Ứng dụng AI trong giáo dục phải lấy hiệu quả học tập làm thước đo

AI phải bắt đầu từ bài toán giáo dục

Ngày 18/9, tại TP Hồ Chí Minh, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) tổ chức hội thảo "Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục - từ nhận thức đến hành động". Thứ trưởng Phạm Quang Hưng chủ trì hội thảo.

Tham dự hội thảo có đại diện các đơn vị thuộc Bộ GD&ĐT, các sở GD&ĐT, cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Phạm Quang Hưng cho biết Bộ GD&ĐT đã ban hành Khung nội dung và hướng dẫn triển khai giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông từ năm học 2026-2027.

Theo đó, yêu cầu đặt ra là giáo dục học sinh sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm, đồng thời ứng dụng AI phù hợp để nâng cao chất lượng dạy học và quản trị nhà trường.

Thứ trưởng nhấn mạnh, ứng dụng AI phải bắt đầu từ bài toán giáo dục, không bắt đầu từ công cụ. Các ứng dụng cần ưu tiên hỗ trợ học sinh gặp khó khăn, giảm công việc hành chính cho giáo viên, nâng cao chất lượng học liệu và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý.

"Thành công phải đo bằng kết quả giáo dục và hiệu quả thực tế, không phải số lượng tài khoản hay phần mềm", Thứ trưởng Phạm Quang Hưng nhấn mạnh.

Theo Thứ trưởng, AI có thể hỗ trợ gợi ý, soạn thảo, phân tích, nhưng nhà giáo phải kiểm chứng, quyết định và chịu trách nhiệm chuyên môn. AI không được thay con người đưa ra quyết định cuối cùng về đánh giá và quyền lợi của người học.

Các phần mềm AI trước khi sử dụng cần được đánh giá về độ chính xác, an toàn dữ liệu, khả năng tích hợp và sự phù hợp sư phạm. Những sản phẩm không đáp ứng yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện hoặc không sử dụng.

Nhà trường cần chủ động thích ứng

Về nghiên cứu, phát triển công nghệ, Thứ trưởng Phạm Quang Hưng đề nghị các trường đại học, viện nghiên cứu giữ vai trò nòng cốt trong nghiên cứu, phát triển, kiểm chứng và chuyển giao các giải pháp ứng dụng AI, đồng thời cung cấp bằng chứng cho công tác quản lý.

Doanh nghiệp là đơn vị phối hợp cung cấp công nghệ, chịu trách nhiệm về chất lượng, an toàn và chi phí sản phẩm. Cơ quan quản lý có trách nhiệm hoàn thiện quy định, tiêu chuẩn và cơ chế giám sát.

"Ứng dụng AI từ nhận thức đến hành động phải được thể hiện bằng việc làm cụ thể, mang lại kết quả trung thực. Trí tuệ nhân tạo phải giúp nhà giáo dạy tốt hơn, người học tiến bộ hơn và nhà quản lí đưa ra quyết định chính xác hơn", Thứ trưởng Phạm Quang Hưng nói.

Tại hội thảo, đại diện cơ quan quản lý, nhà trường và các chuyên gia cùng trao đổi về vai trò của AI, phương pháp nghiên cứu và ứng dụng công nghệ này trong nhà trường.

Theo GS.TS Võ Nguyễn Quốc Bảo, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Văn Lang, AI đang chuyển từ một lĩnh vực công nghệ chuyên sâu thành một phần của đời sống xã hội. Trong giáo dục, AI có thể hỗ trợ người học, giảng viên phát triển dữ liệu, học liệu và mở rộng tiếp cận tri thức.

Sự phát triển của AI cũng đặt ra những vấn đề về mức độ phụ thuộc vào công nghệ, đạo đức sử dụng và vai trò của người thầy. Vì vậy, AI hiện diện trong giáo dục đòi hỏi các cơ sở đào tạo phải nhìn nhận và thích ứng với những thay đổi do công nghệ này mang lại.

GS.TS Võ Nguyễn Quốc Bảo cho rằng các trường đại học cần chủ động phát triển giải pháp đưa AI vào trường phổ thông, đồng thời phối hợp với doanh nghiệp phát triển các ứng dụng mang lại giá trị thiết thực cho ngành giáo dục.

TP Hồ Chí Minh hướng tới thí điểm ứng dụng AI

Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP Hồ Chí Minh Nguyễn Bảo Quốc cho biết thành phố hiện có 2,6 triệu học sinh. Với quy mô lớn, việc cá nhân hóa quá trình học tập cho từng học sinh là vấn đề cần được giải quyết và AI có thể hỗ trợ mục tiêu này.

Để ứng dụng AI trong giáo dục, Sở đang xây dựng các cơ chế về đồng bộ dữ liệu tập trung, chuẩn hóa, định danh học liệu số và xây dựng tiêu chuẩn công nhận trường học số.

Thành phố cũng sẽ tổ chức các chương trình tập huấn, bồi dưỡng để thay đổi thói quen của giáo viên, giúp đội ngũ làm chủ AI và biến công nghệ này thành trợ lý trong công việc.

Sở GD&ĐT TP Hồ Chí Minh dự kiến phối hợp với một số đơn vị triển khai thí điểm tại những trường đủ điều kiện trước khi nhân rộng. Sau thí điểm sẽ tổ chức đánh giá, chỉnh sửa để làm cơ sở mở rộng.

Sở cũng mong muốn Bộ GD&ĐT sớm ban hành cơ chế thử nghiệm (sandbox), tạo cơ sở để các địa phương phát triển những hệ thống AI nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.

Làm chủ công nghệ, dữ liệu và hạ tầng

TS Nguyễn Mạnh Dũng, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, cho biết ông và các cộng sự đã phát triển nền tảng hỗ trợ học sinh tự học tại nhà, giúp các em bù đắp lỗ hổng kiến thức.

Nền tảng hoạt động như một "gia sư thông minh", giải đáp thắc mắc, hướng dẫn từng bước theo lộ trình và khuyến khích học sinh tự học. Mô hình AI cũng hỗ trợ giáo viên ra đề, chấm bài, quản lý lớp và theo dõi tiến độ học tập của học sinh.

Đối với gia đình, công cụ giúp phụ huynh theo dõi tiến độ học tập của con, phối hợp với nhà trường trong các vấn đề liên quan.

Tuy nhiên, TS Nguyễn Mạnh Dũng cho rằng dù phát triển mô hình AI nào, các nhà khoa học cần làm chủ công nghệ, đặc biệt trong xây dựng mô hình ngôn ngữ cho tiếng Việt, dữ liệu sạch và có chủ quyền, cùng hạ tầng lưu trữ dữ liệu trong nước.

Đây là những yếu tố giúp Việt Nam chủ động phát triển, kiểm soát và mở rộng các mô hình AI trong giáo dục theo hướng bền vững.