Việt Nam xếp thứ 37 thế giới về năng lực cạnh tranh số và trí tuệ nhân tạo

Dấu ấn khởi đầu trên bản đồ công nghệ số toàn cầu 

Ngày 11/11/2026, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ chính thức công bố kết quả của Việt Nam trong Bảng xếp hạng Năng lực cạnh tranh số và Trí tuệ nhân tạo thế giới năm 2026 (WDAIR 2026) do Viện Phát triển Quản lý Quốc tế (IMD, Thụy Sĩ) thực hiện. Sự kiện có sự tham dự và chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, lãnh đạo các ban, bộ, ngành, địa phương, cùng đại diện giới nghiên cứu và cộng đồng doanh nghiệp công nghệ. 

Theo kết quả đánh giá, ngay trong năm đầu tiên chính thức tham gia hệ thống đánh giá toàn cầu, Việt Nam đã ghi dấu ấn nổi bật khi đạt vị trí thứ 37 trên tổng số 70 nền kinh tế được khảo sát. Tại khu vực Đông Nam Á, Việt Nam vững vàng ở vị trí thứ 3 trong số 6 nền kinh tế được đánh giá (chỉ sau Singapore và Malaysia; xếp trên Thái Lan, Indonesia và Philippines). 

Báo cáo WDAIR 2026 của IMD áp dụng phương pháp luận toàn diện gồm 5 trụ cột với 88 tiêu chí, kết hợp giữa 2/3 dữ liệu thống kê khách quan và 1/3 khảo sát ý kiến lãnh đạo doanh nghiệp. Kết quả thứ hạng 37 phản ánh bước chuyển mình mạnh mẽ của Việt Nam trong phát triển hạ tầng số, chuyển đổi số quốc gia và đổi mới phương thức quản trị công nghệ. 

Đặc biệt, kết quả này mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc đối với lộ trình thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Nghị quyết đã đặt ra mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam lọt vào nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á và nhóm 50 nước đứng đầu thế giới về năng lực cạnh tranh số. Việc sớm hoàn thành mục tiêu vị trí ngay từ năm 2026 không chỉ ghi nhận nỗ lực bền bỉ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân, mà còn cung cấp cơ sở dữ liệu quốc tế khách quan để các cơ quan quản lý xác định rõ thế mạnh, nhận diện điểm nghẽn và hoạch định chính sách sát hợp với thực tiễn. 

"Hiện tượng Việt Nam": Mô hình tăng trưởng từ làn sóng ứng dụng 

Phân tích sâu cấu trúc xếp hạng tại sự kiện, Giáo sư Arturo Bris, Giám đốc Trung tâm Năng lực cạnh tranh thế giới thuộc IMD, nhận định Việt Nam đang phát triển theo "mô hình dẫn dắt bởi ứng dụng" (Deployment-led model) với nhiều chỉ số thành phần bứt phá ấn tượng. 

Không chỉ dừng lại ở vị trí 37 chung cuộc, Việt Nam đạt những thứ hạng rất cao ở các tiêu chí then chốt: xếp thứ 13 toàn cầu về Ứng dụng AI (AI adoption), thứ 15 về Quản trị số và AI, và đứng thứ 21 ở nhóm Hiệu quả (Efficiency). Đặc biệt, trong khảo sát chuyên sâu của IMD đối với các doanh nghiệp, mức độ ứng dụng AI trong doanh nghiệp Việt Nam vươn lên đứng thứ 5 thế giới, tính linh hoạt và thích ứng kinh doanh xếp thứ 6, năng lực thực thi chiến lược AI quốc gia xếp thứ 7, và chỉ số đào tạo nhân viên đứng thứ 5 toàn cầu. Người dân Việt Nam cũng thể hiện sự cởi mở và sẵn sàng đón nhận công nghệ rất cao khi chỉ số niềm tin vào AI đứng thứ 9 thế giới. 

