Trung Quốc tăng tốc phát triển hạ tầng AI

Cuộc đua xây dựng hạ tầng cho kỷ nguyên AI

Khi nhắc tới trí tuệ nhân tạo, người ta thường nghĩ tới những chatbot thông minh hay các mô hình AI tạo sinh đang phát triển ngày càng mạnh mẽ hơn. Tuy nhiên, phía sau những ứng dụng đó là một hệ thống hạ tầng khổng lồ gồm các trung tâm dữ liệu và năng lực tính toán vận hành liên tục ngày đêm. Khi nhu cầu tính toán tăng mạnh, cuộc đua xây dựng hạ tầng AI cũng đang nóng lên trên toàn cầu. Và tại Trung Quốc, những trung tâm dữ liệu mới đang mọc lên với tốc độ chưa từng có.

Khi một người tiêu dùng tại Bắc Kinh hay Thượng Hải gọi xe, đặt đồ ăn hoặc tìm kiếm thông tin bằng AI trên điện thoại, những phép tính phía sau câu lệnh đơn giản đó rất có thể đang được xử lý cách hàng nghìn km.

Tại thành phố Khánh Dương, tỉnh Cam Túc, hàng dãy máy chủ đang hoạt động liên tục ngày đêm để đáp ứng nhu cầu tính toán ngày càng tăng của nền kinh tế số. Đến cuối năm ngoái, cụm trung tâm dữ liệu tại đây đã đạt quy mô 114.000 petaflops, trở thành một trong những trung tâm năng lực tính toán lớn nhất Trung Quốc.

Ông Shi Taixu - Trưởng phòng Kinh tế số, Cục Dữ liệu Thành phố Khánh Dương cho biết: "Nhiều doanh nghiệp đang tới Khánh Dương để khảo sát nhu cầu và đặt hàng năng lực tính toán. Năm nay, chúng tôi dự kiến xây dựng thêm 22 tòa nhà trung tâm dữ liệu mới. Đến cuối năm 2026, tổng năng lực tính toán dự kiến vượt 200.000 petaflops".

Không chỉ Khánh Dương, nhiều địa phương khác cũng đang tham gia cuộc đua phát triển hạ tầng dữ liệu nhằm đón đầu làn sóng AI. Tại thành phố Ô Lan Sát Bố thuộc khu tự trị Nội Mông, nhiệt độ trung bình năm chỉ khoảng 4,3 độ C. Điều kiện khí hậu mát mẻ giúp giảm đáng kể chi phí làm mát cho các hệ thống máy chủ hoạt động liên tục. Nhờ lợi thế đó, thành phố với chưa đến 2 triệu dân này hiện đã thu hút 89 dự án trung tâm dữ liệu.

Sự bùng nổ của AI đang thúc đẩy nhu cầu tính toán tăng mạnh. Goldman Sachs dự báo, nhu cầu trung tâm dữ liệu tại Trung Quốc có thể tăng khoảng 20% mỗi năm trong giai đoạn 2025 - 2028.

Theo Bloomberg, các cơ quan quản lý Trung Quốc hiện đang xây dựng kế hoạch phát triển một mạng lưới trung tâm tính toán kết nối trên phạm vi toàn quốc. Một số doanh nghiệp viễn thông Nhà nước lớn như China Mobile và China Telecom được cho là sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc vận hành hệ thống này.

Ông Charlie Dai - Chuyên gia phân tích cấp cao, Forrester Research nêu ý kiến: "Một mạng lưới tính toán thống nhất sẽ giúp tập hợp các nguồn lực đang bị phân tán giữa các khu vực, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận điện toán hiệu năng cao thuận lợi hơn. Việc nâng chiến lược này lên tầm quốc gia cũng giúp bảo đảm sự đồng bộ về chính sách và huy động nguồn vốn".

Không chỉ xây dựng hạ tầng vật lý, kế hoạch này cũng được kỳ vọng tạo thêm động lực cho ngành công nghệ Trung Quốc. Theo Bloomberg, hệ thống trung tâm dữ liệu mới được định hướng ưu tiên sử dụng các công nghệ nội địa, bao gồm chip AI. Đây được xem là một phần trong nỗ lực xây dựng hệ sinh thái hạ tầng AI đồng bộ, phục vụ nhu cầu tính toán ngày càng lớn của nền kinh tế số.

Trung Quốc biến năng lực tính toán thành tài sản tài chính

Sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu đồng nghĩa với việc nhu cầu đầu tư khổng lồ, bởi lẽ các cơ sở hạ tầng này đòi hỏi chi phí xây dựng rất lớn và thời gian hoàn vốn kéo dài.

Theo Bloomberg, các cơ quan quản lý tại Trung Quốc hiện đang thảo luận kế hoạch đầu tư khoảng 2.000 tỷ NDT (tương đương 295 tỷ USD) trong vòng 5 năm tới để phát triển mạng lưới trung tâm dữ liệu và hạ tầng tính toán trên phạm vi toàn quốc. Kế hoạch này hiện chưa được công bố chính thức và vẫn có thể thay đổi.

Cũng theo Bloomberg, nguồn vốn có thể được huy động từ trái phiếu Chính phủ đặc biệt siêu dài hạn, các quỹ đầu tư chiến lược của Nhà nước, cùng vốn vay ngân hàng và nguồn lực tư nhân. Con số này chưa bao gồm các khoản đầu tư riêng từ các doanh nghiệp công nghệ lớn như Alibaba hay Tencent.

