Bộ trưởng Bộ GD&ĐT chỉ ra nguyên nhân xảy ra gian lận thi cử tại Tuyên Quang và một số địa phương

Tại phiên giải trình về lĩnh vực giáo dục và đào tạo sáng 20/9 của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, nhiều đại biểu đã đặt câu hỏi về công tác thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học.

Giải trình về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn khẳng định mô hình tổ chức thi hiện nay đã qua một quá trình dài đổi mới và hoàn thiện. Kỳ thi đã diễn ra gọn nhẹ, tiết kiệm và giảm áp lực rất nhiều. Đặc biệt, công tác tuyển sinh đại học hiện nay rất thuận lợi khi thí sinh hoàn toàn đăng ký, nộp lệ phí, nhận kết quả trực tuyến trên một hệ thống chuyển đổi số tiêu biểu của ngành.

Tuy nhiên, nhắc lại vụ gian lận thi cử tại Tuyên Quang và một số địa phương thời gian qua, Bộ trưởng nêu rõ: "Những vụ việc tiêu cực, gian lận xảy ra tại Tuyên Quang và một số địa phương vừa qua là điều vô cùng đáng tiếc. Như Thủ tướng Chính phủ đã kết luận, nguyên nhân sâu xa trước hết là ý thức tuân thủ pháp luật. Do đó, giải pháp cốt lõi phải bằng pháp luật. Chúng ta kiên quyết xử lý nghiêm minh những cá nhân vi phạm để lập lại kỷ cương, không chỉ trong thi cử mà trong toàn ngành giáo dục".

Bên cạnh đó, theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, một nguyên nhân khác đến từ yếu tố cục bộ khi phân cấp, phân quyền tổ chức thi cho địa phương. "Bộ GD&ĐT chịu trách nhiệm quản lý nhà nước, ra đề thi, địa phương chịu trách nhiệm tổ chức. Dù quy trình rất chặt chẽ, vẫn xuất hiện những động cơ gian lận cục bộ", lãnh đạo Bộ GD&ĐT cho biết.

Để khắc phục, trong thời gian tới, Bộ sẽ tăng cường sự tham gia giám sát chéo của các trường đại học, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ phân tích dữ liệu nhằm phát hiện sớm, ngăn chặn kịp thời các sai phạm. Đề thi cũng sẽ tiếp tục được cải tiến, vừa đảm bảo đánh giá đúng năng lực học sinh, kiểm định chất lượng giáo dục giữa các địa phương, vừa làm căn cứ tin cậy để xét tuyển đại học.

Thực tế hiện nay, khoảng 40% chỉ tiêu đại học dựa vào kết quả học bạ và khoảng 50% dựa vào điểm thi tốt nghiệp THPT. Dù các trường đại học có quyền tự chủ tuyển sinh, nhưng kết quả từ kỳ thi chung vẫn là thước đo tin cậy nhất.

Đối với việc các trường đưa ra quá nhiều phương thức tuyển sinh, có thể phân loại thành khoảng 20 phương thức nhưng thực chất chỉ xoay quanh điểm thi, học bạ, thi đánh giá năng lực và chứng chỉ quốc tế, Bộ trưởng nhấn mạnh yêu cầu phải quy đổi mức độ tương đương để đảm bảo công bằng. 

"Một trường lựa chọn nhiều phương thức thì điểm chuẩn đầu vào của các phương thức này phải bảo đảm mức độ tương đương, tránh tình trạng điểm chuẩn chênh lệch quá lớn mà không có căn cứ xác đáng", Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn phân tích.

Bộ GD&ĐT đã vạch ra lộ trình giảm dần sự phức tạp của các phương thức tuyển sinh này. Định hướng đến năm 2027, mỗi ngành, chương trình đào tạo chỉ còn tối đa 3 phương thức xét tuyển và hướng tới mốc thời gian tiếp theo sẽ tinh gọn hơn nữa.

Siết cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ

Một nội dung nhận được nêu tại phiên giải trình là chấn chỉnh việc lạm dụng cộng điểm chứng chỉ tiếng Anh quốc tế như IELTS hay các giải thưởng không liên quan trực tiếp đến ngành học.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn phân tích, nếu một ngành đào tạo yêu cầu năng lực tiếng Anh, trường phải đưa môn tiếng Anh vào tổ hợp xét tuyển. Việc thí sinh không sử dụng tổ hợp có môn tiếng Anh nhưng lại được cộng thêm điểm nhờ có chứng chỉ IELTS là bất hợp lý, gây bất lợi và mất công bằng nghiêm trọng đối với các học sinh khác.

"Ở đây không phải là câu chuyện năng lực tiếng Anh, mà là câu chuyện chứng chỉ. Những em có điều kiện đầu tư học và thi lấy chứng chỉ quốc tế vẫn có thể sử dụng để quy đổi điểm xét tuyển. Nhưng nếu ngành học không yêu cầu tiếng Anh mà lại cộng thêm điểm chứng chỉ thì tạo ra sự mất công bằng rất lớn", lãnh đạo Bộ GD&ĐT nhấn mạnh.

Thực tiễn phân tích dữ liệu cho thấy, ở những ngành điểm chuẩn rất cao, lên tới 28 điểm, sự chênh lệch do điểm cộng chứng chỉ, có thể lên tới 1,5 điểm đã khiến hàng ngàn thí sinh đạt điểm thi thực chất rất cao bị trượt, chỉ vì không có điều kiện tài chính để thi chứng chỉ ngoại ngữ. Do đó, Bộ đã siết chặt quy định này. Từ năm ngoái, mức điểm cộng đã bị hạn chế và tiến tới sẽ không cho phép cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ tràn lan, đảm bảo mục tiêu cao nhất là đánh giá đúng năng lực và công bằng cho mọi thí sinh.