Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, hành trình tìm kiếm, quy tập và trả lại danh tính cho các liệt sĩ vẫn đang tiếp diễn. Tại tỉnh An Giang, công nghệ giải trình tự ADN thế hệ mới lần đầu được thí điểm trên quy mô lớn, mở thêm hy vọng xác định danh tính những trường hợp khó.
Dự án có sự phối hợp giữa Ủy ban Quốc tế về Tìm kiếm Người mất tích (ICMP) và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, với nguồn tài trợ không hoàn lại từ Chính phủ Hoa Kỳ. Hoạt động này góp phần thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”.
Tại Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Giồng Riềng, An Giang, hiện có 964 ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Việc tìm lại danh tính cho các liệt sĩ gặp nhiều khó khăn do ADN trong xương và răng đã bị phân hủy nặng sau hàng chục năm nằm dưới lòng đất dưới tác động của độ ẩm, axit và vi sinh vật. Bên cạnh đó, nhiều thân nhân trực hệ của các liệt sĩ không còn, khiến nguồn mẫu đối chứng ngày càng hạn chế.
Theo Tiến sĩ Thomas Parsons, chuyên gia của ICMP, trong gần 15 năm qua, Việt Nam chủ yếu sử dụng một loại ADN dễ tách chiết từ các mẫu hài cốt phân hủy mạnh. Tuy nhiên, loại ADN này có khả năng định danh hạn chế, đặc biệt không phù hợp với số lượng lớn liệt sĩ chưa xác định danh tính. Hiện nay, các kỹ thuật phân tích ADN nhân cho phép thu thập thông tin di truyền từ hàng nghìn điểm khác nhau trên bộ gen, từ đó xác định chính xác quan hệ huyết thống ngay cả với người thân ở mức độ xa.
Trong quá trình triển khai dự án, các chuyên gia khoa học pháp y quốc tế đã phối hợp với giám định viên Việt Nam, chia thành ba kíp làm việc liên tục, thu thập hơn 100 mẫu hài cốt mỗi ngày.
Ông Vũ Anh Tuấn, Trung tâm Giám định ADN, Viện Sinh học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cho biết tỷ lệ mẫu thu được đạt kết quả rất khả quan, vượt kỳ vọng của nhóm nghiên cứu.
Theo bà Nicole Lambache, chuyên gia nhân chủng học pháp y của ICMP, việc lấy mẫu ADN từ 964 ngôi mộ liệt sĩ là một nỗ lực rất lớn. Bà cho rằng kinh nghiệm của Việt Nam có thể trở thành bài học tham khảo có giá trị đối với giới khoa học pháp y quốc tế.
Sau khi hoàn tất việc lấy mẫu, toàn bộ mẫu sinh phẩm sẽ được đưa về phòng xét nghiệm để phân tích và đối chiếu với mẫu của thân nhân. Một giai đoạn mới sẽ tiếp tục được triển khai khi các nhà khoa học tiến hành giải mã hàng nghìn mẫu ADN, với hy vọng tìm lại danh tính cho những người đã nằm lại suốt hơn nửa thế kỷ.
Bình luận (0)