Từ Thanh Lam, Mỹ Linh đến Mỹ Anh: Những thế hệ gặp nhau trong nhạc Thanh Tùng

Tối 15/8, live concert Legacy of Love diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), đánh dấu 10 năm ngày nhạc sĩ Thanh Tùng qua đời (1948 - 2016). Gần 4.000 khán giả đã cùng Thanh Lam, Mỹ Linh, Tùng Dương, Lệ Quyên và Mỹ Anh nhìn lại hành trình âm nhạc của một trong những nhạc sĩ có nhiều sáng tác được yêu thích của nhạc nhẹ Việt Nam.

Thay vì tái hiện nguyên vẹn những bản phối đã quen thuộc với nhiều thế hệ, Legacy of Love lựa chọn classical crossover làm ngôn ngữ chủ đạo. Qua phần hòa âm, phối khí của Giám đốc âm nhạc Trần Mạnh Hùng, âm thanh của dàn nhạc giao hưởng CAM Philharmonic được kết hợp với Sơn Thạch Band và Green Wind Choir, mang đến diện mạo mới cho gần 20 tác phẩm của Thanh Tùng.

Làm mới những giai điệu quen thuộc nhưng giữ tinh thần Thanh Tùng

Đêm nhạc được chia thành ba phần, tương ứng với những dấu mốc khác nhau trong cuộc đời nghệ thuật của nhạc sĩ Thanh Tùng. Từ quãng thời gian trở về nước sau khi học âm nhạc tại Bình Nhưỡng (Triều Tiên), hoạt động với vai trò chỉ huy dàn nhạc, hòa âm - phối khí và sáng tác cho sân khấu, điện ảnh, chương trình dần đi đến thế giới những bản tình ca đã trở thành phần quen thuộc trong sự nghiệp của ông.

Đứng trước một di sản đã có đời sống bền bỉ trong lòng công chúng, bài toán của ê-kíp không đơn thuần là tạo ra những bản phối khác lạ. Theo Giám đốc âm nhạc Trần Mạnh Hùng, dù âm nhạc Thanh Tùng mang màu sắc pop và hòa vào dòng chảy âm nhạc thế giới những năm 1980 - 1990, giai điệu và ca từ của ông vẫn có cá tính riêng, đồng thời chứa đựng một không gian nhạc cụ phong phú phía sau.

Những chi tiết của kèn oboe, flute hay saxophone trong các bản phối vì thế được Trần Mạnh Hùng đặc biệt lưu ý. Để hòa âm, phối khí khoảng 19 tác phẩm trong chương trình, anh nghiên cứu bản hòa âm gốc và bối cảnh ra đời của từng ca khúc trước khi lựa chọn cách xử lý cũng như hệ thống nhạc cụ phù hợp.

Tinh thần xuyên suốt là làm mới nhưng không tách tác phẩm khỏi căn tính ban đầu. Dàn nhạc giao hưởng tạo thêm chiều sâu và quy mô cho âm nhạc, trong khi ban nhạc hiện đại giữ lại nhịp thở gần gũi với những ca khúc vốn thuộc về đời sống nhạc nhẹ.

Bởi vậy, những giai điệu đã quen thuộc như Trái tim không ngủ yên, Hoa tím ngoài sân, Em và tôi, Giọt nắng bên thềm, Một mình, Hoa cúc vàng, Lối cũ ta về, Giọt sương trên mí mắt, Ngôi sao cô đơn hay Hát với chú ve con được đặt vào một không gian âm nhạc mới. Sự kết hợp giữa giao hưởng và nhạc cụ hiện đại không nhằm thay thế ký ức của công chúng về các tác phẩm, mà mở thêm một cách tiếp cận đối với những ca khúc đã có đời sống kéo dài qua nhiều thập kỷ.

Classical crossover cũng tạo điều kiện để từng nghệ sĩ tìm một cách diễn giải riêng. Cùng đứng trong một cấu trúc âm nhạc chung nhưng Thanh Lam, Mỹ Linh, Tùng Dương, Lệ Quyên và Mỹ Anh mang đến những màu sắc khác nhau, qua đó cho thấy khả năng tiếp tục được tái tạo của các sáng tác Thanh Tùng trên sân khấu hôm nay.

