Việt Nam vận hành 3 khu thử nghiệm UAV quốc gia vào năm 2030

Việt Nam vận hành 3 khu thử nghiệm UAV quốc gia vào năm 2030

Nhằm tạo ra một động lực mới phát triển kinh tế xã hội và đảm bảo quốc phòng, an ninh, Bộ Chính trị vừa ban hành Kết luận về khai thác, quản trị và bảo vệ không gian tầm thấp phục vụ phát triển đất nước trong tình hình mới. Trong đó đặt mục đến năm 2030 đưa vào vận hành 3 khu thử nghiệm bay cấp quốc gia, đại diện cho các vùng địa hình khác nhau, cùng ít nhất một trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm quốc gia về phương tiện bay không người lái.

Đến năm 2045, kinh tế không gian tầm thấp được định hướng trở thành ngành kinh tế - kỹ thuật quan trọng, một trong những động lực tăng trưởng mới, có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực và đóng góp khoảng 1,5% GDP quốc gia.

Việc khai thác bầu trời ở độ cao dưới 1000m không chỉ mở ra dư địa phát triển kinh tế mà còn gắn với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền không phận, chủ quyền dữ liệu, an ninh mạng và bảo đảm an toàn cho các mục tiêu trọng yếu.

Từ định hướng này, các khu thử nghiệm cấp quốc gia sẽ mở ra không gian để những sản phẩm nghiên cứu được kiểm chứng và hoàn thiện trong điều kiện thực tế. Hiện nay, nhiều phương tiện bay không người lái đã được nghiên cứu, chế tạo, nhưng việc thử nghiệm vẫn chỉ giới hạn trong khuôn viên hẹp, ở độ cao và cự ly ngắn.

Được trang bị camera AI, máy tính nhúng, những chiếc UAV được các sinh viên Trường Đại học Công nghệ giao thông vận tải thiết kế với mục đích giao hàng trong các khu đô thị. Với tải trọng 2kg, đây được xem là giải pháp giao hàng nhanh chóng, thúc đẩy thương mại điện tử và tránh tình trạng ách tắc tại các khu đô thị lớn

Sinh viên Nguyễn Thắng - Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Công nghệ giao thông vận tải cho biết: "Hiện tại, chúng em chỉ cần một người và ra lệnh ở máy chủ và nó sẽ chuyển tín hiệu xuống. Khi chiếc drone hạ xuống và tắt động cơ, hàng sẽ được nhả giao. Về sau này, chúng em sẽ tích hợp thêm những bộ phận như có thể xác nhận trước, hàng mới được mở ra"

Dù sản phẩm đã hoàn thiện tới 95%, tuy nhiên đến thời điểm hiện tại, trường Đại học Công nghệ giao thông vận tải mới chỉ thực hiện bay giao hàng thử nghiệm tại các tòa nhà trong sân trường với bán kính chỉ vài chục mét và độ cao tối đa là 15m. Không có khu thử nghiệm đạt tiêu chuẩn khiến cho việc phát triển, hoàn thiện các tính năng như bay hành trình dài, bay trong điều kiện thời tiết phức tạp gặp nhiều khó khăn

Giảng viên Vũ Đức Tuấn - Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Công nghệ giao thông vận tải nêu ý kiến: "Với bản demo này, nó sẽ di chuyển khoảng 15 phút và quãng đường sẽ khoảng 5 đến 7km. Khu vực đang thử nghiệm trong khu vực sân trường. Độ cao hoạt động hiện tại khoảng 15m".

Không chỉ các cơ sở nghiên cứu dân sự gặp khó, các đơn vị quân đội được giao nhiệm vụ nghiên cứu, thử nghiệm UAV cũng phải tự chế tạo các hệ thống giá thử nghiệm 3 trục để kiểm tra tính năng ổn định của mạch cân bằng điện tử và các kết cấu cơ khí. Bởi mỗi lần cất cánh bay thực tế đều đòi hỏi quy trình cấp phép và điều kiện sân bãi đạt chuẩn.

