Vì sao Nga tăng cường hiện diện hạt nhân tại Belarus?

Động thái Nga tăng cường hiện diện hạt nhân tại Belarus được giới quan sát đánh giá có liên quan tới các tính toán an ninh và chiến lược của Moscow.

Đầu tuần này, Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko đã lần đầu tham gia cuộc tập trận hạt nhân của Nga. Từ ngày 19/5 - 21/5, Tổng thống Lukashenko cùng Tổng thống Nga Vladimir Putin đã chủ trì các cuộc tập trận quân sự chung - trải dài từ Đông Âu tới Thái Bình Dương, với sự tham gia của hàng trăm bệ phóng tên lửa, máy bay chiến đấu, tàu chiến và tàu ngầm hạt nhân của Nga.

Trong nhiều năm qua, Minsk vẫn duy trì quan hệ đồng minh chặt chẽ với Moscow và được hưởng nhiều ưu đãi kinh tế cũng như nguồn năng lượng giá rẻ từ Nga. Đồng thời, Belarus cũng nỗ lực duy trì không gian chính sách riêng trong khuôn khổ hợp tác “Nhà nước Liên minh” được hai nước thúc đẩy từ thập niên 1990. Trong những tháng gần đây, quan hệ giữa Belarus và Mỹ cũng xuất hiện dấu hiệu cải thiện.

“Điều quan trọng là tiếp tục nâng cao mức độ sẵn sàng của lực lượng hạt nhân chiến lược và chiến thuật” - ông Putin phát biểu hôm 21/5.

Theo nhà lãnh đạo Nga, cả Moscow và Minsk sẽ tính đến kinh nghiệm từ chiến dịch quân sự đặc biệt, đề cập đến cuộc xung đột tại Ukraine.

Ông Putin và ông Lukashenko đã ra lệnh phóng tên lửa siêu vượt âm liên lục địa Yars, loại có khả năng mang 3 đầu đạn hạt nhân nhắm mục tiêu độc lập. Chỉ trong chưa đầy 20 phút, tên lửa này đã bay quãng đường 5.750 km từ Sân bay Vũ trụ Plesetsk ở vùng Arkhangelsk, phía Tây Bắc nước Nga tới bán đảo Kamchatka bên bờ Thái Bình Dương.

Các cuộc tập trận nhanh chóng thu hút sự chú ý của giới quan sát quốc tế.

Ông Nikolay Mitrokhin - nhà nghiên cứu tại Đại học Bremen (Đức), người có nhiều công trình phân tích về xung đột Nga - Ukraine - nhận định diễn biến lần này có thể mang ý nghĩa đáng kể đối với cục diện chính trị quốc tế cũng như các vấn đề liên quan đến an ninh và kiểm soát vũ khí.

Trong khuôn khổ cuộc tập trận, Moscow đã chuyển giao cho Minsk các tiêm kích Su-25 được cải tiến cùng tên lửa đạn đạo Iskander-M có tầm bắn tới 500 km, cũng như các khí tài hạt nhân được cho là lưu trữ tại thao trường quân sự Asipovichi, cách biên giới Ukraine chưa đầy 200 km về phía Bắc.

Vài ngày sau khi Nga mở chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Ukraine hồi tháng 2/2022, Belarus đã tổ chức trưng cầu dân ý sửa đổi hiến pháp, cho phép triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ nước này.