Đi cùng sự chuyển dịch từ "ăn cho no" tới "ăn để khoẻ" là sự phát triển của xã hội Việt Nam và rộng hơn là khu vực và thế giới. Trong bức tranh lớn đó, ngành nguyên liệu lương thực và đồ uống Việt Nam đang đứng trước cơ hội để bước lên chuỗi giá trị mới (Ảnh minh hoạ).
Thực phẩm không còn chỉ để "ăn no"
Từ nhiều năm nay, ngành thực phẩm toàn cầu đã không còn xoay quanh câu chuyện "ăn ngon" hay "ăn đủ". Người tiêu dùng hiện đại đang bước sang một giai đoạn mới, nơi thực phẩm được xem như một giải pháp hỗ trợ sức khỏe, nâng cao chất lượng sống và kéo dài tuổi thọ.
Đây cũng là một trong những nội dung được nhiều chuyên gia quốc tế đề cập tại chuỗi diễn đàn bên lề Triển lãm Quốc tế Chuyên ngành Nguyên liệu, Hương liệu, Phụ gia Chế biến Thực phẩm & Đồ uống tại Việt Nam 2026 (FI Vietnam 2026).
Trong phần tham luận của mình, ông Visit Limlurcha, Phó Chủ tịch Phòng Thương mại Thái Lan, Chủ tịch Ủy ban Thực phẩm tương lai Thái Lan, cho rằng ngành thực phẩm đang chuyển dịch từ "dinh dưỡng cơ bản" sang mô hình "thực phẩm như giải pháp chăm sóc sức khỏe hằng ngày".
Ông Visit Limlurcha cho rằng ngành thực phẩm Thái Lan cũng đang chuyển từ giai đoạn "ăn cho no" sang "ăn cho khoẻ".
Theo ông, người tiêu dùng hiện không chỉ quan tâm tới hương vị hay giá thành sản phẩm, mà ngày càng chú trọng đến các giá trị như tăng cường miễn dịch, hỗ trợ tiêu hóa, cải thiện sức khỏe não bộ hay làm chậm quá trình lão hóa. Điều đó thúc đẩy sự phát triển mạnh của nhóm nguyên liệu chức năng trong thực phẩm và đồ uống.
Các dòng nguyên liệu như protein thực vật, probiotic, postbiotic, omega-3, chiết xuất thảo dược hay nguyên liệu nguồn gốc biển đang nổi lên như những xu hướng mới của ngành thực phẩm ASEAN.
Không chỉ dừng ở nguyên liệu, công nghệ cũng đang tạo ra thay đổi lớn trong ngành chế biến thực phẩm toàn cầu. Nhiều xu hướng như lên men chính xác, thực phẩm cá nhân hóa, trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu sản phẩm, hệ thống truy xuất nguồn gốc hay chuỗi cung ứng số hóa đang được xem là nền tảng của ngành thực phẩm tương lai.
Theo các báo cáo được chia sẻ tại diễn đàn, thị trường thực phẩm chức năng ASEAN được dự báo đạt gần 50 tỷ USD vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng kép khoảng 9,4% mỗi năm. Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường giàu tiềm năng nhờ dân số trẻ, tốc độ đô thị hóa nhanh và xu hướng tiêu dùng quan tâm đến sức khỏe ngày càng rõ nét.
Cơ hội cho Việt Nam trong cuộc đua giá trị cao
Trong nhiều năm, Việt Nam vẫn chủ yếu tham gia chuỗi giá trị ngành thực phẩm ở vai trò cung ứng nguyên liệu thô hoặc gia công chế biến. Tuy nhiên, sự thay đổi của thị trường toàn cầu đang mở ra cơ hội để doanh nghiệp trong nước tiến sâu hơn vào các phân khúc có giá trị gia tăng cao.
Tại FI Vietnam 2026, nhiều chuyên gia cho rằng ASEAN đang dần trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo mới của ngành thực phẩm nhờ lợi thế đa dạng sinh học, nguồn nguyên liệu tự nhiên và hệ sinh thái sản xuất phát triển mạnh.
