Tranh chấp khoản nợ 40 tỷ: từ dân sự đến án hình sự

Vay nợ 40 tỷ: từ tranh chấp dân sự đến vụ án hình sự

Ngày 29/6, TAND TP Đà Nẵng đưa ra xét xử bị cáo Lê Thị Nhạn, 42 tuổi, ngụ phường Ngũ Hành Sơn, về tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.

Theo cáo trạng, Nhạn bị cáo buộc chiếm đoạt hơn 40,8 tỷ đồng của bà T.T.H. trong quá trình hai bên vay mượn tiền. Trước đó, tại phiên tòa ngày 29/5, bị cáo và bị hại cùng có đơn xin hoãn. Luật sư bảo vệ quyền lợi cho bị hại cũng vắng mặt. Hội đồng xét xử sau đó quyết định hoãn phiên tòa.

Theo cáo trạng, từ tháng 4/2019 đến tháng 7/2020, bà H. nhiều lần cho Nhạn mượn tiền bằng hình thức chuyển khoản hoặc giao tiền mặt. Dù số tiền giao dịch lớn, hai bên chủ yếu trao đổi qua điện thoại hoặc tin nhắn, không lập hợp đồng hoặc văn bản xác nhận tại thời điểm vay.

Ngày 29/8/2020, bà H. cùng chồng và chị gái đến nhà riêng của Nhạn để chốt khoản tiền còn nợ. Tại đây, bà Trần Thị Hg., chị ruột của bà H., viết 5 giấy mượn tiền để bà H. và Nhạn cùng ký. Ông H.T.A., chồng bà H., ký vào các giấy này với tư cách người làm chứng. Các giấy mượn tiền ghi thời gian vay từ ngày 15/7/2019 đến ngày 5/2/2020, với tổng số tiền 40,8 tỷ đồng.

Cũng theo cáo trạng, trong thời gian trên, bà H. đã cho Nhạn mượn tổng cộng 101,2 tỷ đồng qua chuyển khoản và tiền mặt. Nhạn đã trả 73,8 tỷ đồng, gồm 60,4 tỷ đồng tiền gốc và 13,4 tỷ đồng tiền lãi. Cáo trạng xác định số tiền gốc Nhạn còn nợ là 40,8 tỷ đồng, tương ứng tổng số tiền ghi trong 5 giấy mượn tiền. Do Nhạn không trả nợ đúng hạn, ngày 26/10/2020, bà H. khởi kiện dân sự ra tòa án. Trong quá trình tòa án giải quyết, Nhạn gửi đơn tố cáo bà H. cùng chồng và chị gái có hành vi cưỡng đoạt tài sản thông qua việc đe dọa, ép buộc Nhạn ký 5 giấy mượn tiền và cho vay lãi nặng.

Vụ việc sau đó được tòa án chuyển đến Công an TP Đà Nẵng để giải quyết. Bà H. cũng gửi đơn tố cáo Nhạn về hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Qua điều tra, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Đà Nẵng nhận định hành vi của Nhạn không cấu thành tội Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.

Ngày 10/4/2023, Công an TP Đà Nẵng ban hành quyết định không khởi tố vụ án hình sự đối với các đơn tố giác của Nhạn và bà H. Hơn một năm sau, cơ quan điều tra phục hồi điều tra và khởi tố vụ án Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Nhạn bị khởi tố bị can và bắt tạm giam từ ngày 6/11/2024.

Theo kết luận điều tra, Nhạn nợ bà H. 40,8 tỷ đồng nhưng đã xóa các tin nhắn trao đổi liên quan việc vay mượn và khai rằng đã trả hết số tiền vay. Cơ quan điều tra cũng xác định Nhạn ký đơn có nội dung không đúng sự thật liên quan 5 giấy mượn tiền để tố cáo bà H. Theo quan điểm của cơ quan điều tra, các hành vi này nhằm chiếm đoạt số tiền 40,8 tỷ đồng.

Luật sư đề nghị làm rõ căn cứ xác định hành vi gian dối

Sau khi nhận kết luận điều tra và cáo trạng, gia đình Nhạn gửi đơn kêu cứu, cho rằng vụ án có dấu hiệu hình sự hóa quan hệ kinh tế, dân sự. Theo nội dung đơn, gia đình Nhạn cho rằng cơ quan điều tra chưa làm rõ thời gian, địa điểm, số lần giao nhận tiền và số tiền cụ thể trong từng lần giao nhận. Gia đình cho rằng việc xác định Nhạn nhận 40,8 tỷ đồng chủ yếu dựa vào lời khai của bà H. và người làm chứng. Gia đình cũng không đồng ý với nhận định cho rằng việc Nhạn tố cáo bà H. là hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tiền. Theo gia đình, việc tố cáo là quyền của công dân và cần được cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết theo quy định.

Khi thụ lý vụ án dân sự đòi tiền, TAND quận Ngũ Hành Sơn trước đây nhận thấy vụ việc có dấu hiệu hình sự và chuyển hồ sơ sang cơ quan công an để điều tra, làm rõ. Trong giai đoạn này, bà H. gửi đơn tố cáo Nhạn có hành vi lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Sau đó, Nhạn tố cáo bà H. cùng chồng và chị gái có hành vi cưỡng đoạt tài sản và cho vay lãi nặng. Đối với việc vay mượn tiền, gia đình Nhạn cho rằng các bên chưa thống nhất được số tiền thực tế. Gia đình cũng khẳng định trong suốt quá trình giải quyết vụ việc, Nhạn không bỏ trốn và có khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ.

Theo luật sư Nguyễn Thị Thanh Thế, Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh, kết luận điều tra và cáo trạng thể hiện lời khai của Nhạn và bà H. còn khác nhau về việc giao nhận hơn 40,8 tỷ đồng tiền mặt. Luật sư cho rằng cơ quan điều tra cần trích lục toàn bộ tin nhắn giữa Nhạn và bà H. từ tháng 4/2019 đến tháng 7/2020 để làm rõ quá trình giao dịch. Theo luật sư, cơ quan điều tra cần làm rõ thời gian, địa điểm, số lần giao nhận và số tiền trong từng lần giao nhận.

Luật sư cho rằng việc xác định Nhạn nhận 40,8 tỷ đồng chủ yếu dựa vào lời khai, tin nhắn do bà H. cung cấp và lời khai của người làm chứng là nhân viên của bà H. cần được xem xét cùng các chứng cứ khác. Đối với việc tố giác tội phạm của Nhạn, luật sư cho rằng đây là quyền của công dân được pháp luật bảo vệ. Theo luật sư, cơ quan tố tụng cần làm rõ nội dung tố cáo của Nhạn đối với bà H. cùng chồng và chị gái có căn cứ hay không, trước khi đánh giá việc tố cáo trong tổng thể vụ án./.