Ảnh minh họa.
Theo TS.BS Lê Kiến Ngãi, Trưởng khoa Dự phòng và Kiểm soát nhiễm khuẩn, Bệnh viện Nhi Trung ương, bệnh do não mô cầu có tỷ lệ mắc tương đối thấp nhưng vẫn là mối đe dọa sức khỏe cộng đồng vì khả năng lây truyền âm thầm, nguy cơ bùng phát trong môi trường tập trung đông người và diễn tiến bệnh nhanh, nặng.
Người lành mang vi khuẩn có thể truyền bệnh
Vi khuẩn Neisseria meningitidis có thể cư trú ở vùng hầu họng của người khỏe mạnh mà không gây triệu chứng. Những người này được gọi là người lành mang vi khuẩn và có thể góp phần duy trì sự lưu hành của mầm bệnh trong cộng đồng.
Vi khuẩn lây truyền chủ yếu qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần hoặc kéo dài với người mang vi khuẩn. Do người mang vi khuẩn thường không có biểu hiện bất thường, nguồn lây có thể khó được nhận diện trước khi xuất hiện ca bệnh.
Ở một số người, vi khuẩn có thể vượt qua hàng rào niêm mạc, xâm nhập vào máu hoặc màng não, gây nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não.
Môi trường tập trung đông người làm tăng nguy cơ lây truyền
Trường học, ký túc xá và các cơ sở sinh hoạt tập thể là những nơi có nhiều hoạt động tiếp xúc gần, tạo điều kiện cho vi khuẩn lây truyền giữa người với người.
Nguy cơ có thể tăng khi nhiều người sinh hoạt trong không gian kín, thông khí kém hoặc thường xuyên tiếp xúc gần trong thời gian dài. Việc dùng chung vật dụng có dính dịch tiết cũng cần được hạn chế, dù đường lây chủ yếu của não mô cầu là qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần.
Khi vi khuẩn lưu hành trong một nhóm người có mức độ miễn dịch bảo vệ không đồng đều, các ca bệnh có thể xuất hiện trong cùng một tập thể. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp mang vi khuẩn đều phát bệnh và không phải mọi ca bệnh đơn lẻ đều dẫn đến ổ dịch.
Bệnh có thể diễn tiến nhanh và để lại di chứng nặng
Điều khiến bệnh do não mô cầu đặc biệt đáng lo ngại là khả năng diễn tiến nhanh. Người bệnh ban đầu có thể sốt, đau đầu, mệt mỏi hoặc buồn nôn, nhưng tình trạng có thể chuyển nặng trong thời gian ngắn, gây nhiễm khuẩn huyết, sốc và viêm màng não.
Ngay cả khi được điều trị, bệnh vẫn có nguy cơ gây tử vong hoặc để lại di chứng như giảm thính lực, tổn thương thần kinh, tổn thương thận và hoại tử mô phải can thiệp phẫu thuật.
Vì vậy, dù số ca mắc không nhiều, mỗi trường hợp nghi ngờ hoặc xác định mắc bệnh đều cần được phát hiện, điều trị và xử lý dịch tễ kịp thời.
Tiêm vaccine giúp giảm nguy cơ mắc bệnh
Vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh, trong đó các nhóm A, B, C, W và Y là những nhóm quan trọng gây bệnh xâm lấn. Các loại vaccine hiện có không phải đều bảo vệ trước tất cả các nhóm này.
Do đó, việc lựa chọn vaccine cần căn cứ vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm chủng và loại vaccine được cấp phép. Người dân nên trao đổi với cơ sở tiêm chủng để được tư vấn lịch tiêm phù hợp, thay vì cho rằng chỉ cần tiêm một loại vaccine là có thể phòng ngừa mọi nhóm não mô cầu.
Bên cạnh tiêm chủng, cần duy trì thông khí tốt tại lớp học và nơi sinh hoạt chung, vệ sinh tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung vật dụng cá nhân có thể dính dịch tiết và hạn chế tiếp xúc gần khi có triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp.
Xử trí thế nào khi xuất hiện ca bệnh?
Khi phát hiện trường hợp nghi ngờ hoặc xác định mắc bệnh do não mô cầu, cơ sở y tế và cơ quan y tế dự phòng cần đánh giá nguy cơ, xác định người tiếp xúc gần và triển khai các biện pháp phòng chống dịch theo hướng dẫn chuyên môn. Người tiếp xúc gần có thể được chỉ định sử dụng kháng sinh dự phòng; việc lựa chọn thuốc và thời điểm dùng cần theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Không tự ý mua kháng sinh để dự phòng.
Người dân cần đưa người bệnh đi cấp cứu ngay khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao kèm đau đầu dữ dội, cứng gáy, nôn, lơ mơ, rối loạn ý thức hoặc ban xuất huyết bất thường. Không nên chờ xuất hiện đầy đủ triệu chứng mới đi khám.
Bệnh do não mô cầu cho thấy tỷ lệ mắc thấp không đồng nghĩa với nguy cơ thấp. Phát hiện sớm, điều trị kịp thời, xử lý người tiếp xúc theo hướng dẫn y tế và tiêm vaccine phù hợp là những biện pháp quan trọng giúp hạn chế ca bệnh nặng và nguy cơ bùng phát trong cộng đồng.
Bình luận (0)