TP Hồ Chí Minh đánh giá kết quả một năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp

Ngày 28/5, Thành ủy TP Hồ Chí Minh đã tổ chức hội nghị sơ kết một năm mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh - Trần Lưu Quang - chủ trì hội nghị.

Gần dân - sát dân hơn

Báo cáo tại hội nghị, Phó Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh - Văn Thị Bạch Tuyết - nhận định, qua một năm vận hành, phương thức điều hành của thành phố đã thể hiện rõ nét tính "hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả". Điểm sáng lớn nhất chính là việc phân định rõ thẩm quyền, giúp các cấp cơ sở không còn rơi vào tình trạng "chờ lệnh" hay phải xin ý kiến lòng vòng qua nhiều tầng nấc trung gian như trước đây. Sự chủ động này đã góp phần rút ngắn đáng kể thời gian xử lý công việc, từ đó nâng cao chất lượng phục vụ trực tiếp cho người dân và cộng đồng doanh nghiệp.

Việc triển khai mô hình "một cửa - một quyết định - một đầu mối chịu trách nhiệm" kết hợp với các dịch vụ công trực tuyến toàn trình đã thay đổi diện mạo của bộ máy hành chính. Thành phố không chỉ dừng lại ở việc số hóa hồ sơ mà còn tạo ra bước đột phá khi áp dụng giải quyết hồ sơ phi địa giới hành chính. Cơ chế này cho phép người dân thực hiện các thủ tục tại bất kỳ đâu trên địa bàn, không bị giới hạn bởi nơi cư trú, giúp tiết kiệm tối đa thời gian và chi phí đi lại. Đây là minh chứng rõ nét cho cam kết xây dựng một nền hành chính phục vụ, lấy người dân làm trung tâm.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh - Nguyễn Mạnh Cường, với tư cách là đô thị đặc biệt và trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, áp lực công việc hành chính tại Thành phố là rất lớn. Yêu cầu quản trị ngày càng phức tạp đòi hỏi bộ máy phải vận hành thông suốt. Thực tế cho thấy, việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đã giúp giảm đáng kể áp lực cho các cơ quan Trung ương, đồng thời tạo điều kiện để chính quyền thành phố tự tin hơn trong việc chỉ đạo, điều hành phát triển kinh tế - xã hội.

Đáng chú ý, cơ chế này đã giúp hình thành tư duy quản trị mới theo hướng "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương tự chịu trách nhiệm". Điều này đặc biệt có ý nghĩa với cấp xã, phường - cấp cơ sở trực tiếp tiếp xúc và giải quyết những bức xúc, nhu cầu thường nhật của nhân dân. Khi thẩm quyền được trao tận tay, tính chủ động được phát huy, các vấn đề phát sinh tại cơ sở được giải quyết nhanh chóng hơn, tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm lên cấp trên.

Bên cạnh những cải cách về thủ tục, hiệu quả của mô hình mới còn được cụ thể hóa bằng các chính sách an sinh xã hội thiết thực. Trong năm qua, thành phố đã triển khai đồng bộ các chương trình khám sức khỏe miễn phí cho người dân, miễn phí vé xe buýt cho các đối tượng ưu tiên và đẩy nhanh tiến độ của ít nhất 200 công trình trọng điểm. Những dự án hạ tầng chiến lược này không chỉ chào mừng các ngày lễ lớn mà còn tạo ra sức lan tỏa, trở thành động lực tăng trưởng mạnh mẽ, cải thiện trực tiếp chất lượng sống của cư dân thành phố.

Hoàn thiện bộ máy - chiêu mộ nhân tài

Mặc dù đạt được nhiều kết quả khả quan, hội nghị cũng thẳng thắn nhìn nhận những điểm nghẽn đang kìm hãm hiệu quả thực chất của mô hình chính quyền hai cấp. Ông Nguyễn Mạnh Cường chỉ ra thực trạng: thẩm quyền được mở rộng nhưng nguồn lực về nhân sự và ngân sách tại cấp cơ sở chưa được phân bổ tương ứng. Tại các địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh, dân số đông, khối lượng hồ sơ phát sinh lớn, việc áp dụng chung một định mức biên chế đang gây ra tình trạng quá tải nghiêm trọng, tạo áp lực nặng nề lên đội ngũ cán bộ tham mưu.

