giá trị khi triển khai những địa bàn mới.
Thứ hai là đứng trước biến số chưa tường minh khác biệt so với địa bàn cũ, nó cũng chính là một sự bất ngờ đem đến cho chính ê-kíp và khán giả. Từ đó cần tạo ra một số phương án dự phòng như tấm lưới bủa vây mọi biến động, sao cho chính những biến động ấy trở thành một thành tố làm nên những chi tiết mới của chương trình.
Ở mùa 1, sức hấp dẫn của chương trình đến từ nguyên tắc "để tự nhiên làm tổng đạo diễn". Áp dụng nguyên tắc này vào Cát Tiên, ê-kíp đã phải điều chỉnh cách tiếp cận như thế nào để phù hợp với đặc tính sinh học nơi đây?
NSND Nguyễn Hoàng Lâm: Câu hỏi này cũng có thể thấy một phần câu trả lời ở bên trên, bên cạnh đó đặc tính vùng quyết định khá nhiều cách chúng tôi tiếp cận chương trình ở mỗi mùa. Dịp tháng 8 vừa rồi chúng tôi có tiến hành khảo sát tại Cát Tiên và nhận thấy có những điều cần thay đổi so với mùa 1.
Đầu tiên là thay đổi về thời gian thực hiện các phiên live. Nếu như ở Côn Đảo được thực hiện lúc 12h30 bởi các loài nơi đó tụ tập và xuất hiện có mật độ đông đúc nhất là vào thời điểm đó (có lẽ do đặc tính của những loài sống ở biển, hơn nữa ghi hình dưới nước sẽ thu được hiệu quả ánh sáng tốt tại thời điểm giữa ngày). Còn ở Cát Tiên thì khác, mọi loài tập trung hoạt động trong ngày nhộn nhịp nhất vào thời điểm xẩm tối.
Điều khác biệt thứ hai là tuy ở Cát Tiên di chuyển thuận tiện hơn do hầu hết ở trên cạn, nhưng các loài lại có sự chủ động thoát khỏi sự theo dõi dễ dàng hơn, nên việc bao quát và ghi hình khó khăn hơn. Do đó, ở Vietnam Wild Live mùa 2 này, khán giả sẽ được dịch chuyển không gian liên tục và linh hoạt hơn - và thế là câu chuyện của mùa 1 - "để tự nhiên làm tổng đạo diễn" lại trở nên hữu dụng thêm trong một sắc thái mới mẻ nâng cấp hơn. Vậy phải chăng việc để cho mọi sự tự nhiên vận hành là một thủ pháp hay nó chính là nguyên tắc tổ chức của mọi cuộc Vietnam Wild Live? Câu hỏi này sẽ được giải mã thêm sau 1-2 mùa Vietnam Wild Live của VTV nữa.
Một điều nữa trong chương trình Vietnam Wild Live tại Cát Tiên là chúng tôi sẽ cố gắng thực hiện những thước phim có thể sử dụng hiệu ứng hình ảnh nhanh nhất. Chúng ta đều biết, trong các trận bóng đá, những tình huống diễn ra sẽ được quay chậm ngay lập tức để khán giả có thể theo dõi. Việc này rất khó. So với công việc ngồi biên tập lại sau khi sự kiện đã diễn ra, thì trong thiên nhiên, việc thực hiện càng khó hơn. Đặc biệt, thiết bị quay chậm được sử dụng trong các chương trình thế giới động vật không giống như trong bóng đá. Vì vậy, chúng tôi nghĩ rằng đây sẽ là một bài toán thách thức. Tuy nhiên, thách thức cũng có nghĩa là tạo ra một cây cầu để chúng ta giải quyết bài toán một cách tốt hơn. Và kết quả sẽ thật thú vị nếu chúng ta giải được bài toán ấy.
Tại mùa thứ 2, việc ghi hình trực tiếp vào thời điểm xẩm tối là một quyết định vô cùng táo bạo. Đặc biệt, trong các phiên live của mùa 2 có một phiên được diễn ra vào khung giờ khá đặc biệt, từ 17h - 19h. Tại sao lại có sự lựa chọn này? Ê-kíp đã phải tính toán ra sao để giải bài toán về ánh sáng và những giới hạn kỹ thuật của truyền hình trực tiếp?
NSND Nguyễn Hoàng Lâm: Khung giờ từ 17h cho đến 19h ngày 6/11 thực sự sẽ là một điều hứa hẹn khác biệt so với toàn bộ các phiên live trước đó. Đây là khung giờ mà có lẽ mỗi một đoàn làm phim hay các chương trình truyền hình làm trực tiếp đều cảm thấy đáng ngại. Bởi vì nó là sự chuyển dịch giữa ban ngày sang ban đêm, hạn chế về ánh sáng sẽ chính là hạn chế cho việc truyền tải tốt những cảnh mà mình mong muốn. Nhưng đó cũng chính là mục đích của đoàn thực hiện chương trình. Chúng tôi muốn đưa đến một "bữa cỗ", một điều bất ngờ cho khán giả khi họ được chứng kiến sự chuyển dịch về thời gian trong ngày, đặc biệt là chúng ta có thể thấy được các loài mà chỉ thời xẩm chiều mới có.