Thanh Lam, Mỹ Linh, Tùng Dương tìm cách đối thoại mới với nhạc Thanh Tùng

Trong số những nghệ sĩ tham gia Legacy of Love, Thanh Lam và Mỹ Linh là hai giọng hát có nhiều gắn bó với âm nhạc Thanh Tùng. Từ khi còn nhỏ, Thanh Lam đã có cơ hội tiếp xúc với các sáng tác của ông và sau này coi cố nhạc sĩ như một người thầy trong hành trình làm nghề.

“Khi hát những bài của thầy, tôi thấy rất ‘đã’ vì mình có một biên độ rộng để thể hiện giọng hát. Tôi cảm được, phiêu được với thế giới cảm xúc mà thầy viết ra trong ca khúc”, Thanh Lam chia sẻ. Nữ ca sĩ cũng nhớ những lần được Thanh Tùng góp ý về cách xử lý tác phẩm, từ những đoạn cần tiết chế, tinh tế đến thời điểm giọng hát có thể bùng nổ.

Theo Thanh Lam, vẻ ngoài nhẹ nhàng của nhiều sáng tác Thanh Tùng không đồng nghĩa với việc chúng dễ thể hiện. Ca sĩ phải tìm được chiều sâu nằm phía sau từng nốt nhạc thay vì chỉ dựa vào kỹ thuật hay sức mạnh của giọng hát.

Trong Chuyện cổ Nghi Tàm, Thanh Lam đưa hơi hướng xẩm vào phần trình diễn cùng đàn nguyệt, trống chầu và dàn nhạc. Đến Nói chuyện cây sầu riêng trổ bông, màu sắc dân ca Nam Bộ lại xuất hiện, trong khi Hoa tím ngoài sân và Ngôi sao cô đơn cho nữ ca sĩ khoảng không để phát huy lối hát giàu năng lượng vốn là dấu ấn của chị.

Nếu Thanh Lam lựa chọn những điểm nhấn mạnh về cá tính, Mỹ Linh lại tiếp cận các tác phẩm với tâm thế nhẹ nhàng hơn. Lời tỏ tình của mùa xuân, Lối cũ ta về được thể hiện theo hướng khoan thai, tiết chế, không đặt mục tiêu phô diễn quãng giọng.

Tùng Dương là giọng ca nam duy nhất của đêm nhạc. Với Trái tim không ngủ yên, Một mình và Hoa cúc vàng, nam ca sĩ lựa chọn cách thể hiện thiên về tự sự, khai thác những lớp cảm xúc vốn hiện diện đậm nét trong thế giới tình ca của Thanh Tùng.

Đây cũng là thử thách đáng chú ý khi nhiều ca khúc đã gắn với những giọng hát nổi tiếng trước đó. Thay vì tái hiện cách thể hiện cũ, Tùng Dương đưa cá tính của mình vào tác phẩm, đồng thời đặt giọng hát trong cấu trúc hòa âm mới của chương trình.

Từ Lệ Quyên đến Mỹ Anh: Nhạc Thanh Tùng qua những cách tiếp cận khác

Khác với Thanh Lam, Mỹ Linh hay Tùng Dương, Lệ Quyên không phải giọng ca thường xuyên gắn với các sáng tác Thanh Tùng. Chính khoảng cách ấy lại tạo ra một thử nghiệm khác khi nữ ca sĩ được giao Em và tôi và Giọt nắng bên thềm - hai tác phẩm vốn đã quen thuộc qua nhiều giọng hát.

Trên sân khấu, Lệ Quyên gửi lời cảm ơn Thanh Lam vì đã “nhường” cho mình hai ca khúc mà đàn chị từng thể hiện thành công. Nữ ca sĩ cũng cho biết từng nhiều lần biểu diễn cùng dàn nhạc giao hưởng, song quy mô dàn nhạc trong Legacy of Love mang đến cho cô một trải nghiệm khác biệt.