Thiếu tá Trần Đình Toàn - Cục Phương tiện không người lái, Bộ Tổng tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam nhận định: "Kiểm tra động cơ và hệ điều khiển bay, giúp rút ngắn được quá trình thử nghiệm các tham số mà không cần phải xin phép bay mà vẫn an toàn cho thiết bị UAV".

Kết luận số 99 của Bộ Chính trị về khai thác, quản trị và bảo vệ không gian tầm thấp phục vụ phát triển đất nước trong tình hình mới được xem là giải pháp gỡ khó cho các nhà khoa học. Mục tiêu được đặt ra là đến năm 2030 đưa vào vận hành 3 khu thử nghiệm bay cấp quốc gia, đồng thời xây dựng ít nhất một trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm quốc gia về phương tiện bay không người lái, nhằm đạt tỷ lệ nội địa hóa các dòng UAV chủ lực phục vụ sản xuất đạt trên 30-40% vào năm 2030 và vượt 85% vào năm 2045.

Cuộc đua mở không gian kinh tế tầm thấp

Chủ trương của Bộ Chính trị đáp ứng đúng nhu cầu thực tiễn của đất nước và đưa Việt Nam tiến cùng với sự phát triển trên thế giới trong ngành công nghệ chiến lược này. Vì mấy năm gần đây, phương tiện bay và máy bay không người lái đang được nhiều nước phát triển nhanh chóng trong hoạt động quân sự và dân sự. Ở nhiều nước, phương tiện bay không người lái đang bước vào đời sống kinh tế với những ứng dụng ngày càng cụ thể. Khi giao thông trên mặt đất phải đối mặt với bài toán thời gian, chi phí và khả năng tiếp cận, một không gian vận chuyển mới đang được mở ra phía trên các đô thị.

Một đơn hàng mua sắm trực tuyến có thể không còn kết thúc bằng tiếng gõ cửa của người giao hàng. Tại Mỹ, drone đang được đưa vào mạng lưới giao hàng thương mại. Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) đã cho phép nhiều doanh nghiệp triển khai giao hàng bằng drone ngoài tầm nhìn trực tiếp của người điều khiển. Tại bang Texas, những công ty như Wing và Zip-line thậm chí đã được phép khai thác nhiều drone trong cùng thời điểm, sử dụng công nghệ quản lý để phân tách đường bay.

Quy mô đang tiếp tục được mở rộng, khi FAA phê duyệt các kế hoạch cho phép Zip-line thực hiện tới 400 chuyến giao hàng mỗi ngày tại cùng một điểm khai thác. Amazon cũng được phép triển khai tới 1.000 chuyến mỗi ngày từ mỗi trung tâm giao hàng.

Trong khi đó, Trung Quốc đang thử biến chính vùng trời tầm thấp, tức là không phận 1.000m so với mặt đất, thành một hạ tầng kinh tế mới. Hướng phát triển chiến lược dàn trải từ lĩnh vực giao hàng, vận tải, nông nghiệp, du lịch trên không, máy bay điện cất hạ cánh thẳng đứng, cho đến các dịch vụ ứng phó khẩn cấp tại khu vực hiểm trở.

Đáng chú ý, thành phố Thâm Quyến được mệnh danh là "thành phố trên không", với mạng lưới bay tầm thấp, thành phố này chú trọng xây dựng hành lang, bãi đáp và các hạ tầng khác phục vụ hoạt động bay tầm thấp trong thực tế.

Năm 2026, Cơ quan Hàng không Dân dụng Trung Quốc thành lập riêng một bộ phận phụ trách an toàn bay tầm thấp. Quy mô thị trường được cơ quan này dự báo vượt 3.500 tỷ NDT trong vòng một thập kỷ tới. Điều đáng chú ý là khi số lượng phương tiện bay tăng lên, vùng trời tầm thấp cũng trở thành một hạ tầng cần được quản lý chặt chẽ, từ đường bay, điểm cất hạ cánh, nhận dạng thiết bị và quản lý không phận.