Trong bức tranh đó, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế đáng chú ý, từ nguồn nông sản nhiệt đới phong phú, ngành chế biến thực phẩm tăng trưởng nhanh cho tới nhu cầu tiêu dùng nội địa lớn.
Đáng chú ý, các quốc gia trong khu vực như Singapore hay Thái Lan đang đi khá nhanh trong việc xây dựng hệ sinh thái cho ngành nguyên liệu thực phẩm chức năng.
Tiến sĩ Richard Khaw, Chủ tịch Liên đoàn các Viện Khoa học và Công nghệ Thực phẩm ASEAN (FIFSTA), cho biết Singapore hiện xây dựng mô hình quản lý thực phẩm theo hướng vừa bảo đảm an toàn sức khỏe cộng đồng, vừa tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo. Theo ông, nước này đã xây dựng nhiều bộ hướng dẫn kỹ thuật liên quan đến nguyên liệu chức năng, tiêu chuẩn công bố dinh dưỡng và xác thực công dụng sản phẩm nhằm tạo nền tảng cho doanh nghiệp tham gia thị trường quốc tế.
Trong khi đó, Thái Lan lựa chọn hướng đi dựa trên đổi mới sáng tạo và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển công nghệ. Bà Krithpaka Boonfueng, Giám đốc điều hành Cơ quan Đổi mới Quốc gia Thái Lan (NIA), cho biết nước này đang triển khai nhiều chương trình hỗ trợ doanh nghiệp từ đào tạo nhân lực, tài trợ nghiên cứu đến kết nối đầu tư và mở rộng thị trường quốc tế.
Theo bà Krithpaka, thực phẩm chức năng hiện được xem là một trong những động lực tăng trưởng mới của kinh tế Thái Lan, gắn với xu hướng công nghệ sinh học, nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế xanh.
Những mô hình này cũng được xem là gợi mở quan trọng đối với Việt Nam trong quá trình xây dựng ngành công nghiệp thực phẩm có giá trị gia tăng cao hơn thay vì chỉ xuất khẩu nguyên liệu thô như trước đây.
Bài toán không chỉ là công nghệ
Bên cạnh cơ hội tăng trưởng, các chuyên gia cũng cho rằng ngành thực phẩm tương lai sẽ đối mặt với yêu cầu ngày càng khắt khe về an toàn, minh bạch và truy xuất nguồn gốc.
Trong tham luận về quản lý an toàn thực phẩm đường phố, Giáo sư Winiati P. Rahayu nhận định nhiều quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam, vẫn đang đối mặt với nguy cơ lớn từ ô nhiễm vi sinh, hóa học và điều kiện chế biến chưa bảo đảm.
Theo số liệu được dẫn từ WHO, mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 600 triệu ca bệnh liên quan đến thực phẩm, gây ra khoảng 420.000 ca tử vong. Không chỉ ảnh hưởng tới sức khỏe cộng đồng, các sự cố an toàn thực phẩm còn gây thiệt hại kinh tế lớn, tác động trực tiếp tới uy tín thương hiệu và chuỗi cung ứng.
Trong bối cảnh người tiêu dùng toàn cầu ngày càng quan tâm đến sản phẩm "xanh", an toàn và minh bạch thông tin, yêu cầu đặt ra với doanh nghiệp không còn chỉ là sản xuất được sản phẩm, mà còn phải chứng minh được chất lượng, nguồn gốc và tính bền vững của sản phẩm đó.
Từ câu chuyện nguyên liệu chức năng, thực phẩm cá nhân hóa cho tới công nghệ quản trị an toàn thực phẩm, các diễn giả tại FI Vietnam 2026 cho thấy ngành thực phẩm thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu rộng.
Trong dòng chảy đó, Việt Nam không chỉ đứng trước cơ hội mở rộng thị trường, mà còn có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu nếu tận dụng tốt lợi thế nguyên liệu, công nghệ và xu hướng tiêu dùng mới.
Bình luận (0)