Việt Nam làm chủ công nghệ đại tu tăng hạn tiêm kích Su-30MK2

Là đơn vị sửa chữa lớn, tăng tổng niên hạn sử dụng các loại máy bay phản lực chiến đấu; sản xuất phụ tùng, vật tư kỹ thuật hàng không hàng đầu của Quân chủng Phòng không - Không quân, những năm qua, Nhà máy A32 luôn chủ động, sáng tạo, nỗ lực vượt khó, không ngừng vươn lên làm chủ khoa học công nghệ, sửa chữa thành công nhiều chủng loại máy bay phản lực cho các sư đoàn không quân, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ huấn luyện sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ bình yên bầu trời Tổ quốc, trong đó có dòng tiêm kích đa năng SU30MK2.

Sau hàng trăm giờ bay thực hiện nhiệm vụ bảo vệ bầu trời Tổ quốc, chiếc Su-30MK2 số hiệu 8538 đã đến giai đoạn phải tiến hành đại tu, sửa chữa lớn để tăng tổng niên hạn sử dụng. Sau 2 tháng ở Nhà máy A32, toàn bộ các chi tiết máy móc, linh kiện trên máy bay đã được tháo dỡ hết, chỉ để lại phần khung thân. Đây là cách duy nhất để kiểm tra, phát hiện những dấu hiệu hư hỏng theo thời gian.

Nếu như trước đây, máy bay đến kỳ đại tu sẽ phải gửi sang nước ngoài, vừa mất nhiều thời gian và tốn kém ngân sách quốc phòng, thì từ năm 2024, Nhà máy A32 đã tự xây dựng và làm chủ hoàn toàn công nghệ đại tu tăng hạn tiêm kích Su-30. 900 quyển tài liệu do nhà máy biên soạn với hơn 6.000 trang sách hướng dẫn chi tiết giúp cho việc sửa chữa tiêm kích SU 30 trở nên nhanh chóng, thuận tiện, khoa học và tuyệt đối chính xác.

Trên thế giới hiện nay chỉ có 4 nước sửa chữa được máy bay Su-30MK2, bao gồm Nga, Trung Quốc, Ấn Độ và sau đó là Việt Nam. Việc làm chủ quy trình đại tu dòng tiêm kích hiện đại này được xem là bước đột phá mang tính chiến lược của Nhà máy A32 nói riêng và Quân chủng Phòng không - Không quân nói chung, góp phần tiết kiệm đáng kể ngân sách cho Nhà nước và Quân đội, nâng cao năng lực sẵn sàng chiến đấu của lực lượng không quân.

"Kết hợp chặt chẽ giữa đào tạo cơ bản và huấn luyện chuỗi sâu, giữa lý thuyết và thực tiễn sản xuất sửa chữa, làm chủ công nghệ, sửa chữa máy bay chiến đấu hiện đại và sản xuất vật tư kỹ thuật hàng không. Đây được xác định là tự chủ chiến lược của nhà máy trong thời gian tới", Đại tá Phạm Bá Nguyên (Giám đốc Nhà máy A32 , Quân chủng Phòng không - Không quân) nhận định.

Từ năm 2024 đến nay nhà máy đã tiến hành tăng tổng niên hạn sử dụng của nhiều chiếc Su-30MK2 lên trên 20 năm. Hiện những chiếc tiêm kích hiện đại này đã được bàn giao cho các đơn vị không quân, thực hiện tốt nhiệm vụ huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu.

Su-30MK2 được tăng hạn sử dụng bằng công nghệ trong nước

Máy bay Su-30MK2 có số hiệu 8535 là chiếc máy bay đầu tiên được Nhà máy A32 tiến hành sửa chữa lớn và tăng tổng niên hạn sử dụng lên trên 20 năm bằng dây chuyền công nghệ trong nước.

Ngày 23/10/2024, tại sân bay Đà Nẵng, Nhà máy A32, Quân chủng Phòng không - Không quân tổ chức bay thử chiếc máy bay Su-30MK2 này.

Kết quả nghiệm thu cho thấy khí tài sau đại tu bảo đảm được các tính năng kỹ thuật như ban đầu, tính đồng bộ cao, khả năng điều khiển hoàn hảo.

Máy bay Su-30MK2 số hiệu 8535 sau khi bàn giao về Trung đoàn Không quân tiêm kích 923, thực hiện tốt nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu cũng như tham gia các sự kiện lớn như A50, A80.

Sau khi tăng hạn thành công chiếc tiêm kích Su-30MK2 đầu tiên, nhiều chiếc tiếp theo cũng đã được xuất xưởng như 8581, 8582. Đây được coi là bước đột phá trong lịch sử sửa chữa máy bay của quân đội ta.

