Trục Quốc lộ 1A mở lối cho cửa ngõ phía Nam Thủ đô: Những bước khởi đầu ở cơ sở

Kỳ vọng cú hích lớn cho khu vực phía Nam Hà Nội

Trục Quốc lộ 1A dài khoảng 36,3 km, mặt cắt 90 m, sẽ kết nối trung tâm Thủ đô với các tỉnh phía Nam và vùng duyên hải, đi qua 18 phường, xã của Hà Nội. Trong đó, đoạn 1,49 km qua phường Định Công, TP Hà Nội là nơi hội tụ nhiều yếu tố của bài toán đô thị: dân cư đông, ga đường sắt, các tuyến vành đai. Cách địa phương này bước vào giải phóng mặt bằng đang được nhìn như một phép thử cho toàn tuyến.

Ngày 30/6/2026, Hà Nội phê duyệt dự án trục không gian Quốc lộ 1A gắn với chỉnh trang, tái thiết đô thị theo phương thức PPP, hợp đồng BT, đoạn từ Vành đai 1 đến nút giao Cầu Giẽ. Theo Nghị quyết 19/NQ-HĐND ngày 11/5/2026, tuyến đường dài khoảng 36,3 km, mặt cắt ngang điển hình 90 m với 10 làn xe trên tuyến chính và 6 làn trên các đường gom, có 11 nút giao chính, hạ tầng dự kiến hoàn thành trong năm 2027. Nhìn trên bản đồ, đó là một trục xuyên suốt từ Kim Liên, Bạch Mai, Phương Liệt, Tương Mai, Định Công, Hoàng Mai, Hoàng Liệt, Yên Sở, qua Thanh Trì, Thường Tín đến Phú Xuyên. Như mọi công trình tuyến, thành công của cả trục phụ thuộc vào từng đoạn nhỏ, trong đó có phường Định Công, TP Hà Nội, nơi tuyến đi qua với chiều dài 1,49 km.

Định Công nằm giữa Vành đai 2,5 và Vành đai 3, hai tuyến vành đai nằm trong số các trục giao thông chính mà Quốc lộ 1A mới sẽ kết nối. Đoạn tuyến qua phường dài 1,49 km, từ tim đường Vành đai 2,5 đến tim đường Nguyễn Hữu Thọ, thu hồi 92.243,2 m² đất, khoảng 9,2 ha. Trong đó, khoảng 120 hộ gia đình có đất ở bị thu hồi với diện tích khoảng 5.700 m²; 5 tổ chức, trong đó có Ga Giáp Bát, với khoảng 48.900 m²; và khoảng 37.600 m² đất công do phường quản lý, gồm 32.057,8 m² đất giao thông đường Giải Phóng và 5.545,1 m² đất đường ngõ xóm, trụ sở Công an phường Đại Kim (cũ). Một đoạn ngắn, nhưng hội đủ nhiều loại đối tượng: hộ dân, cơ quan, doanh nghiệp, ga đường sắt, đất công.

Ông Bùi Thanh Minh, Giám đốc Ban Quản lý dự án Đầu tư - Hạ tầng phường Định Công, đánh giá khi tuyến hoàn thiện, cùng các hợp phần kết nối Vành đai 2, 2,5, 3, 3,5 và 4, khu vực sẽ có mạng lưới giao thông huyết mạch, đồng bộ; các điểm nghẽn ở phía Nam thành phố sẽ được giải quyết triệt để. Với riêng Định Công, ông kỳ vọng địa phương sẽ thụ hưởng nhiều giá trị từ sự kết nối này, từ hạ tầng đô thị, an sinh xã hội đến cơ hội phát triển thương mại, dịch vụ: "Đây sẽ là cú hích lớn cho kinh tế địa phương và toàn bộ khu vực phía Nam Hà Nội".

Bắt đầu bằng mốc giới, hồ sơ và đối thoại

Thay vì chờ đến khi có quyết định thu hồi, Định Công chọn cách chuẩn bị từng lớp. Ngày 21/5/2026, biên bản xác định mốc giới phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được lập cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường. Ngày 12/6/2026, UBND phường ban hành Kế hoạch số 264/KH-UBND về thu hồi đất, phân công rõ UBND, Ủy ban MTTQ, Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị, Ban Quản lý dự án Đầu tư – Hạ tầng, Công an phường và chủ đầu tư, đồng thời chia mốc thời gian cho từng bước từ họp với người có đất, điều tra, đo đạc, kiểm đếm, lập và thẩm định phương án, đến quyết định thu hồi và nhận mặt bằng. Thông báo thu hồi đất được ban hành với 111 hộ và 5 tổ chức ở đợt đầu, niêm yết công khai theo các Thông báo số 548/TB-UBND (ngày 3/8) và 636/TB-UBND (ngày 14/8).

Kết quả bước đầu là những con số cụ thể. Đến ngày 23/9, 120/120 hộ đã được điều tra, đo đạc, kiểm đếm; 41 hộ đang bước vào công khai dự thảo phương án, lấy ý kiến và đối thoại; 79 hộ còn lại dự kiến công khai trong tháng 10. Với các tổ chức, hồ sơ đang được hoàn thiện, dự kiến phê duyệt phương án trong tháng 10. Với phần đất giao thông đường Giải Phóng rộng 32.057,8 m², phường dự kiến công khai, phê duyệt trước ngày 4/10. Để bảo đảm đúng quy trình và quyền lợi của những hộ cần thêm thời gian hoàn thiện hồ sơ, phường đã chủ động đề nghị Thành phố cho phép hoàn thành giải phóng mặt bằng đến hết tháng 12/2026.

Bài toán khó nhất được nhận diện rõ. Theo ông Minh, đó là khu vực ga Giáp Bát, nơi hạ tầng kỹ thuật đường sắt rộng hơn 35.000 m²; việc di chuyển ga và các công trình ngầm, nổi kỹ thuật được Thành phố giao chủ đầu tư lập phương án và tổ chức thực hiện, còn phường cam kết đồng hành, hỗ trợ tối đa trong khâu khảo sát để bảo đảm tiến độ chung. Từ Định Công nhìn ra toàn tuyến, có thể thấy một nguyên tắc chung: việc lớn của một trục đường 36,3 km được giải bằng từng việc nhỏ, làm đúng quy trình, có phân công, có mốc thời gian, và có sự phối hợp giữa chính quyền, chủ đầu tư và người dân.