TP Hồ Chí Minh áp dụng nhiều giải pháp quyết liệt giải ngân đầu tư công

Nhiều động lực tăng trưởng

Sau 5 tháng đầu năm 2026, kinh tế TP Hồ Chí Minh tiếp tục giữ được đà phục hồi tích cực. Hoạt động sản xuất kinh doanh cải thiện, nhiều chỉ tiêu bám sát kịch bản tăng trưởng đã đề ra. Theo báo cáo của UBND TP Hồ Chí Minh, toàn thành phố có 24.784 doanh nghiệp thành lập mới, tăng hơn 29% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực ấy vẫn là áp lực rất lớn về tăng trưởng, nhất là khi đầu tư công đang được xem là động lực chủ lực để kéo nền kinh tế đi lên trong năm nay.

Tại Phiên họp kinh tế xã hội chiều 4/6, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được thẳng thắn nhìn nhận tiến độ giải ngân hiện nay là quá thấp so với yêu cầu tăng trưởng 2 con số mà thành phố đặt ra. Theo kế hoạch, quý I phải giải ngân đạt 30%, quý II đạt 60 tới 70%, nhưng đến ngày 31/5, toàn thành phố mới giải ngân khoảng 24.918 tỷ đồng, tương đương 16,9% kế hoạch vốn.

Con số này trở nên đáng lo hơn khi TP Hồ Chí Minh đang triển khai kế hoạch đầu tư công hơn 129 nghìn tỷ đồng trong năm 2026, mức vốn lớn nhất từ trước tới nay của thành phố. Nếu dòng vốn này không được đưa vào nền kinh tế đúng tiến độ, mục tiêu tăng trưởng sẽ chịu áp lực rất lớn. Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được nhấn mạnh nếu giải ngân đầu tư công tốt sẽ đóng góp khoảng 3 tới 4% cho tăng trưởng kinh tế. Chính vì vậy, lãnh đạo thành phố xem giải ngân đầu tư công là "mệnh lệnh" trong năm nay.

Thông điệp được ông Nguyễn Văn Được đưa ra rất quyết liệt khi khẳng định không thể chấp nhận tình trạng nơi thiếu vốn để đầu tư, nơi có tiền nhưng không tiêu được. Thành phố sẽ cắt vốn đối với các xã, phường, sở ngành giải ngân chậm để điều chuyển sang những công trình có khả năng thực hiện tốt hơn.

Điều đáng chú ý là trong quý I, hơn 2/3 xã, phường có tỷ lệ giải ngân ở mức 0%. Theo Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, đây là "mức báo động đỏ" trong điều hành đầu tư công. Áp lực giải ngân hiện nay không đơn thuần là câu chuyện của ngân sách. Với một đô thị quy mô lớn như TP Hồ Chí Minh, đầu tư công còn gắn trực tiếp với khả năng mở rộng không gian phát triển, nâng cấp hạ tầng giao thông, chống ngập, logistics và tạo sức hút đầu tư tư nhân.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất định, xuất khẩu hồi phục chậm, thị trường bất động sản chưa phục hồi hoàn toàn, đầu tư công gần như là công cụ quan trọng nhất để kích thích tăng trưởng.

Nhiều giải pháp thúc đẩy 

Điểm đáng suy nghĩ là TP Hồ Chí Minh hiện không thiếu nhu cầu đầu tư. Theo Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được, tổng nhu cầu vốn để phát triển thành phố lên tới khoảng 3,2 triệu tỷ đồng, trong khi ngân sách mới đáp ứng khoảng 1,2 triệu tỷ đồng.