Bên cạnh các nguồn vốn truyền thống, Trung Quốc cũng đang thử nghiệm nhiều mô hình mới nhằm biến năng lực tính toán trở thành một loại tài sản có thể giao dịch và huy động vốn trên thị trường.

Một trong những sáng kiến đáng chú ý là mô hình "ngân hàng năng lực tính toán", cho phép doanh nghiệp chia sẻ hoặc cho thuê lượng tài nguyên máy chủ chưa sử dụng, tương tự như việc gửi tiền vào ngân hàng để khai thác hiệu quả hơn nguồn lực nhàn rỗi. Song song với đó, nhiều doanh nghiệp vận hành trung tâm dữ liệu đã phát hành các quỹ đầu tư hạ tầng nhằm huy động vốn từ thị trường để mở rộng hệ thống máy chủ và xây dựng các trung tâm dữ liệu mới. Theo giới chuyên gia, việc tài chính hóa năng lực tính toán không chỉ giúp giải quyết bài toán vốn cho các dự án AI mà còn tạo động lực cho toàn bộ chuỗi cung ứng, từ chip bán dẫn, máy chủ cho tới các doanh nghiệp phát triển ứng dụng trí tuệ nhân tạo.

Bà Zhu Min - Viện trưởng Viện Tư vấn trí tuệ số, Viện Nghiên cứu và Thiết kế Huaxin đưa ra ý kiến: "Thông qua kênh tài chính này, tốc độ luân chuyển vốn của các doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lực tính toán sẽ được cải thiện đáng kể. Nguồn vốn huy động được có thể dùng để đầu tư cho các trung tâm tính toán mới, từ đó đẩy nhanh quá trình xây dựng hạ tầng".

Bài toán điện năng cho cơn khát dữ liệu

Nếu nguồn vốn là điều kiện để mở rộng hạ tầng AI, thì điện năng lại là yếu tố quyết định liệu các trung tâm dữ liệu có thể vận hành hay không.

Theo kênh Al Jazeera, khi cuộc đua AI bước vào giai đoạn xây dựng hạ tầng quy mô lớn, điện năng đang trở thành một lợi thế cạnh tranh ngày càng quan trọng hơn. Hiện Trung Quốc sản xuất lượng điện nhiều hơn gấp đôi của Mỹ, đồng thời vẫn đang tiếp tục mở rộng nhanh các dự án điện gió và điện mặt trời quy mô lớn. Nguồn cung dồi dào cùng chi phí điện thấp hơn đang giúp Trung Quốc có thêm lợi thế trong việc thu hút và vận hành các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo AI.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, một trung tâm dữ liệu quy mô lớn có thể tiêu thụ lượng điện tương đương khoảng 100.000 hộ gia đình. Để đáp ứng nhu cầu này, Trung Quốc đang thúc đẩy chiến lược đưa dữ liệu từ các đô thị ven biển tới các trung tâm tính toán ở khu vực nội địa phía Tây, nơi có nguồn điện dồi dào hơn và chi phí thấp hơn.

Ví dụ như tại Ô Lan Sát Bố, các trung tâm dữ liệu có thể dễ dàng được kết nối với các nguồn điện gió và điện mặt trời ở khu vực lân cận.

Ông Li Chunxiao - Giám đốc Khuôn viên Ô Lan Sát Bố, Công ty Centrin Data cho biết: "Chúng tôi có các tua-bin điện gió và hệ thống điện mặt trời nằm cách dự án trung tâm dữ liệu khoảng 16 km".

Việc đặt trung tâm dữ liệu gần các nguồn năng lượng tái tạo không chỉ giúp bảo đảm nguồn cung điện không bị gián đoạn mà còn góp phần giảm đáng kể chi phí vận hành.

Ông Jing Lirong - Quản lý Trung tâm Năng lực tính toán Khánh Dương, Công ty China Mobile chia sẻ: "Về chi phí điện, chúng tôi có thể tiết kiệm từ 30 đến 50% cho mỗi kWh điện tiêu thụ. Với một trung tâm dữ liệu quy mô trung bình sử dụng khoảng 10 triệu kWh mỗi tháng, số tiền tiết kiệm được mỗi năm có thể đạt từ 30 đến 50 triệu NDT".

Không chỉ tiêu thụ điện, AI hiện cũng đang được sử dụng để hỗ trợ vận hành hệ thống điện. Tại Thâm Quyến, công nghệ AI được ứng dụng để theo dõi và điều phối lưới điện theo thời gian thực.

Bà Chen Renli - Tổng Giám đốc Trung tâm Quản lý nhà máy điện ảo Thâm Quyến nêu ý kiến: "Trong các giờ cao điểm, AI có thể ngay lập tức nhận diện những đường dây truyền tải đang chịu tải lớn hoặc quá tải, đồng thời gửi thông tin tới trung tâm điều khiển để tự động tạo ra các phương án ứng phó phù hợp".

Từ chỗ là động lực làm gia tăng nhu cầu điện năng, AI đang dần trở thành công cụ hỗ trợ quản lý chính hệ thống điện phục vụ cho các trung tâm dữ liệu. Và khi nhu cầu tính toán tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới, bài toán điện năng sẽ ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với tốc độ phát triển của nền kinh tế AI.