Tự chủ sản xuất linh kiện sửa chữa máy bay tiêm kích

Không chỉ xây dựng được quy trình công nghệ để tăng tổng niên hạn máy bay Su-30MK2, Nhà máy A32 còn tự chủ sản xuất được nhiều loại linh kiện, vật tư, phụ tùng thay thế vốn trước đây phải nhập ngoại rất đắt đỏ.

Một số linh kiện đặc chủng được lắp trên máy bay Su-30MK2 như: chốt cánh, chốt lệch tâm, giá treo linh kiện trong khoang động cơ đều là những chi tiết kỹ thuật đòi hỏi độ chính xác vô cùng cao, độ bền vật liệu cực tốt. Bởi chúng phải chịu đựng những áp lực rất lớn khi máy bay thực hiện các động tác bay phức tạp trong huấn luyện và chiến đấu.

Chính vì vậy, những linh kiện này không thể mua được ở bất cứ đâu ngoài thị trường, ngoại trừ nguồn cung từ nhà sản xuất tại Nga. Vậy trong bối cảnh các cuộc xung đột trên thế giới đang làm gián đoạn chuỗi cung ứng, làm thế nào Nhà máy A32 có thể sản xuất ra những linh kiện đặc chủng này mà không cần nhập khẩu?

Mỗi chiếc tiêm kích khi vào Nhà máy A32 đại tu đều có đến hàng nghìn linh kiện phải thay thế. Từ những khối khí tài lớn như động cơ, cho đến nhỏ bé như những chiếc bulong trên cánh chính.

Là vật liệu hàng không đặc thù, có khả năng chịu tải rất lớn khi máy bay thực hiện các động tác cơ động phức tạp, những bulong này trước đây đều phải nhập khẩu từ nước ngoài với chi phí cao và thời gian đặt hàng lâu.

Tuy nhiên bằng nỗ lực tự chủ, không chỉ bulong, đai ốc mà cả các loại gioăng phớt, vòng đệm, thậm chí cả ống dẫn chất làm mát cho radar điều khiển hỏa lực cũng được Nhà máy A32 chế tạo với các thông số đạt chuẩn tới mức nghiêm ngặt

Trung tá Trần Duy Tân (Phó Quản đốc Phân xưởng 1, Nhà máy A32, Quân chủng Phòng không - Không quân) cho biết: "Hiện nay, nhà máy đã xuất xưởng được rất nhiều máy bay Su-27 và Su-30, trong đó sử dụng các vật tư do nhà máy chế tạo. Qua quá trình sử dụng tại đơn vị, đơn vị đánh giá rất cao các loại vật tư cũng như là chất lượng máy bay sau xuất xưởng của nhà máy".

Phân xưởng 10, nơi được bố trí nhiều loại máy móc hiện đại như: máy CNC, máy cắt laser, máy đùn ép nhựa… để chế tạo ra các linh kiện kim loại và phi kim, phục vụ việc đại tu, sửa chữa lớn các dòng máy bay tiêm kích. Sự sáng tạo của những người lính thợ đã khiến cho những bộ phận vốn trước đây bắt buộc phải nhập khẩu như khung ngang 38, giờ đã được sản xuất hàng loạt ở trong nước với giá rẻ và chất lượng tương đương với hàng ngoại nhập.

Qua các lần sửa chữa cục bộ, tăng hạn sử dụng các máy bay Su-30MK2, đội ngũ kỹ sư, công nhân đã tích lũy được kinh nghiệm trong sửa chữa các chuyên ngành, từ đó nghiên cứu, tự chủ sản xuất hàng trăm chủng loại linh kiện đặc thù, với yêu cầu vô cùng khắt khe về các thông số kỹ thuật.

Những linh kiện như cốt đệm cao su của hệ thống vũ khí trên máy bay, vốn phải nhập khẩu từng chiếc, giờ đây có thể được sản xuất ra hàng trăm chiếc mỗi ngày.

Tự chủ tăng tổng niên hạn sử dụng máy bay Su-30MK2 đánh dấu sự tiến bộ vượt bậc, làm chủ công nghệ sửa chữa máy bay phản lực chiến đấu của ngành hàng không nước nhà, khẳng định Việt Nam là một trong số ít các nước trên thế giới có đủ năng lực sửa chữa máy bay phản lực chiến đấu họ Su. Kết quả đó góp phần quan trọng trong sự nghiệp bảo vệ vững chắc sự bình yên của bầu trời Tổ quốc.