Các hãng tăng cường bay đêm mùa cao điểm

Trong bối cảnh hạ tầng hàng không tại các cửa ngõ lớn của đất nước đã chạm ngưỡng giới hạn vào các khung giờ ban ngày, việc tận dụng tối đa thời gian ban đêm để khai thác đã trở thành một xu thế tất yếu. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật nhằm tăng năng lực phục vụ của ngành hàng không Việt Nam trong giai đoạn cao điểm mà còn là "cánh cửa hẹp" giúp người dân tiếp cận được những tấm vé máy bay với mức giá dễ chịu hơn giữa cơn bão chi phí mỗi dịp Tết đến xuân về.

Cuộc dịch chuyển sang những khung giờ "không ngủ"

Bước vào giai đoạn cao điểm của ngành hàng không kể từ đầu năm 2026, áp lực vận hành tại hai đầu cầu kinh tế lớn nhất cả nước là Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất và Nội Bài tiếp tục gia tăng mạnh mẽ. Khi những dải giờ vàng ban ngày đã trở nên "chật cứng" với mật độ chuyến bay dày đặc, tần suất khai thác vào ban đêm bắt đầu có sự bứt phá rõ rệt. Đây là hệ quả tất yếu khi nhu cầu di chuyển của người dân tăng đột biến, trong khi quỹ thời gian ban ngày đã không còn dư địa để cất và hạ cánh thêm bất kỳ chuyến bay nào.

Dữ liệu chi tiết từ kết quả xác nhận giờ cất, hạ cánh (slot) lịch bay mùa Đông 2025/2026 của Cục Hàng không Việt Nam đã vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác so với những năm trước. Ngay cả những khung giờ vốn được coi là thời gian "vùng đệm" giúp các hãng hàng không giãn tải, tránh áp lực cao điểm ban ngày, từ 22 giờ đêm đến 1 giờ sáng hôm sau, cũng đã bước vào trạng thái gần như bão hòa. Cấu trúc này đang dần thay đổi khi vai trò của bay đêm không còn là phương án dự phòng mà đã trở thành trục xương sống trong kế hoạch khai thác thường xuyên.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, tần suất cất và hạ cánh trong khung giờ từ 22 giờ đến 1 giờ sáng liên tục duy trì ở mức cao ngất ngưỡng, đặc biệt là vào những ngày cuối tuần và giai đoạn cận kề Tết Nguyên đán. Theo số liệu thống kê, mật độ khai thác giữa các khung giờ từ 21 giờ đến 23 giờ hiện nay không còn sự chênh lệch đáng kể. Từ đầu tháng 1 năm 2026 đến nay, trong khung giờ từ 22 giờ đến 1 giờ sáng, tần suất tại Tân Sơn Nhất thường xuyên được duy trì ở mức trên 40 chuyến mỗi giờ, thậm chí có những thời điểm cao điểm đã tiệm cận mức 42 đến 44 chuyến mỗi giờ. Để thấy rõ sự khắc nghiệt, có thể nhìn vào mùa Đông 2024/2025, tần suất cùng khung giờ chỉ dao động quanh mức 34 đến 40 chuyến mỗi giờ và rất hiếm khi xuất hiện các cột mốc trên 42 chuyến. Giờ đây, bay đêm tại Tân Sơn Nhất đã không còn tính thời điểm hay dao động giữa các ngày trong tuần mà đã trở thành một nhịp đập ổn định ở mức cao.

Tình hình tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài cũng "nhộn nhịp" không kém. Theo dữ liệu của Cục Hàng không, từ đầu năm 2026 đến nay, số slot tại các khung giờ muộn từ 22 giờ đêm đến 1 giờ sáng thường xuyên duy trì ở mức từ 20 đến 29 chuyến mỗi giờ, vượt xa so với mặt bằng lịch sử của sân bay này. Đặc biệt, trong giai đoạn từ ngày 20 đến 25 tháng 1, số slot lúc 0 giờ đến 1 giờ sáng phổ biến ở mức từ 34 đến 39 chuyến mỗi giờ, sát ngưỡng cao nhất của năng lực khai thác ban đêm tại Nội Bài. Bước sang tháng 2, mật độ này vẫn được giữ vững ở mức từ 32 đến 38 chuyến mỗi giờ, có những ngày đỉnh điểm ghi nhận tới 40 đến 42 slot vào khung giờ 0 giờ sáng, một con số vốn chỉ thường thấy ở các khung giờ ban ngày bận rộn nhất.

Trước áp lực khổng lồ này, không chỉ Tân Sơn Nhất và Nội Bài mà 6 cảng hàng không địa phương khác bao gồm Thọ Xuân, Đồng Hới, Chu Lai, Phù Cát, Pleiku và Tuy Hòa cũng đã được lệnh "mở cửa xuyên đêm". Trên cơ sở kiến nghị điều chỉnh tham số slot và nhu cầu thực tế, Cục Hàng không Việt Nam đã yêu cầu Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam và Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam chỉ đạo các đơn vị trực thuộc chủ động bố trí nguồn lực, phối hợp chặt chẽ với các hãng hàng không để triển khai phương án khai thác bay đêm từ ngày 1 tháng 2 đến hết ngày 1 tháng 3 năm 2026. Mục tiêu cao nhất của chiến dịch này là bảo đảm hoạt động bay thông suốt, đáp ứng nhu cầu thăm thân, du lịch của hành khách trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ.

Bài toán kinh tế và sự lựa chọn của hành khách

Giữa bối cảnh giá vé máy bay luôn là đề tài nóng hổi mỗi dịp cao điểm, việc các hãng hàng không tăng cường chuyến bay đêm đã mở ra một phương án kinh tế hơn cho người tiêu dùng. Dù phải chấp nhận sự vất vả về giờ giấc, nhiều hành khách vẫn coi đây là giải pháp tối ưu để có thể trở về quê hương đón Tết mà không phải chi trả những khoản tiền quá lớn.

