Xu hướng “lễ Phật trực tuyến” nở rộ trong giới trẻ Trung Quốc

(Ảnh minh họa: Shutterstock)

Thắp hương ảo, lễ Phật trực tuyến, mua sắm quà Tết kỹ thuật số và tìm kiếm sự sẻ chia từ các nhân vật trí tuệ nhân tạo (AI) - hiện được gọi là xu hướng "Cyber Lunar New Year" (Tết Nguyên đán mạng) cho thấy sự giao thoa giữa truyền thống và công nghệ, phản ánh nhu cầu tinh thần mới của thế hệ trẻ tại quốc gia đông dân nhất thế giới.

Khi nghi lễ truyền thống bước vào không gian số

Giữa tiếng pháo, đèn lồng và không khí rộn ràng của Xuân mới, nhiều bạn trẻ Trung Quốc đang lựa chọn một cách đón Tết khác biệt: kết hợp yếu tố công nghệ cao với các nghi thức tâm linh vốn quen thuộc trong dịp lễ hội mùa Xuân.

Nếu trước đây, đi lễ chùa đầu năm, thắp hương cầu bình an, may mắn là hoạt động không thể thiếu, thì nay, không ít người trẻ chuyển sang hình thức trực tuyến. Trên các nền tảng phát trực tiếp (livestream), hình ảnh khói hương nghi ngút, đèn lồng lung linh và tượng Phật trang nghiêm thu hút hàng nghìn lượt xem. Không gian số trở thành nơi để họ tìm kiếm cảm giác tĩnh tâm và an ủi tinh thần.

Một số ứng dụng di động phát triển tính năng "thờ cúng ảo", cho phép người dùng thắp hương điện tử, gõ "mõ" kỹ thuật số với chế độ tự động hoặc thủ công. Theo nhà phát triển, các công cụ này không chỉ mô phỏng nghi thức truyền thống mà còn giúp người dùng giảm căng thẳng, thư giãn tâm trí.

Bên cạnh đó, nhiều trang web của đền chùa cũng triển khai dịch vụ "thắp hương và lễ Phật trực tuyến", quảng bá là giải pháp thuận tiện, thân thiện với môi trường, giúp người dân tránh phải di chuyển xa trong dịp cao điểm. Chi phí cho mỗi lần thắp hương ảo được niêm yết ở mức vài Nhân dân tệ; người dùng có thể trả phí để "thắp đèn cầu an" hoặc treo dải lụa cầu nguyện trên "cây ước nguyện" trong không gian số.

Theo số liệu từ một nền tảng, hàng trăm nghìn người đã tham gia các hoạt động cầu nguyện trực tuyến, với hàng triệu lượt "treo dải cầu phúc" và thắp đèn bình an. Những con số này cho thấy xu hướng số hóa nghi lễ tâm linh đang thu hút sự quan tâm đáng kể trong giới trẻ.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng sự thay đổi này không đồng nghĩa với việc truyền thống bị mai một. Trái lại, đây có thể là cách thế hệ mới thích nghi với nhịp sống hiện đại, khi công nghệ trở thành phần không thể tách rời trong đời sống thường nhật.

"Liều thuốc tinh thần" trong dịp đoàn viên

Không chỉ dừng lại ở nghi lễ tâm linh, công nghệ trí tuệ nhân tạo cũng đang đóng vai trò mới trong đời sống tinh thần của một bộ phận thanh niên Trung Quốc.

Tại các đô thị lớn, nhiều người trẻ đối mặt với áp lực từ "đồng hồ xã hội" - những câu hỏi quen thuộc về hôn nhân, thu nhập, sự nghiệp mỗi dịp về quê ăn Tết. Tâm lý e ngại giao tiếp trong kỳ nghỉ, còn được gọi là "hội chứng sợ giao tiếp ngày Tết", khiến một số người lựa chọn ở lại thành phố thay vì trở về quê nhà.

