Trung Quốc: Khi tin giả đánh vào nỗi sợ

Thông tin sai lệch về những vấn đề gần gũi với đời sống có thể nhanh chóng gây lo lắng và thúc đẩy người dùng mạng xã hội chia sẻ khi chưa kiểm chứng. Bộ Công an Trung Quốc vừa công bố 10 vụ tin giả điển hình trong năm 2026 nhằm nâng cao nhận thức của người dân.

Trong một vụ việc, một cô gái khiếm thị họ Giang đăng video nói rằng cô bị người đi xe đạp điện ngược chiều đâm khi đang đi bộ trên vỉa hè, sau đó còn bị lăng mạ. Đoạn video thu hút sự chú ý của cộng đồng mạng. Tuy nhiên, theo điều tra của công an Bắc Kinh, sự việc do hai người dàn dựng để thu hút lượt xem.

Trước đó, tại tỉnh Phúc Kiến xuất hiện bài đăng nói rằng một trường trung học yêu cầu học sinh ký cam kết tự nguyện hiến tạng. Dù chưa được kiểm chứng, thông tin này đã có hơn 20.000 lượt chia sẻ trong thời gian ngắn. Điều tra cho thấy người đăng đã chỉnh sửa thông tin liên quan đến hiến tạng, dựng thành nội dung sai sự thật để thu hút người theo dõi.

Tại tỉnh Hắc Long Giang, một thông báo giả về nguy cơ xảy ra trận lũ “trăm năm có một” tại hồ chứa được đăng đúng thời điểm mưa lũ, gây hoang mang cho người dân địa phương.

Theo Văn phòng Thông tin Internet Quốc gia Trung Quốc, tin giả liên quan đến trẻ em, sức khỏe, tài sản và an toàn cá nhân dễ thu hút sự chú ý vì đánh vào tâm lý tránh rủi ro. Khi thông tin chưa rõ ràng, sự lo lắng và tâm lý đám đông có thể khiến người dùng chia sẻ nội dung chưa được kiểm chứng.

Bộ Công an Trung Quốc cho biết các đối tượng đã xuyên tạc sự thật, cắt ghép hoặc sử dụng AI để tung tin giả về tai nạn, an toàn, kinh tế và đời sống lên mạng xã hội. Cơ quan này đã xử lý 11.000 vụ việc liên quan từ đầu năm đến nay.

Theo Văn phòng Thông tin Internet Quốc gia Trung Quốc, tin giả về thiên tai có thể gây hoảng loạn, dẫn đến tích trữ hàng hóa, sơ tán hoặc di chuyển không cần thiết, thậm chí cản trở công tác cứu hộ. Tin giả về dịch bệnh và y tế có thể khiến người dân hiểu sai chính sách, gây thiệt hại kinh tế. Ở phạm vi rộng hơn, thông tin sai lệch có thể làm sai lệch nhận thức và ảnh hưởng đến trật tự xã hội.

Để phát hiện sớm tin giả, Trung Quốc yêu cầu các nền tảng tăng cường giám sát, tự kiểm tra và gắn nhãn nội dung, đồng thời siết chặt việc xử lý hành vi giả mạo danh tính, mạo danh cơ quan nhà nước hoặc người có uy tín và hoạt động mua bán thông tin trên mạng. Khi tin giả xuất hiện, cơ quan chức năng và chính quyền địa phương được yêu cầu nhanh chóng cung cấp thông tin chính thống, xử lý tài khoản phát tán. Các cơ quan cũng định kỳ công khai những tin giả đã bị xử lý.

Trung Quốc cũng xây dựng cẩm nang hướng dẫn người dân nhận diện, báo cáo tin giả và mở khu vực riêng để tiếp nhận báo cáo về nội dung giả mạo do AI tạo ra hoặc nội dung AI không được gắn nhãn. Người tạo, phát tán tin giả có thể bị xử phạt hành chính; trường hợp nghiêm trọng, có dấu hiệu phạm tội có thể bị xử lý hình sự. Trong chiến dịch “Mạng sạch - 2026”, Bộ Công an Trung Quốc cho biết đã điều tra, xử lý hơn 36.000 vụ án liên quan đến tội phạm mạng từ đầu năm đến nay.

Bên cạnh các biện pháp quản lý, người dùng mạng xã hội được khuyến nghị không vội tin hoặc chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng, nhất là những nội dung đánh vào nỗi sợ và sự lo lắng.