Việt Nam bước vào năm bản lề chấm dứt nuôi nhốt gấu lấy mật

Kỳ vọng đang được đặt vào những bước đi quyết liệt, minh bạch và đồng bộ, để hành trình chấm dứt nuôi nhốt gấu không còn dở dang.

Tín hiệu tích cực từ địa phương

Đầu tháng 2/2026, Chi cục Kiểm lâm thành phố Đà Nẵng đã vận động thành công một tổ chức tư nhân tự nguyện chuyển giao cá thể gấu ngựa cuối cùng đang nuôi nhốt trên địa bàn cho Nhà nước để cứu hộ. Sự kiện này chính thức khép lại hoạt động nuôi nhốt gấu tại thành phố.

Bà Nguyễn Phương Dung, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV) đánh giá đây là một dấu mốc quan trọng: "Việc chuyển giao thành công cá thể gấu cuối cùng tại Đà Nẵng cho thấy mục tiêu 'mốc 0' hoàn toàn khả thi khi có quyết tâm của chính quyền địa phương và sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan chức năng. Thành công này không chỉ mở ra cơ hội sống tốt hơn cho cá thể gấu, mà còn tạo tiền lệ tích cực cho các địa phương khác."

Thực tế thời gian qua ghi nhận nỗ lực rõ nét của lực lượng kiểm lâm tại các tỉnh, thành còn gấu nuôi nhốt. Ở Đà Nẵng, Hưng Yên, Phú Thọ…, kiểm lâm chủ động làm việc trực tiếp với chủ nuôi, tăng cường kiểm tra định kỳ, giám sát điều kiện chuồng trại, đồng thời phối hợp các tổ chức bảo tồn vận động chuyển giao.

Tuy nhiên, tại một số địa bàn còn nhiều gấu nuôi như Hà Nội, tiến trình này cần được đẩy mạnh hơn nữa, đặc biệt là kiên định nguyên tắc "không bồi hoàn" và xử lý nghiêm vi phạm. Lực lượng kiểm lâm tiếp tục giữ vai trò nòng cốt để bảo đảm Việt Nam cán đích đúng lộ trình.

Theo Chiến lược Quốc gia về Đa dạng sinh học đến năm 2030, tầm nhìn 2050, Việt Nam cam kết bảo vệ các loài nguy cấp, quý, hiếm và phục hồi hệ sinh thái tự nhiên. Đối với loài gấu (gấu ngựa và gấu chó), số lượng cá thể nuôi nhốt đã giảm mạnh so với thời điểm đầu những năm 2000, khi từng có hàng nghìn cá thể bị khai thác mật.

Giới chuyên môn nhận định "chặng cuối luôn là chặng khó nhất". Năm 2026, các cơ quan quản lý thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm; Cục Bảo tồn Thiên nhiên và Đa dạng sinh học) đặt mục tiêu xử lý dứt điểm vấn đề.

Theo đó, công tác tuyên truyền cần đi đôi với kiểm tra, giám sát chặt chẽ về nguồn gốc hợp pháp, điều kiện phúc lợi động vật, nâng cao năng lực tiếp nhận của hệ thống cứu hộ, xử lý nghiêm vi phạm.

Trong năm 2026, Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên ENV sẽ tiếp tục phối hợp cơ quan chức năng giám sát, phát hiện và xử lý vi phạm, đẩy mạnh vận động chuyển giao tại các điểm nóng, đặc biệt là Hà Nội - địa bàn tồn tại tình trạng nuôi nhốt gấu nhiều năm qua. Hoạt động thu thập mẫu DNA dự kiến được triển khai nhằm ngăn chặn tình trạng hoán đổi, bổ sung gấu mới vào trại nuôi. Nhiều tổ chức kỳ vọng đến cuối năm, thêm các địa phương như Hưng Yên, Hà Tĩnh, Thái Nguyên sẽ không còn gấu nuôi nhốt, và Hà Nội sẽ có lộ trình cụ thể để chấm dứt hoàn toàn tình trạng này. Theo ENV, khi việc thuyết phục, vận động nhiều năm chưa thực sự hiệu quả thì cần có những biện pháp cứng rắn, quyết liệt hơn. 

Chấm dứt nuôi nhốt gấu lấy mật không chỉ là mục tiêu bảo tồn, mà còn là chỉ số đánh giá sự tiến bộ trong nhận thức xã hội và ứng xử với thiên nhiên. Nếu năm 2026 thực sự tạo được "cú hích" từ chính sách đến hành động, từ trung ương tới địa phương, thì hình ảnh những "ngôi nhà gấu" bình yên trong các trung tâm cứu hộ sẽ không chỉ là biểu tượng nhân đạo, mà còn là minh chứng cho cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong bảo vệ động vật hoang dã và phát triển bền vững.