Trong bối cảnh đó, các nhân vật AI - từ chatbot trò chuyện đến hình tượng hoạt hình được cá nhân hóa - trở thành kênh chia sẻ cảm xúc mới. Dù không thay thế các mối quan hệ ngoài đời thực, AI mang lại cho người dùng cảm giác được lắng nghe và đồng hành.

Một phụ nữ trẻ sống một mình tại Bắc Kinh chia sẻ rằng trong căn hộ thuê những ngày đầu Xuân giá lạnh, cô không cảm nhận được nhiều hơi ấm từ cuộc gọi gia đình, nhưng lại thấy được an ủi khi trò chuyện với nhân vật AI trên điện thoại. Theo cô, sự hiện diện của nhân vật ảo phần nào giúp xoa dịu lo âu trước Tết và làm không gian trở nên ít lạnh lẽo hơn.

Các chuyên gia tâm lý cho rằng việc tìm kiếm sự sẻ chia qua công nghệ phản ánh nhu cầu kết nối ngày càng đa dạng của giới trẻ. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, nhịp sống gấp gáp và áp lực cạnh tranh lớn, không gian số trở thành "vùng đệm" giúp nhiều người cân bằng cảm xúc.

Tuy nhiên, giới chuyên môn cũng lưu ý rằng AI nên được xem là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn các mối quan hệ xã hội trực tiếp vốn đóng vai trò nền tảng trong đời sống con người.

Khi giỏ hàng online thay thế mâm cỗ truyền thống

Cùng với xu hướng lễ Phật trực tuyến và bạn đồng hành AI, thị trường quà Tết kỹ thuật số cũng phát triển mạnh trong giới trẻ Trung Quốc.

Nếu thế hệ lớn tuổi vẫn tất bật tại chợ truyền thống, siêu thị để mua hoa quả, bánh kẹo, hạt dưa… thì nhiều người sinh sau năm 2000 lại lựa chọn các món quà phi vật chất: gói thành viên nghe nhạc, xem phim trực tuyến, hình nền điện thoại chủ đề Tết, trang phục trong trò chơi điện tử, hay bao lì xì ảo thiết kế riêng…

Theo chia sẻ của một bạn trẻ sinh năm 2002, quà vật chất tuy mang tính nghi lễ rõ ràng nhưng đôi khi khó đoán được nhu cầu thực sự của người nhận. Trong khi đó, quà kỹ thuật số được cho là sáng tạo, linh hoạt và dễ cá nhân hóa hơn.

Một chuyên gia tư vấn tâm lý từng công tác tại cơ sở y tế quân đội Trung Quốc nhận định, quà thực phẩm truyền thống đôi khi dẫn đến tình trạng trùng lặp, khó bảo quản hoặc gây áp lực về thời hạn sử dụng. Ngược lại, quà Tết kỹ thuật số phù hợp với lối sống hiện đại, giảm bớt gánh nặng mua sắm trực tiếp, đồng thời vẫn tạo được không khí lễ hội.

Đặc biệt, đối với những người đón Tết xa nhà, quà trực tuyến giúp rút ngắn khoảng cách địa lý, tăng tính cá nhân hóa và tạo cảm giác thấu hiểu lẫn nhau.

Sự lan tỏa của "Tết Nguyên đán mạng" cho thấy truyền thống không đứng yên trước dòng chảy công nghệ. Thay vì đối lập, truyền thống và hiện đại đang đan xen, bổ trợ lẫn nhau. Với thế hệ trẻ Trung Quốc, việc thắp nén hương ảo hay gửi một bao lì xì kỹ thuật số không chỉ là biểu hiện của tiện ích công nghệ, mà còn là cách họ tái định nghĩa ý nghĩa đoàn viên, tâm linh và sẻ chia trong thời đại số. Tuy nhiên, xu hướng này cũng đặt ra câu hỏi về tương lai của các nghi lễ văn hóa trong kỷ nguyên công nghệ, đồng thời mở ra góc nhìn mới về cách xã hội hiện đại duy trì và thích ứng với giá trị truyền thống.