Trách nhiệm khi sử dụng AI để định danh điện tử

Sáng nay (4/11), Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Định danh và Xác thực điện tử. Một trong những điểm mới của dự thảo Luật là quy định về việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động định danh và xác thực điện tử.

Trí tuệ nhân tạo có thể được ứng dụng trong định danh điện tử của nhiều lĩnh vực khác nhau như mở tài khoản ngân hàng, thực hiện giao dịch trực tuyến, sử dụng các dịch vụ số. Điều này giúp quá trình xác thực nhanh chóng, thuận tiện hơn, tuy nhiên cũng đặt ra yêu cầu phải có những quy định pháp lý rõ ràng để bảo đảm tính chính xác, an toàn và quyền lợi của người sử dụng.

Nhà báo Nguyễn Tất Hồng Dương (Tổng Biên tập Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam) cho biết: "Một trong những vấn đề đáng lo ngại trên không gian mạng hiện nay là ngày càng khó phân biệt đâu là thật, đâu là giả. Một tài khoản có thể mạo danh người quen, một website có thể giả mạo ngân hàng. Thậm chí, hình ảnh và giọng nói của mỗi chúng ta cũng có thể bị làm giả bằng trí tuệ nhân tạo. Điều này đặt ra yêu cầu phải có những cơ chế xác thực độ tin cậy".

Khoản 4 Điều 43 của dự thảo Luật Định danh và Xác thực điện tử quy định, đơn vị quản lý hệ thống AI sẽ chịu trách nhiệm về tính chính xác kỹ thuật, còn đơn vị sử dụng kết quả định danh sẽ chịu trách nhiệm cuối cùng. 

Một số chuyên gia đặt câu hỏi: Nếu AI xác thực sai, dẫn đến người dân bị mất tiền, bị khóa tài khoản hoặc bị đánh cắp danh tính, thì trách nhiệm cụ thể thuộc về bên nào? Đặc biệt, khi đơn vị sử dụng kết quả xác thực không trực tiếp phát triển hay kiểm soát thuật toán AI.

Luật sư Nguyễn Ngọc Hùng (Trưởng Văn phòng Luật sư Kết Nối) nhận định: "Một kết quả xác thực sai có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như thuật toán AI chưa chính xác, dữ liệu đầu vào không đầy đủ, hệ thống nhận diện sai lệch hoặc quy trình vận hành dịch vụ của đơn vị cung cấp không đảm bảo".

Ông Nguyễn Bình Minh (Hội đồng Tư vấn cấp cao Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam) cho rằng giống như chúng ta mua một công cụ về dùng và nó xảy ra tai nạn. Đó là do chúng ta sử dụng công cụ đấy sai. Người sử dụng đó phải chịu trách nhiệm, không thể đổ cho đơn vị sản xuất ra công cụ, trong trường hợp không phải là lỗi kỹ thuật của họ.

Việc quy định rõ các bên liên quan và trách nhiệm khi ứng dụng AI trong xác thực danh tính là vấn đề cần được làm rõ, để tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm khi xảy ra sự cố, đồng thời bảo đảm người dân có cơ sở yêu cầu khắc phục và bồi thường thiệt hại.