Tổng thống Trump ca ngợi vai trò của nhà lãnh đạo Nga và Trung Quốc trong thỏa thuận với Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ca ngợi Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong một cuộc phỏng vấn với báo New York Times hôm 14/6. Vài giờ trước đó, ông Trump tuyên bố rằng Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận do Pakistan và Qatar làm trung gian để chấm dứt xung đột.

Theo một số báo cáo truyền thông, bản ghi nhớ 14 điểm bao gồm các điều khoản về việc mở lại eo biển Hormuz mà không thu phí, nới lỏng các lệnh trừng phạt Iran và giải tỏa tài sản bị đóng băng của Tehran. Lễ ký kết chính thức thỏa thuận với Iran sẽ diễn ra tại Geneve (Thụy Sĩ) vào ngày 19/6. Iran cũng dự kiến sẽ tái khẳng định cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân, với các cuộc đàm phán hạt nhân cuối cùng sẽ kết thúc trong vòng 60 ngày.

Sau đó, Tổng thống Trump đã ca ngợi Tổng thống Putin và Chủ tịch Tập Cận Bình về những đóng góp của họ trong các cuộc đàm phán về Iran. Ông lưu ý rằng Trung Quốc "đã không điều bất kỳ một tàu chở dầu nào để cố gắng phá vỡ lệnh phong tỏa tại eo biển Hormuz". 

Giống như Trung Quốc, Nga đã nhiều lần đề nghị làm trung gian hòa giải Mỹ - Iran và liên tục kêu gọi giảm leo thang ngay từ những ngày đầu của cuộc chiến tranh Iran.

Kể từ khi cuộc chiến của Mỹ - Israel chống lại Iran bắt đầu nổ ra vào cuối tháng 2, Tổng thống Putin và Tổng thống Trump đã điện đàm ít nhất 3 lần. Các cuộc điện đàm diễn ra vào tháng 3, cuối tháng 4 (khi ông Trump nói rằng ông Putin đã đề nghị hỗ trợ chấm dứt chiến tranh), và gần đây nhất vào ngày 14/6 (khi hai nguyên thủ thảo luận về bản ghi nhớ gần như đã hoàn thiện, theo trợ lý Điện Kremlin Yury Ushakov).

Moscow cũng đưa ra đề xuất vận chuyển và lưu trữ kho uranium làm giàu của Iran sang lãnh thổ Nga. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận đề xuất này đã được thảo luận, nhưng cho biết Tehran chưa sẵn sàng đưa nó vào chương trình nghị sự, đồng thời cảm ơn "những người bạn Nga vì lời đề nghị và ý định giúp giải quyết vấn đề này".

Trong bối cảnh giá dầu tăng cao do tình trạng gián đoạn ở eo biển Hormuz, vào đầu tháng 6, Tổng thống Putin đã bác bỏ điều mà ông gọi là "suy đoán", rằng Nga là bên duy nhất hưởng lợi về mặt tài chính từ cuộc xung đột. Ông nói: "Giá dầu đang tăng, nhưng điều này chỉ là tạm thời và ngắn hạn. Trong khi đó, chúng tôi muốn xây dựng mối quan hệ lâu dài với các đối tác của mình. Trong trường hợp này, chúng tôi quan tâm đến việc chấm dứt xung đột càng sớm càng tốt".