Việt Nam cần tăng tốc làm chủ công nghệ, phát triển bằng tri thức

Hội Gặp gỡ Việt Nam và Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE) phối hợp với UBND tỉnh Gia Lai khai mạc "Hội nghị Khoa học và Công nghệ để Phát triển bền vững", diễn ra trong hai ngày 7-8/10/2026.

Hội nghị quy tụ hơn 60 đại biểu đến từ 12 quốc gia, gồm các nhà khoa học, chuyên gia công nghệ, nhà ngoại giao và nhà hoạch định chính sách. Sự kiện được tổ chức dưới sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, theo hình thức mời.

Đây là hội nghị thứ tư trong chuỗi hội nghị liên ngành về khoa học và xã hội do Hội Gặp gỡ Việt Nam tổ chức tại Việt Nam, sau các hội nghị "Khoa học cơ bản và Xã hội" năm 2016, "Khoa học để Phát triển" năm 2018 và "Khoa học, Đạo đức học và Phát triển con người" năm 2022.

Khoa học, công nghệ gắn với những vấn đề phát triển

Trong bối cảnh khoa học và công nghệ phát triển nhanh, tạo ra nhiều cơ hội trong các lĩnh vực năng lượng, trí tuệ nhân tạo, y tế, công nghệ lượng tử và nghiên cứu Trái Đất, hội nghị tập trung thảo luận cả những tác động xã hội, đạo đức, kinh tế, chính sách công và quan hệ quốc tế.

Nội dung này được đặt trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo Nghị quyết 57-NQ/TW.

Chương trình gồm 7 phiên thảo luận bàn tròn, tập trung vào các chủ đề: Khoa học, Ngoại giao và Hoạch định chính sách; Kéo dài tuổi thọ; Cuộc cách mạng lượng tử; Tương lai của Hóa học bền vững; Khám phá Trái Đất từ vũ trụ; Trí tuệ nhân tạo; Năng lượng hạt nhân và các lộ trình chuyển dịch năng lượng ở các nền kinh tế tăng trưởng nhanh, với trường hợp Việt Nam.

Đáng chú ý, hội nghị có phiên đặc biệt "Hội thảo Liên minh Nghị viện Thế giới (IPU): Ngoại giao nghị viện và ngoại giao khoa học trong bối cảnh xung đột - Trao đổi chung Arusha-Quy Nhơn", tập trung vào mối liên hệ giữa ngoại giao nghị viện, ngoại giao khoa học và các vấn đề quốc tế đương đại.

Hội đồng khoa học quy tụ nhiều nhà khoa học, nhà quản lý và đại diện tổ chức quốc tế, trong đó có các chuyên gia đến từ CERN, IPU, IUPAP và các cơ sở nghiên cứu, đại học của Pháp, Đức, Bỉ, Thụy Sĩ cùng Việt Nam.

Xây dựng năng lực làm chủ công nghệ

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tín nhấn mạnh khoa học và công nghệ phải là nền tảng bảo đảm phát triển bền vững, bao trùm, lấy con người làm trung tâm và bảo vệ môi trường sống cho các thế hệ tương lai.

Theo Thứ trưởng, trong quá trình triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, Việt Nam cần ưu tiên nguồn lực cho các công nghệ chiến lược, thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng và làm chủ công nghệ, qua đó tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.

Bộ KH&CN xác định Việt Nam cần xây dựng năng lực nghiên cứu và phát triển, làm chủ công nghệ và đổi mới sáng tạo để phát triển bằng tri thức, nâng cao chất lượng sống và tăng khả năng ứng phó trước các biến động.

Thứ trưởng Trần Trung Tín cho rằng cần vun đắp nền tảng nghiên cứu cơ bản với tầm nhìn dài hạn, coi đây là cơ sở hình thành công nghệ lõi, nguồn nhân lực tinh hoa, năng lực dự báo và năng lực tự chủ phát triển.

Cùng với đó, phát triển khoa học và công nghệ cần gắn với đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao, đẩy mạnh hợp tác quốc tế và tăng cường liên kết giữa Nhà nước - viện, trường - doanh nghiệp.

Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, định hướng chiến lược và xây dựng cơ chế, chính sách; viện, trường đảm nhiệm nghiên cứu, tạo tri thức và đào tạo nhân lực; doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm ứng dụng, đầu tư cho nghiên cứu, tiếp nhận chuyển giao và thương mại hóa công nghệ.

Bộ KH&CN kỳ vọng hội nghị sẽ góp phần xác định những vấn đề ưu tiên nghiên cứu, cơ hội hợp tác và các khuyến nghị chính sách thiết thực, đồng thời gợi mở những chương trình, dự án nghiên cứu và phát triển giữa các viện, trường, doanh nghiệp Việt Nam với các trung tâm nghiên cứu hàng đầu thế giới.

Bộ KH&CN cam kết tiếp tục đồng hành, lắng nghe và tiếp thu các sáng kiến từ hội nghị để tham mưu hoàn thiện thể chế, chính sách, tạo môi trường thuận lợi cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phát triển bền vững.