Chị Trương Thúy An, hiện đang sinh sống tại phường Tam Bình, Thành phố Hồ Chí Minh, là một trong nhiều hành khách lựa chọn phương án này. Chị chia sẻ rằng năm nay gia đình chị dự định về quê tại Ba Vì, Hà Nội để đón Tết cùng ông bà. Tuy nhiên, khi tìm kiếm vé máy bay vào ngày 13 tháng 2, chị nhận thấy tất cả các chuyến bay từ sáng đến 20 giờ tối của Vietjet Air đều đã hết chỗ hạng phổ thông. Thay vì tiếp tục chờ đợi và lo lắng rằng giá vé sẽ còn tăng cao hoặc hết sạch chỗ khi sát ngày, chị An đã quyết định chọn chuyến bay sớm nhất lúc 21 giờ 45 phút ngày 13 tháng 2 để hạ cánh xuống Nội Bài vào lúc nửa đêm. Với mức giá khoảng 3,6 triệu đồng cho mỗi thành viên, gia đình chị chấp nhận sự bất tiện để đảm bảo chắc chắn có thể về quê sớm. "Sẽ có chút vất vả cho cả người lớn và trẻ nhỏ khi phải di chuyển ban đêm và hạ cánh lúc rạng sáng, nhưng vì điều kiện kinh tế không cho phép mua hạng ghế cao cấp hơn với giờ bay đẹp, chúng tôi chọn cách cùng nhau cố gắng một chút", chị Thúy An bộc bạch.

Tương tự, anh Đoàn Hồng Minh cũng đối mặt với bài toán tương tự khi công việc tại Thành phố Hồ Chí Minh chỉ có thể thu xếp xong sau buổi sáng ngày 14 tháng 2. Tại thời điểm đặt vé, tất cả các chuyến bay ban ngày của Vietnam Airlines từ Thành phố Hồ Chí Minh đi Hà Nội trong ngày đó đều đã kín chỗ ở hạng Phổ thông, chỉ còn hạng Phổ thông đặc biệt với mức giá chênh lệch lớn. Sau khi cân nhắc, anh Minh quyết định chọn chuyến bay lúc 21 giờ 30 phút hạng Phổ thông với giá hơn 3,7 triệu đồng mỗi vé. Anh tính toán rằng, sự lựa chọn này giúp gia đình tiết kiệm được khoảng 1,5 triệu đồng cho mỗi tấm vé so với việc bay ban ngày ở hạng ghế cao hơn. "Với một gia đình 4 người, số tiền tiết kiệm được nhờ chịu khó bay đêm lên tới hơn 6 triệu đồng mỗi chặng. Tổng cộng cả hai chiều đi và về, chúng tôi tiết kiệm được hơn mười triệu đồng, một khoản tiền đủ để chi tiêu thoải mái hơn trong những ngày Tết tại Ninh Bình", anh Minh chia sẻ.

Nút thắt hạ tầng và áp lực vận hành

Lý giải về xu hướng này dưới góc độ chuyên môn, các chuyên gia cho rằng, giai đoạn đầu năm luôn là thời điểm nhu cầu di chuyển phục vụ thăm thân và lao động đạt mức cực đại. Khi các khung giờ ban ngày đã "đặc kín" và không còn một khe hở nào cho việc tăng chuyến, thì việc đẩy mạnh khai thác sang ban đêm gần như là lựa chọn duy nhất và cuối cùng để tăng tải cung ứng.

Tuy nhiên, vị chuyên gia này cũng nhấn mạnh rằng giới hạn hạ tầng tại các sân bay trọng điểm như Tân Sơn Nhất vẫn là một "nút thắt" khó gỡ. Với chỉ hai đường cất hạ cánh và quỹ sân đỗ hạn chế, năng lực khai thác ban ngày đã chạm trần từ lâu. Do đó, bay đêm trở thành công cụ đắc lực để các hãng hàng không tối ưu hóa vòng quay tàu bay, kéo dài thời gian khai thác trong ngày nhằm cải thiện hiệu quả sử dụng tài sản. Điều này giúp giảm bớt áp lực tài chính cho hãng, từ đó có cơ sở để duy trì mức giá vé cạnh tranh hơn cho hành khách.

Theo phân tích, mật độ khai thác quá dày đặc vào ban đêm tiềm ẩn nhiều hệ lụy về mặt vận hành. Chỉ cần một chuyến bay gặp sự cố kỹ thuật hoặc chậm chuyến trong khung giờ khuya, nó sẽ tạo ra một hiệu ứng dây chuyền dây chuyền, kéo đổ lịch trình của toàn bộ các chuyến bay vào sáng hôm sau. Điều này đặt một áp lực cực lớn lên đội ngũ kỹ thuật, nhân viên phục vụ mặt đất và các kiểm soát viên không lưu, những người phải làm việc xuyên đêm trong tình trạng tập trung cao độ.

Bên cạnh đó, từ góc độ trải nghiệm của hành khách, bay đêm vẫn là một lựa chọn mang tính khiên cưỡng. Khung giờ muộn cùng rủi ro chậm chuyến dễ ảnh hưởng đến sức khỏe và tâm lý của hành khách. Vì vậy, các hãng hàng không cần phải có sự cân nhắc kỹ lưỡng, không chỉ tập trung vào mục tiêu tăng tải mà còn phải đặc biệt chú trọng đến công tác điều phối và chất lượng dịch vụ để đảm bảo hành trình của hành khách được suôn sẻ nhất trong những ngày Tết bận rộn.