Ngoài ra, việc kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan Trung ương và địa phương, giữa các ngành vẫn còn hạn chế. Nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành chưa đồng bộ khiến địa phương vẫn phải yêu cầu người dân, doanh nghiệp bổ sung giấy tờ để xác minh thông tin, ảnh hưởng đến hiệu quả thực chất của cải cách hành chính. Từ thực tế này, lãnh đạo UBND Thành phố kiến nghị tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với phân bổ đầy đủ nguồn lực về biên chế, tổ chức bộ máy, ngân sách, hạ tầng công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu dùng chung.

Phát biểu kết luận hội nghị, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang cho rằng, dù thời gian đầu triển khai gặp nhiều khó khăn nhưng sau một năm, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã đạt những kết quả rất tích cực. Ông nhấn mạnh việc ứng dụng hệ thống VNeID đã góp phần thay đổi căn bản phương thức quản lý truyền thống, tạo thuận lợi tối đa cho người dân trong giải quyết thủ tục hành chính. "Thực tế, chúng ta đã nỗ lực cắt giảm được khoảng 30 - 40% thủ tục và sẽ tiếp tục đẩy mạnh tỷ lệ này theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ".

Người đứng đầu Thành ủy yêu cầu toàn hệ thống chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị phát triển, từ tư duy "siết chặt", "xin - cho" sang tư duy hỗ trợ và đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp. Thời gian tới thành phố sẽ tiếp tục rà soát, điều chỉnh đội ngũ cán bộ, lãnh đạo ở các cấp nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành thực tế. Việc rà soát được thực hiện cả ở cấp thành phố lẫn xã, phường.

Theo Nghị quyết 09 vừa được ban hành, TP Hồ Chí Minh sẽ được tăng tối đa khoảng 20% tổng biên chế, tương đương khoảng 4.000 công chức và 25.000 viên chức. Ngoài ra, thành phố đã sắp xếp lại lực lượng không chuyên trách cấp xã với 995 người có thể trở thành công chức, viên chức; đồng thời có thêm 408 người được hợp đồng trở lại theo tinh thần Nghị quyết 57, chủ yếu trong lĩnh vực khoa học công nghệ, chuyển đổi số và công nghệ thông tin. Việc phân bổ biên chế sẽ căn cứ vào khối lượng công việc thực tế ở từng địa phương, không thực hiện cào bằng giữa các xã, phường. Bí thư Thành ủy yêu cầu việc tuyển chọn nhân sự phải dựa trên năng lực, ưu tiên sinh viên tốt nghiệp xuất sắc và các chuyên gia giàu kinh nghiệm; khuyến khích thi tuyển minh bạch để tránh tình trạng "gửi gắm".

Công tác đào tạo cán bộ cũng phải bồi dưỡng theo hướng thực chất, "cầm tay chỉ việc", tránh học hình thức chỉ để lấy bằng hoặc "chụp ảnh lưu niệm". "Đội ngũ cán bộ phải làm chủ công nghệ để nâng cao hiệu quả xử lý hồ sơ, giảm phiền hà cho người dân và doanh nghiệp", Bí thư nhấn mạnh. Ông cũng khuyến khích các địa phương chủ động trao đổi kinh nghiệm, những "mẹo" hay hoặc cách làm sáng tạo trong xử lý các tình huống khó khăn như đền bù, giải phóng mặt bằng từ những đơn vị lân cận đã thực hiện tốt.

"Với những cơ chế đặc thù hiện có và sự kỳ vọng vào Luật đô thị đặc biệt sắp tới, TP Hồ Chí Minh sẽ áp dụng các cơ chế tài chính để cân bằng lại thu nhập cho hài hòa giữa cán bộ thành phố và xã, phường, giúp đội ngũ an tâm cống hiến" - ông Trần Lưu Quang cho biết.