Bộ GD&ĐT đề xuất từ năm 2028, mỗi ngành chỉ còn 1 phương thức xét tuyển

Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư quy định về xác định số lượng tuyển sinh, chương trình đào tạo, tuyển sinh và đào tạo cao đẳng ngành Giáo dục mầm non, đại học và sau đại học.

Theo Bộ GD&ĐT, dự thảo được xây dựng nhằm triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đồng thời thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về đổi mới thi, kiểm tra và tuyển sinh theo hướng thực chất, gọn nhẹ, giảm chi phí.

Các điều chỉnh được đề xuất nhằm đồng bộ hóa phương thức xét tuyển, đưa thí sinh dự tuyển cùng một ngành, một chương trình về cùng chuẩn đánh giá; giảm thủ tục, chi phí, tăng khả năng kiểm chứng và bảo đảm công bằng trong tuyển sinh.

Từ năm 2028, mỗi ngành chỉ áp dụng 1 phương thức xét tuyển

Theo dự thảo, từ năm 2027, mỗi ngành đào tạo, chương trình đào tạo được sử dụng tối đa 3 phương thức xét tuyển. Từ năm 2028, con số này giảm xuống còn 1 phương thức đăng ký xét tuyển vào từng ngành, từng chương trình đào tạo.

Xét tuyển thẳng và xét tuyển đối tượng cử tuyển không tính vào giới hạn này.

Ở cấp cơ sở đào tạo, các trường vẫn được sử dụng tối đa 5 phương thức. Bộ GD&ĐT cho biết đây là lộ trình để mỗi ngành lựa chọn cách đánh giá phù hợp nhất, không phải chủ trương yêu cầu tất cả các trường, ngành trên cả nước sử dụng cùng một kết quả.

Theo thông tin từ Bộ GD&ĐT, trong giai đoạn 2022-2026, chỉ 36,4% tổng số lượt chương trình đào tạo có căn cứ đối chiếu chính thức. Điểm học bạ trong cùng mã ngành cao hơn điểm thi tốt nghiệp THPT khá xa; hơn 2.000 chương trình đào tạo tuyển sinh có chênh lệch giữa các phương thức từ 3 điểm trở lên.

Bộ GD&ĐT cho rằng khi các thang đo chưa thực sự tương đương, việc chia một ngành thành nhiều "cửa" xét tuyển có thể dẫn đến việc thí sinh có cùng năng lực được đánh giá khác nhau.

Dự thảo hướng tới việc mỗi phương thức phải bảo đảm thí sinh đủ điều kiện đều có thể tham gia, tiêu chí được công bố rõ ràng và sử dụng một thang điểm chung. Kết quả thi riêng, học bạ hoặc chứng chỉ vẫn có thể được sử dụng nếu được cấu trúc minh bạch trong phương thức đã công bố.

Đề xuất không sử dụng điểm cộng do cơ sở đào tạo tự quy định

Một nội dung đáng chú ý khác là đề xuất không sử dụng điểm cộng do cơ sở đào tạo tự quy định cho thành tích, chứng chỉ hoặc các tiêu chí bổ sung.

Theo Bộ GD&ĐT, dự thảo không bãi bỏ điểm ưu tiên theo khu vực, đối tượng chính sách và không ảnh hưởng đến xét tuyển thẳng theo Quy chế.

Bộ GD&ĐT cho rằng việc sử dụng điểm cộng có thể tạo ra sự khác biệt về cơ hội tiếp cận chứng chỉ, kỳ thi hoặc hoạt động được cộng điểm giữa các thí sinh. Cùng một loại chứng chỉ cũng có thể được quy đổi, cộng điểm và áp dụng ở các tổ hợp khác nhau giữa các trường.

Ngoài ra, một năng lực có thể được ghi nhận hai lần, vừa là thành phần điểm xét tuyển, vừa được cộng thêm, từ đó làm thay đổi thứ tự thí sinh.

Theo hướng đề xuất, thí sinh có chứng chỉ năng lực ngoại ngữ vẫn có thể được quy đổi vào môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển theo quy tắc công khai, hoặc sử dụng để chứng minh yêu cầu đầu vào của chương trình đào tạo bằng ngoại ngữ.

Nguyên tắc được Bộ GD&ĐT đặt ra là một năng lực được ghi nhận một lần, theo cùng quy tắc đối với mọi thí sinh.

Chuẩn hóa phương thức và mã xét tuyển

Dự thảo đưa ra danh mục mã thống nhất để cùng một bản chất xét tuyển được gọi và báo cáo theo cách chuẩn hóa dữ liệu.

Các kỳ thi riêng được dành các mã khai báo từ 402 đến 489; các phương thức kết hợp sử dụng nhóm mã từ 500 đến 599. Các phương thức khác cũng được chuẩn hóa theo hệ thống mã.

Dự thảo không liệt kê tên từng kỳ thi riêng của từng cơ sở đào tạo.

Theo Bộ GD&ĐT, việc chuẩn hóa mã nhằm công khai cấu phần, kiểm tra dữ liệu, đồng thời giúp thí sinh dễ hiểu và dễ so sánh hơn. Đây cũng là cách chuẩn hóa phục vụ quản trị dữ liệu trong hệ thống.

Gắn quy mô đào tạo sau đại học với năng lực thực tế

Đối với đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ, dự thảo chuyển trọng tâm từ một trần kỹ thuật cứng sang nguyên tắc số lượng tuyển sinh không vượt quá năng lực đào tạo thực tế của cơ sở.

Năng lực này phải được chứng minh thông qua đội ngũ giảng viên, người hướng dẫn, chương trình đào tạo, cơ sở vật chất, hoạt động nghiên cứu, bảo đảm chất lượng và kết quả đào tạo.

Đối với cơ sở giáo dục đại học trọng điểm hoặc cơ sở đang thực hiện đề án do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, dự thảo cho phép cơ sở giáo dục đại học chủ động xây dựng lộ trình đến năm 2030 để người học sau đại học đạt tối thiểu 20% tổng số người học.

Quy định nhằm phát huy năng lực của các cơ sở có sứ mạng nghiên cứu và đào tạo nhân lực trình độ cao, đồng thời gắn việc mở rộng quy mô với trách nhiệm hoàn thành đề án và bảo đảm chất lượng.

Tiếp tục đánh giá tác động trước khi ban hành

Bộ GD&ĐT cho biết dự thảo đang trong quá trình lấy ý kiến. Bộ sẽ tiếp tục đánh giá tác động, lắng nghe ý kiến của thí sinh, cơ sở đào tạo và chuyên gia trước khi ban hành.

Theo Bộ, tinh thần xuyên suốt của dự thảo là tuyển sinh phải đi cùng chuẩn chất lượng, dữ liệu có thể kiểm chứng và trách nhiệm giải trình.

Các đề xuất hướng tới giảm gánh nặng theo dõi nhiều phương thức xét tuyển cho thí sinh, đồng thời vẫn cho phép sử dụng các kết quả học tập, thi và chứng chỉ phù hợp theo quy định của từng phương thức.