Đáng chú ý, Giáo sư Arturo Bris chỉ ra một điểm đặc thù hiếm thấy: trong khi bức tranh quản trị AI toàn cầu thường phân cực giữa nhóm "nhà lập pháp" (Rule-makers như châu Âu – chú trọng xây dựng khung khổ pháp lý nhưng tốc độ ứng dụng chậm) và nhóm "nhà triển khai" (Deployers như Đông Á và Vùng Vịnh – ứng dụng rất nhanh nhưng thiếu hụt khung quản trị), thì Việt Nam cùng với Hà Lan và Na Uy là những nền kinh tế hiếm hoi nằm trong Top 20 ở cả hai phương diện: ban hành chính sách và mức độ ứng dụng thực tế. 

Ở trụ cột chính sách, số lượng văn bản, luật liên quan đến AI của Việt Nam xếp thứ 2 thế giới. Sự kết hợp song hành này cho thấy tư duy nhạy bén và hành động đồng bộ của Việt Nam khi vừa chủ động thiết lập hành lang pháp lý, vừa khuyến khích xã hội nắm bắt công nghệ mới. 

Chuyển thứ hạng thành giá trị phát triển thực chất 

Phát biểu chỉ đạo tại lễ công bố, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng ghi nhận, biểu dương những kết quả bước đầu đáng khích lệ, song nhấn mạnh: "Thứ hạng không có nghĩa là chúng ta đã hoàn thành mục tiêu; tuyệt đối không được chủ quan, thỏa mãn". 

Phó Thủ tướng chỉ rõ, cạnh tranh chiến lược giữa các quốc gia ngày nay không còn dựa vào tài nguyên hay nhân công giá rẻ, mà quyết định ở năng lực làm chủ công nghệ, khai thác dữ liệu số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Do đó, năng lực cạnh tranh số phải được đo lường bằng năng suất lao động, sự lớn mạnh của doanh nghiệp và sự hài lòng, tiện ích thực chất cho người dân, kiên quyết khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải nhưng hiệu quả hạn chế. 

Để giữ vững vị thế và tạo đà bứt phá bền vững, Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung triển khai ba nhiệm vụ trọng tâm: 

Một là, nâng cao chất lượng thể chế và hiệu lực thực thi. Khẩn trương rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính, đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến, kết nối, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu liên thông. Tiếp tục hoàn thiện môi trường pháp lý để doanh nghiệp tiếp cận, ứng dụng trí tuệ nhân tạo một cách thuận lợi và an toàn. 

Hai là, tập trung đầu tư các nền tảng chiến lược. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, doanh nghiệp là lực lượng tiên phong. Trong đó, ưu tiên phát triển hạ tầng viễn thông thế hệ mới, hạ tầng dữ liệu và hạ tầng tính toán dùng chung; đồng thời xây dựng chính sách hỗ trợ giảm chi phí tiếp cận AI cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) – nơi đang chịu rào cản chi phí lớn nhất. Song song đó là đào tạo nhân lực AI gắn với nhu cầu thực tế và bảo đảm an toàn dữ liệu, an ninh mạng. 

Ba là, phân tích thấu đáo kết quả IMD để chuyển hóa thành chương trình hành động thực chất. Bộ Khoa học và Công nghệ làm đầu mối phối hợp với các cơ quan, phân tích rõ từng chỉ tiêu thống kê và khảo sát, nhận diện nguyên nhân các chỉ số còn thấp để đề xuất giải pháp có trọng tâm, phân công rõ trách nhiệm và cơ chế đánh giá định kỳ. 

Thay mặt cơ quan thường trực, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long khẳng định, Bộ nghiêm túc tiếp thu toàn diện chỉ đạo của Chính phủ; cam kết không dừng lại ở việc công bố số liệu mà biến kết quả WDAIR 2026 thành động lực cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW, đưa khoa học công nghệ thực sự trở thành đòn bẩy thúc đẩy kinh tế - xã hội đất nước phát triển nhanh và bền vững.