Việt Nam thuộc nhóm quốc gia tiến bộ đáng kể về hạ tầng chất lượng

Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO) công bố kết quả đánh giá mới nhất tại Diễn đàn Chất lượng Toàn cầu 2026 (Global Quality Forum), diễn ra từ ngày 4 đến 6/11/2026 tại Vienna (Áo). Theo đó, Việt Nam vinh dự được UNIDO ghi nhận là một trong số các quốc gia đạt bước tiến đáng kể về năng lực hạ tầng chất lượng trong giai đoạn 2024–2026. Đây là sự tôn vinh quốc tế quan trọng đối với những nỗ lực cải cách và nâng cao năng lực kỹ thuật của Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế.

Tại diễn đàn, UNIDO đã công bố ấn bản thứ ba của Chỉ số Hạ tầng chất lượng cho phát triển bền vững (Quality Infrastructure for Sustainable Development Index – QI4SD). Đây là bộ chỉ số uy tín nhằm đánh giá mức độ phát triển và khả năng đóng góp của hệ thống hạ tầng chất lượng quốc gia vào việc thực hiện 17 Mục tiêu Phát triển bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc.

Báo cáo QI4SD 2026 tiến hành khảo sát, đánh giá 170 quốc gia và vùng lãnh thổ. Bên cạnh bảng xếp hạng tổng thể, UNIDO đã lần đầu lựa chọn giới thiệu nhóm quốc gia có mức cải thiện năng lực hạ tầng chất lượng đáng kể giai đoạn 2024–2026. Việt Nam góp mặt trong nhóm phát triển vượt trội này cùng 4 quốc gia khác gồm Colombia, Iran, Nigeria và Uzbekistan.

Sự ghi nhận từ tổ chức quốc tế phản ánh chuỗi chính sách đầu tư đồng bộ của Việt Nam thời gian qua trong việc hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực đo lường, thử nghiệm, công nhận tiêu chuẩn và đẩy mạnh hợp tác quốc tế.

Thấu hiểu bản chất của "Hạ tầng chất lượng"

Trong đời sống kinh tế, thuật ngữ "hạ tầng" thường gợi liên tưởng đến các công trình vật lý như đường xá, cầu cống, nhà máy hay trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, theo chuẩn mực quốc tế, "hạ tầng chất lượng" (Quality Infrastructure - QI) mang hàm nghĩa rộng lớn hơn.

QI không phải là hạ tầng vật lý hữu hình, mà là một hệ thống toàn diện gồm các tổ chức, quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy trình và dịch vụ kỹ thuật. Hệ thống này bảo đảm sản phẩm, dịch vụ đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, an toàn và môi trường. QI đóng vai trò là "nền móng kỹ thuật" giúp quốc gia đo lường, kiểm tra, chứng nhận và bảo đảm chất lượng theo những chuẩn mực thống nhất.

Theo kết quả QI4SD 2026, Việt Nam đạt 52,8 điểm, xếp thứ 47 trong số 170 quốc gia và vùng lãnh thổ. So với kỳ đánh giá năm 2024 (đạt 51,2 điểm, xếp thứ 42/155 quốc gia), Việt Nam đã tăng 1,6 điểm.

Về việc vị trí xếp hạng chuyển từ 42 xuống 47 dù điểm số gia tăng, các chuyên gia chỉ ra hai nguyên nhân kỹ thuật. Một là quy mô đánh giá năm 2026 mở rộng thêm 15 quốc gia và vùng lãnh thổ (từ 155 lên 170). Hai là UNIDO lần đầu áp dụng phương pháp Chỉ số QI4SD Hài hòa (Harmonised QI4SD Index) dựa trên bộ chỉ tiêu chuẩn hóa về dữ liệu để phân tích tiến bộ giữa các kỳ.

Cách tiếp cận mới này giúp nhận diện sự cải thiện thực chất trong từng cấu phần hạ tầng chất lượng, thay vì chỉ căn cứ vào thứ hạng tổng thể. Do thay đổi về phạm vi, chỉ tiêu và phương pháp, điểm số tổng hợp giữa hai kỳ không thể so sánh trực tiếp như một thước đo tiến bộ tuyệt đối. Sự ghi nhận của UNIDO khẳng định năng lực nội tại của Việt Nam thực sự gia tăng.

Động lực phát triển bền vững và bài toán giá trị thực chất

Đại diện Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia nhận định, sự ghi nhận của UNIDO là "tín hiệu tích cực" đối với nỗ lực phát triển hạ tầng chất lượng thời gian qua. Điều này khẳng định ý nghĩa của việc đầu tư đồng bộ vào năng lực tiêu chuẩn hóa, đo lường, công nhận và đánh giá sự phù hợp.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chuyển đổi xanh, số và bền vững, hạ tầng chất lượng trở thành nền tảng quan trọng giúp bảo đảm an toàn sản phẩm, nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo thuận lợi cho thương mại và hỗ trợ đổi mới sáng tạo.

Kết quả QI4SD 2026 đặt ra yêu cầu phải chuyển những tiến bộ về năng lực hạ tầng chất lượng thành giá trị thực chất cho doanh nghiệp, người dân và nền kinh tế. Đây cũng là định hướng chiến lược để Việt Nam tiếp tục phát triển hệ thống hạ tầng chất lượng quốc gia hiện đại, hội nhập và phục vụ phát triển bền vững trong giai đoạn tới.