Ghi hình ban đêm với VTV hiện chưa có công nghệ mới ngoài việc vận dụng đánh sáng cho những khu vực hoạt động của thú vào ban tối. Nội dung này rõ ràng là táo bạo, nhưng nếu không có thì coi như ta mất đi một nửa điều thú vị của Cát Tiên. Có lẽ chi tiết của việc này chúng tôi xin dành đến phiên live bởi nó thực sự là điều khiến chúng tôi phải suy nghĩ và chuẩn bị dày công. Rất mong đây sẽ là sự khác biệt rất lớn của mùa này.
Thời tiết luôn là biến số khó lường khi tác nghiệp ngoài thực địa, đặc biệt là vào thời điểm giao mùa tại Cát Tiên. Anh và ê-kíp đối phó thế nào với những cơn mưa rừng bất chợt?
NSND Nguyễn Hoàng Lâm: Khi chấp nhận đối đầu với việc làm hoang dã thì rõ ràng phải lường trước cả những cái thay đổi của thời gian, một trong những điều mà chúng ta không tính trước được ở mùa này, đặc biệt là mùa giao mùa tại Cát Tiên, đấy là những cơn mưa bất chợt.
Vậy thì đơn giản nhất, hãy coi những sự bất thường đó, coi những biến động của thời tiết đó là một thành tố để đưa vào câu chuyện, nó càng trở nên tự nhiên hơn. Và đấy cũng có thể là cái cớ để cho câu chuyện có nền, để các loài chạy trên đó. Cũng như là việc hậu trường của đoàn thực hiện chương trình đã phải đối mặt với cái bất định của thời gian ra làm sao. Do đó, thời tiết là biến số nhưng cũng là một chìa khóa để làm cho câu chuyện trở nên thú vị.
Anh có thể tiết lộ đôi chút về đội ngũ chuyên gia, khách mời sẽ đồng hành cùng chương trình mùa này?
NSND Nguyễn Hoàng Lâm: Các nhân vật chuyên gia trong chương trình cũng sẽ có sự ổn định để tiếp nối và kế thừa từ mùa 1, nhưng sẽ đặc biệt hơn là có nhiều chuyên gia đến từ chính Vườn quốc gia Cát Tiên. Chúng tôi cũng không bí mật gì về các tên tuổi này, nhưng so với chuyên gia của mùa 1 thì chỉ thiếu nhà báo Đỗ Doãn Hoàng, bởi vì anh có vấn đề về sức khỏe nên không tham gia được.
Từng đứng sau nhiều dự án phim tài liệu, điều gì ở định dạng truyền hình trực tiếp về thiên nhiên hoang dã lại có sức hút đặc biệt với anh đến vậy?
NSND Nguyễn Hoàng Lâm: Về định dạng truyền hình trực tiếp thiên nhiên hoang dã, đây thực sự là một điều thú vị ngay từ khi chúng ta tiếp cận. Tôi sẽ không nói thêm về sự ưu việt giữa hai thể loại phim tài liệu thế giới động vật và truyền hình trực tiếp. Nhưng rõ ràng, truyền hình trực tiếp sẽ có một nền tảng được dựa rất nhiều trên kinh nghiệm làm việc, từ những kinh nghiệm tích lũy từ những bộ phim. Đặc biệt là kỹ năng của anh em làm phim tài liệu về thế giới động vật biết bao nhiêu năm nay, hiện giờ sẽ có sự phát huy cực kỳ hữu hiệu cho việc thực hiện thể loại truyền hình hoang dã này.
Trước thời điểm chương trình lên sóng, anh có thông điệp nào muốn chia sẻ tới khán giả?
NSND Nguyễn Hoàng Lâm: Có lẽ đây là một thông điệp kinh điển và luôn luôn bất biến - Chúng ta chỉ là một phần của thiên nhiên. Chúng ta phát triển đến mấy, bước đi của chúng ta có nhanh, có trải dài, trải rộng đến mấy thì cũng sẽ không bao giờ vượt qua được cái vòng mà tạo hóa đã đặt ra, đã định sẵn cho chúng ta. Chúng ta chính là một khâu, một mắt xích và chỉ là một phần rất nhỏ bé của thiên nhiên mà mình thuộc về. Vậy thì, điều đơn giản là thiên nhiên, nơi chúng ta thuộc về, cần được bảo tồn, cần được lưu giữ để chúng ta mãi mãi được cư trú bền vững, được phát triển bền vững trong chuỗi liên kết vô cùng tuyệt vời ấy.
Với cá nhân tôi, Việt Nam không chỉ là một đất nước tươi đẹp mà còn là một kho tàng về các mã gen thiên nhiên. Việt Nam còn là một cuốn nhật ký cực kỳ đa dạng và phong phú về thiên nhiên. Sự phong phú ấy thể hiện ở chỗ, trên một diện tích không phải quá lớn, Việt Nam đã bao gồm rất nhiều hình thái thiên nhiên, thổ nhưỡng và khí hậu. Đặc biệt, vị trí địa lý của Việt Nam cho phép nơi đây trở thành địa điểm di trú, nơi đến, nơi dừng chân cũng như nơi chuyển tiếp của biết bao loài quý hiếm và thú vị trên thế giới. Tôi nghĩ Việt Nam thực sự là một điểm đến tuyệt vời cho mọi sự quan tâm, khám phá về thiên nhiên, từ nghiên cứu chuyên sâu cho đến du lịch phổ thông.
Xin cảm ơn những chia sẻ của anh!
Bình luận (0)