Trục Quốc lộ 1A: Phát huy vai trò của hệ thống chính trị ở cơ sở

Khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành, phường trở thành đơn vị trực tiếp tổ chức giải phóng mặt bằng. Với phường Định Công, TP Hà Nội, khối lượng không nhỏ: cùng lúc với trục Quốc lộ 1A (1,49 km, 92.243,2 m², khoảng 120 hộ dân và 5 tổ chức), phường triển khai dự án hạ tầng khu đô thị Bắc Đại Kim mở rộng (110.799 m², liên quan 575 hộ), ô đất D1/QP2 (7.458 m², 83 hồ sơ) và đường giao thông quanh hồ Linh Đàm giai đoạn 1 (106,09 ha, đã hoàn thành gần trọn vẹn với 105,60914 ha). 

Với trục Quốc lộ 1A dài 36,3 km đi qua 18 phường, xã và hạ tầng phải hoàn thành trong năm 2027, mỗi phường có tuyến đi qua đều là một mắt xích, và cách làm của Định Công có ý nghĩa tham khảo.

Chia việc, làm cuốn chiếu, xác minh từng hồ sơ

Ông Phùng Công Thắng, Tổ trưởng Tổ giải phóng mặt bằng, cho biết Tổ chia ba nhóm chuyên trách: hai nhóm phụ trách khoảng 120 hộ dân, mỗi nhóm 60 hộ, một nhóm phụ trách khối cơ quan, tổ chức. Cách làm là cuốn chiếu: "Hồ sơ hoàn thiện đến đâu thì thẩm định, công khai và trình phê duyệt đến đó", ông nói; dù mới xong 10 hay 20 hộ cũng lập ngay dự thảo, không chờ dồn ứ. Nhiều tuần liền, cán bộ tổ công tác làm việc cả thứ Bảy, Chủ nhật để kịp tiến độ. Quy trình được thực hiện tuần tự: thông báo gửi tới hộ dân để thu thập hồ sơ, ban hành thông báo thu hồi đất, điều tra, đo đạc, kiểm đếm, rồi xác định thời điểm hình thành công trình, nguồn gốc đất và nhân khẩu thực tế để lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Khâu tốn công nhất là hồ sơ nguồn gốc đất. Có hộ giữ giấy tờ qua năm tháng, gặp thiên tai mà thất lạc. Phường tra cứu hồ sơ lưu trữ, liên hệ Văn phòng Đăng ký đất đai Hà Nội và Chi nhánh Hoàng Mai để xác minh; họp khu dân cư, hỏi ý kiến các bậc cao niên sống lâu năm làm nhân chứng; phối hợp Công an và bộ phận địa chính - đô thị xác minh hộ còn nhà, đất ở nào khác trên địa bàn hay không. Theo quy định hiện hành, thời hạn từ khi thông báo thu hồi đất là 60 ngày với đất nông nghiệp và 120 ngày với đất phi nông nghiệp, vì vậy để bảo đảm đúng quy trình và quyền lợi của người dân, phường đã đề nghị Thành phố cho phép hoàn thành giải phóng mặt bằng dự án đến hết tháng 12/2026.

Từ chi bộ đến tổ liên gia

Nếu bộ phận chuyên môn lo hồ sơ thì hệ thống chính trị cơ sở lo lòng tin. Tổ dân phố số 16, hợp nhất từ các tổ 1, 2 và 42 cũ với 1.577 hộ, có 46 hộ (tổ 1 cũ) và hơn 70 hộ (tổ 42 cũ) nằm trong phạm vi dự án. Chi bộ quán triệt ngay trong buổi sinh hoạt đầu tiên của tháng 4, đưa dự án thành nội dung trọng tâm của các cuộc họp sau đó. Trong khu dân cư, 12 đảng viên thuộc diện giải phóng mặt bằng cùng khoảng 30 đảng viên sinh hoạt theo Quy định 213 đóng vai trò hạt nhân, gương mẫu đi đầu. "Cầu nối chính là toàn bộ hệ thống chính trị tại cơ sở: từ Chi ủy, Chi bộ, Ban Công tác Mặt trận, Tổ dân phố đến các chi hội đoàn thể và các tổ liên gia", ông Nguyễn Tiến, Bí thư Chi bộ, cho biết.

Ở tuyến đầu, công tác dân vận được làm bằng sự kiên trì. Tổ lập nhóm Zalo chung và một nhóm riêng cho các hộ thuộc diện giải phóng mặt bằng, mọi câu trả lời đều căn cứ văn bản chính thức để thông tin đồng nhất. "Có những hôm 12 giờ đêm, thậm chí gần 1 giờ sáng, hay sáng sớm từ 5 giờ rưỡi, 6 giờ sáng, người dân đã gọi điện thoại hỏi tôi dồn dập về dự án", ông Nguyễn Xuân Thanh, Trưởng Ban Công tác Mặt trận Tổ dân phố số 16 kể. Ông giải thích qua điện thoại, rồi mang văn bản đến tận nhà. Còn Tổ trưởng Nguyễn Kim Phan chọn cách quen thuộc: "đi đến từng ngõ, gõ từng nhà để vận động, giải thích cho bà con hiểu rõ tầm quan trọng của việc mở rộng Quốc lộ 1A". Theo đánh giá của khu dân cư, các hộ đều đồng thuận với chủ trương; buổi gặp mặt tại trụ sở phường, nơi bà con được xem phối cảnh dự án, để lại không khí phấn khởi.

Sự đồng hành của chủ đầu tư cũng là một mắt xích quan trọng. Ông Bùi Thanh Minh, Giám đốc Ban Quản lý dự án Đầu tư - Hạ tầng phường, cho biết: "Chúng tôi đánh giá rất cao sự chuyên nghiệp và tinh thần làm việc quyết liệt, bám sát chỉ đạo của Thành phố từ phía chủ đầu tư". Theo ông, ba yếu tố tạo nên đồng thuận là bảo đảm quyền lợi hợp pháp, chính đáng của người dân, thủ tục công khai, minh bạch, và sẵn sàng đối thoại trực tiếp khi có ý kiến trái chiều. 

Đến ngày 23/9, 120/120 hộ đã được đo đạc, kiểm đếm; 41 hộ đang công khai phương án; 79 hộ dự kiến công khai trong tháng 10. Với Định Công, đó là nền tảng để bước vào chặng nước rút của quý IV, và cũng là kinh nghiệm để các địa bàn khác trên trục Quốc lộ 1A tham khảo.