Nếu Lệ Quyên đại diện cho một cách tiếp cận mới từ một giọng ca đã có nhiều năm hoạt động, sự xuất hiện của Mỹ Anh lại đặt âm nhạc Thanh Tùng vào cuộc đối thoại rõ nét hơn với thế hệ nghệ sĩ trẻ. Là nghệ sĩ Gen Z trong chương trình, Mỹ Anh mang tới một màu sắc khác khi đứng bên những giọng ca đã gắn bó lâu năm với tác phẩm của cố nhạc sĩ.

Điểm nhấn là màn song ca Giọt sương trên mí mắt giữa Mỹ Anh và mẹ - ca sĩ Mỹ Linh. Thay vì cấu trúc một người dẫn dắt, một người tiếp nối, hai giọng hát được đặt trong thế đối thoại, bổ sung cho nhau, cho thấy khoảng cách thế hệ không nhất thiết trở thành rào cản khi cùng tiếp cận một tác phẩm.

Mỹ Anh sau đó đảm nhận phần kết của chương trình với Hát với chú ve con, cùng phần đồng ca của các em thiếu nhi. Việc một nghệ sĩ trẻ khép lại đêm nhạc tưởng nhớ cũng gợi mở tinh thần mà dự án hướng tới: những sáng tác của Thanh Tùng không chỉ được lưu giữ trong ký ức của thế hệ từng sống cùng âm nhạc của ông, mà còn có thể tiếp tục được khám phá bởi những người trẻ.

Sự hiện diện đồng thời của Thanh Lam, Mỹ Linh, Tùng Dương, Lệ Quyên và Mỹ Anh vì thế tạo nên nhiều lớp thế hệ và phong cách cho Legacy of Love. Các nghệ sĩ không được đặt vào nhiệm vụ hát lại một “phiên bản chuẩn”, mà có khoảng không để đưa trải nghiệm và cá tính riêng vào những tác phẩm đã quen thuộc.

Khi di sản được tiếp nối bằng những cách kể mới

Mười năm sau ngày Thanh Tùng đi xa, sức sống của những ca khúc ông để lại có thể nhìn thấy qua việc chúng vẫn được biểu diễn, được nghe và tiếp tục tìm thấy những cách thể hiện mới. Legacy of Love lựa chọn không chỉ tưởng nhớ người nhạc sĩ bằng những giai điệu cũ, mà thử đặt các tác phẩm ấy vào một cấu trúc âm nhạc khác để tạo cuộc gặp giữa ký ức và hiện tại.

Trong cuộc gặp đó, classical crossover trở thành cầu nối. Những lớp âm thanh giao hưởng mang đến chiều sâu mới cho các tác phẩm, trong khi ban nhạc hiện đại và cá tính của từng giọng ca giúp âm nhạc không bị tách khỏi đời sống đương đại.

Sự xuất hiện của Mỹ Anh bên cạnh những nghệ sĩ đã gắn bó lâu năm với nhạc Thanh Tùng cũng cho thấy một hướng tiếp nối đáng chú ý. Một di sản âm nhạc chỉ thực sự tiếp tục sống khi không dừng lại ở việc được bảo tồn, mà còn được thế hệ sau nghe lại, diễn giải và tìm thấy mối liên hệ của riêng họ với tác phẩm.

Legacy of Love không chỉ dừng lại ở concert tối 15/8. Đây là một dự án do gia đình cố nhạc sĩ Thanh Tùng thực hiện nhân 10 năm ngày ông qua đời, bao gồm concert, đĩa than và sách nhạc dự kiến lần lượt được giới thiệu trong năm 2026.

Sau đêm diễn tại Hà Nội, gia đình cố nhạc sĩ dự kiến đưa dự án đến TP Hồ Chí Minh. Hành trình ấy tiếp tục mở rộng không gian để những giai điệu đã đi cùng nhiều thế hệ khán giả có thêm đời sống mới, đồng thời đưa âm nhạc Thanh Tùng đến gần hơn với những người nghe của hôm nay.