Vấn đề hiện nay không nằm ở thiếu vốn, mà nằm ở khả năng hấp thụ vốn và năng lực thực thi của bộ máy. Giám đốc Sở Tài chính TP Hồ Chí Minh Hoàng Vũ Thảnh cho rằng để hoàn thành mục tiêu giải ngân cả năm đạt 100%, các sở ngành, địa phương và chủ đầu tư phải triển khai quyết liệt hơn nữa các giải pháp phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công theo chỉ đạo của Chính phủ và UBND thành phố. Ông Hoàng Vũ Thảnh nhấn mạnh cần thay đổi cách điều hành, lấy hiệu quả công việc và kết quả đầu ra làm thước đo đánh giá năng lực cán bộ, công chức và người đứng đầu.

Quan điểm này phản ánh đúng thực tế tồn tại nhiều năm qua tại TP Hồ Chí Minh. Không ít dự án có vốn nhưng chậm triển khai do thủ tục kéo dài, giải phóng mặt bằng vướng mắc, phối hợp liên ngành thiếu hiệu quả và đặc biệt là tâm lý e ngại trách nhiệm trong một bộ phận cán bộ thực thi. Theo ông Hoàng Vũ Thảnh, thành phố sẽ áp dụng phương châm "quyết tại chỗ, tháo gỡ tại chỗ", nhất là ở khâu bồi thường giải phóng mặt bằng, lĩnh vực được xem là nút thắt lớn nhất của đầu tư công hiện nay.

Ở góc độ chuyên gia, TS Trương Minh Huy Vũ cho rằng TP Hồ Chí Minh muốn đạt mục tiêu tăng trưởng cao thì không thể tiếp tục triển khai đầu tư công theo cách truyền thống. Thành phố cần phân cấp mạnh hơn trong quản lý tài chính, tổ chức bộ máy và nhân sự để tăng tính chủ động cho cơ sở. Nếu không cải cách cơ chế thực thi thì dù có nguồn vốn lớn, đầu tư công vẫn khó tạo đột phá cho nền kinh tế.

Một đề xuất đáng chú ý khác của TS Trương Minh Huy Vũ là TP Hồ Chí Minh cần khai thác hiệu quả quỹ đất dọc các tuyến metro, vành đai và các trục giao thông lớn để tạo thêm nguồn lực đầu tư. Đây được xem là hướng đi quan trọng trong bối cảnh ngân sách nhà nước không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu phát triển hạ tầng khổng lồ của đô thị hơn 10 triệu dân.

Thực tế cho thấy, điều TP Hồ Chí Minh cần nhất lúc này không phải thêm cơ chế trên giấy, mà là tốc độ hành động trong thực tế. Việc thành lập Ban Quản lý dự án cấp xã, phường là bước đi cần thiết, nhưng để bộ máy mới vận hành hiệu quả thì trách nhiệm cá nhân phải được xác lập rõ ràng hơn. Quyết định cắt vốn đối với đơn vị giải ngân chậm của lãnh đạo TP Hồ Chí Minh được xem là động thái mạnh tay chưa từng có trong nhiều năm trở lại đây. Đây không chỉ là biện pháp kỹ thuật về ngân sách mà còn là thông điệp về kỷ luật điều hành.

Nếu cơ chế này được thực hiện nghiêm túc, áp lực sẽ buộc các địa phương và chủ đầu tư phải chủ động hơn thay vì chờ đợi hoặc né tránh trách nhiệm. 6 tháng cuối năm sẽ là giai đoạn bản lề đối với mục tiêu tăng trưởng của TP Hồ Chí Minh. Khi đầu tư công được khơi thông, không chỉ hàng loạt công trình trọng điểm được thúc đẩy mà niềm tin của doanh nghiệp và nhà đầu tư cũng sẽ được củng cố.

Điều quan trọng nhất lúc này là TP Hồ Chí Minh phải biến quyết tâm chính trị thành tốc độ thực thi thực tế. Bởi với nền kinh tế đầu tàu của cả nước, mỗi đồng vốn đầu tư công chậm giải ngân không chỉ là nguồn lực bị đình trệ, mà còn là cơ hội phát triển bị bỏ lỡ.