VTV đặc biệt 'Hồ Chí Minh: Bản lĩnh ngoại giao năm 1946'

Tròn 80 năm sau chuyến thăm Pháp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, những câu chuyện, tài liệu và góc nhìn về hành trình ngoại giao đặc biệt này tiếp tục gợi mở nhiều suy ngẫm về bản lĩnh, trí tuệ và phong cách ngoại giao của Người. VTV đặc biệt "Hồ Chí Minh: Bản lĩnh ngoại giao năm 1946" do Ban Truyền hình đối ngoại, Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện, khắc họa hành trình 99 ngày trên đất Pháp của Chủ tịch Hồ Chí Minh trên cương vị người đứng đầu Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Sứ mệnh ngoại giao đặc biệt

Trong lịch sử ngoại giao Việt Nam, chuyến thăm Pháp năm 1946 của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một sự kiện đặc biệt. Người từng bị chính quyền thực dân Pháp kết án tử hình vắng mặt năm 1929, nhưng 17 năm sau trở lại Pháp với tư cách Chủ tịch của một quốc gia vừa giành được độc lập sau hơn 80 năm dưới ách thống trị thực dân.

Chuyến đi diễn ra trong thời điểm nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mới ra đời hơn nửa năm, phải đối diện với muôn vàn khó khăn. Ở trong nước, chính quyền cách mạng còn non trẻ, cuộc kháng chiến ở Nam Bộ đang diễn ra, nguy cơ chiến tranh lan rộng vẫn hiện hữu. Trong bối cảnh đó, quyết định rời đất nước trong thời gian dài của Chủ tịch Hồ Chí Minh mang ý nghĩa đặc biệt.

Ngày 31/5/1946, Người lên đường sang Pháp. Thời gian lưu lại với tư cách thượng khách của Chính phủ Pháp kéo dài 99 ngày, trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên trên cương vị nguyên thủ quốc gia. Mục tiêu của chuyến đi là đàm phán với Chính phủ Pháp, tìm kiếm giải pháp hòa bình để bảo vệ nền độc lập non trẻ của Việt Nam. Bộ phim đặt ra những câu hỏi xuyên suốt: Vì sao Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định sang Pháp? Vì sao Người ở lại nước Pháp trong thời gian dài? Trong 99 ngày ấy, Người đã gặp gỡ những ai, thực hiện những hoạt động gì, chuyến đi có ý nghĩa như thế nào đối với Việt Nam?

Trong chuyến thăm, Chủ tịch Hồ Chí Minh có gần 400 cuộc gặp với nhiều chính khách, thủ lĩnh các đảng phái chính trị, đại diện giới văn hóa, xã hội và kiều bào. Các cuộc tiếp xúc không chỉ diễn ra trong khuôn khổ ngoại giao chính thức mà còn mở rộng tới nhiều tầng lớp xã hội và cộng đồng người Việt.

Qua đó, chương trình khắc họa một Hồ Chí Minh kiên định với mục tiêu bảo vệ độc lập, bình tĩnh và linh hoạt trong đối thoại, đồng thời chủ động tìm kiếm sự đồng thuận, thiện chí từ những lực lượng yêu chuộng hòa bình.

Những tư liệu lần đầu được công bố

Một trong những điểm đặc biệt của bộ phim "Hồ Chí Minh: Bản lĩnh ngoại giao năm 1946" là việc khai thác nhiều tư liệu, hiện vật và góc nhìn ít được biết đến về chuyến thăm. Trong thời gian ở Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh và các thành viên trong đoàn luôn nằm trong sự theo dõi của cơ quan an ninh Pháp. Hoạt động, cử chỉ của đoàn được ghi chép, lưu giữ trong hồ sơ theo dõi. Cùng với các bài viết trên báo chí Pháp đương thời, những tài liệu này góp phần tái hiện cách truyền thông và xã hội Pháp nhìn nhận Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng như nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa khi đó.

Đặc biệt, bộ phim lần đầu công bố một số hiện vật, tài liệu có bút tích của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến thăm Pháp năm 1946. Những tư liệu gốc góp phần đưa câu chuyện ngoại giao cách đây 80 năm đến gần hơn với khán giả hôm nay.

Bên cạnh hình ảnh một nhà lãnh đạo tham gia những cuộc đối thoại quan trọng, Người còn hiện lên gần gũi qua những cuộc gặp với bạn bè Pháp, cộng đồng người Việt, với phong thái giản dị, khiêm nhường. Một nguồn tư liệu giàu cảm xúc khác là hồi ký của những người từng tháp tùng Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến đi, từ thư ký, bác sĩ riêng đến người quay phim. Qua ký ức của họ, đời sống của phái đoàn chủ tịch Hồ Chí Minh trong hoàn cảnh đặc biệt được tái hiện qua những chi tiết đời thường: cách Người làm việc, ứng xử với cộng sự, bạn bè, cộng đồng người Việt.

Từ những tư liệu và câu chuyện ấy, bộ phim đặt chuyến thăm Pháp năm 1946 trong dòng chảy rộng hơn của lịch sử ngoại giao Việt Nam. Đây cũng là dịp nhìn lại cách Chủ tịch Hồ Chí Minh coi trọng đối thoại, hòa bình và tranh thủ mọi khả năng để bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc. Sau 80 năm, bối cảnh lịch sử đã thay đổi, nhưng những bài học từ chuyến đi vẫn gợi nhiều suy ngẫm: giữ vững mục tiêu, linh hoạt trong phương pháp, đối thoại trước khác biệt và nỗ lực tìm kiếm hòa bình cho đất nước.

VTV đặc biệt: "Hồ Chí Minh: Bản lĩnh ngoại giao năm 1946" do nhà báo Khương Quỳnh Liên cùng các BTV Nguyễn Tú Anh, Trần Linh Chi; quay phim Phạm Tuấn Anh, kỹ thuật viên Nguyễn Hoàng Hiền và ê kíp thực hiện. Nhà báo Khương Quỳnh Liên cũng là đồng tác giả của nhiều phim tài liệu thuộc dự án VTV Đặc biệt, trong đó có Nguyễn Ái Quốc, Hồ Chí Minh - Hành trình đi tìm hình của Nước và Điện Biên Phủ - Nhìn từ nước Pháp, từng nhận nhiều giải thưởng báo chí.